Het heilige doel en de duivelse middelen

Hij had geen bewijs gevonden dat leidinggevende officieren directe opdrachten hadden gegeven tot mishandeling of marteling van Irakese gevangenen. Generaal-majoor Taguba, de man die het onderzoek heeft gedaan naar het wangedrag van Amerikaans militair gevangenispersoneel gooide het op 'falend leiderschap, gebrek aan discipline, tekort aan training en geen toezicht'....

Marcel van Dam

Het is hoe dan ook uitgesloten dat in de gevangenissen van Irak Amerikaanse soldaten Irakese gevangenen gedurende langere tijd hebben mishandeld of gemarteld zonder dat hun officieren dat wisten. Iedereen die in het leger zit of heeft gezeten weet dat.

In het rapport van het Internationale Rode Kruis, dat is opgesteld naar aanleiding van bezoeken aan gevangenissen tussen maart en november 2003, wordt ook geconcludeerd dat het wangedrag zo vaak en zo lang plaatsvond dat het beschouwd kan worden als een praktijk die werd toegelaten door de strijdkrachten van de coalitie.

De Amerikaanse minister van Defensie en zijn collega van Justitie hebben herhaaldelijk laten blijken dat zij de bezwaren van mensenrechten activisten tegen de aantasting van grondrechten van verdachten van terrorisme en gevangen Taliban strijders in Guantmo Bay op Cuba maar gezeur vonden. Het schenden van die rechten gebeurde toch om de veiligheid van Amerikanen te beschermen. Nou dan!

Het is verbazingwekkend hoe gewoon het in Amerika geworden is om duivelse middelen te heiligen met een mooi doel. Ter bestrijding van het terrorisme is eigenlijk alles geoorloofd, vooral ten opzichte van vreemdelingen en andere naties. Ik vind het bijvoorbeeld eigenaardig om heel erg verontwaardigd te zijn over de martelingen van Irakese gevangenen en haast vanzelfsprekend te accepteren dat Amerika in de strijd tegen de opstandelingenin Irak duizenden Irakezen, meestal onschuldige burgers, over de kling jaagt. Iedere dag kun je in de kranten lezen hoeveel Amerikanen er in Irak zijn gesneuveld. In Amerika worden ze met naam en toenaam op tv gebracht en ged. Maar voor de gedode Irakezen heeft niemand enige aandacht. Dat was al zo tijdens de oorlog. Het aantal gesneuvelde Amerikanen en Britten was dagelijks voorpagina nieuws, ook al waren het er niet meer dan enkele honderden. Maar nog steeds weet niemand hoeveel Irakezen er in die oorlog zijn omgekomen. Sinds de nare ervaringen in Vietnam houdt Amerika dat met opzet niet meer bij. Dat is slecht voor de public relations. De schattingen lopen uiteen tussen de tien-en vijftienduizend omgekomen Irakezen.

De moord door Israop leiders van de Palestijnse verzetsbewegingen, volgens vrijwel alle rechtsgeleerden evident in strijd met alle nationale en internationale rechtsregels, wordt door de regering Bush goedgepraat met het argument dat Israhet recht heeft zichzelf te verdedigen. Alsof dat recht ieder middel rechtvaardigt.

Het doel heiligt de middelen: het wordt in het Westen steeds vaker aangevoerd als morele rechtvaardiging voor het schenden van wetten en rechten. Ook bij ons. Minister Kamps pleidooi om deel te blijven uitmaken van de bezettende coalitie in Irak wordt goedgepraat met het mooie doel dat wij de Irakezen helpen bij de wederopbouw van het land. Het is precies dezelfde redenering die werd gebruikt om ons optreden in de voormalige kolonite rechtvaardigen. We deden het toch allemaal voor hun eigen bestwil? En we vonden ook toen altijd wel een door ons benoemde inheemse Gouverneur die alles verkondigde wat wij wilden.

Ook in de binnenlandse politiek worden grondrechten, die alleen met een tweederde meerderheid kunnen worden gewijzigd, bijna aan de lopende band geschonden om allochtonen, uiteraard voor hun eigen bestwil, te dwingen zich aan te passen.

Steeds vaker heeft de meerderheid opvattingen die ze zo mooi vindt dat de minderheid maar moet gedogen dat voor hun eigen bestwil hun rechten bij het grootvuil worden gezet. Dat schijnt volgens veel neoconservatieven ook altijd de bedoeling van de Verlichting te zijn geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden