'Het hart van Oss is weggeroofd'

Oss raakt niet alleen 2.200 banen kwijt bij farmaceut MSD, ook talloze toeleveranciers zijn de dupe. ‘Dit zijn vrij uitzichtloze toestanden.’..

OSS Twaalf dagen oud is het nieuws nu: farmaceut MSD, het voormalige Organon in Oss, schrapt bijna de helft van de 5.000 banen. De impact dringt langzamerhand door, ook buiten de Osse stadsgrenzen. Morgen komt de Tweede Kamer terug van reces voor een debat over de vraag of er nog iets te redden valt: mag zo’n roemrijk, winstgevend bedrijf zomaar verloren gaan? Heel Oss zal het debat nauwlettend en in bange afwachting volgen.

Heel Oss? Ja, want niet alleen op het MSD-complex maar in de voltallige Osse gemeenschap is een noodkreet te horen aan het adres van de volksvertegenwoordigers; een verzoek dat kort kan worden samengevat: help ons! Iedere Ossenaar weet dat er meer op het spel staat dan het voortbestaan van een bedrijf alleen.

Rina van de Leemput, werkneemster sinds 30 jaar: ‘De manier waarop het gegaan is, ik heb er geen woorden voor. Wij werden in het Engels op de hoogte gebracht, nota bene door een Amerikaan die slecht te verstaan was. Er waren collega’s die het in eerste instantie niet eens begrepen.’

Anouska van de Wetering, werkneemster sinds 10 jaar. ‘Heel veel verdriet en kwaadheid komt boven. En onzekerheid. Veel mensen weten nog niks. Dat kan drie jaar duren.’

Ed de Leeuw, bestuurslid van de Osse Industriële Kring: ‘Tel bij elke verloren baan nog anderhalve baan op van partners en toeleveranciers, dan heb je het over 5.000 banen op een bevolking van nog geen 80 duizend mensen. Dat is bijna niet te bevatten.’

Jan Marijnissen, Ossenaar en SP­voorzitter: ‘We hebben het over de trots van Oss. Het hart van de stad. Dat wordt er nu uitgetrokken. Weggeroofd.’

Cor Mennen, pastoor: ‘Zoveel mensen zijn de dupe. Als we niet uitkijken komen hier ook sociale problemen van. Er staan straks veel 50-plussers op straat. Die hebben niet zomaar een nieuwe baan. Dat zijn vrij uitzichtloze toestanden.’

Shock
De diagnose is snel gesteld: Oss verkeert in shock. De stad voelt zich in de steek gelaten. Afgedankt. Bijna 90 jaar lang gaven de Ossenaren het beste wat ze hadden aan Organon, de trotse farmaceut met het enorme complex midden in het stadscentrum. En Organon gaf veel terug. Historicus John van Zuijlen: ‘Organon verspreidde de naam Oss in de hele wereld, op de doosjes van de anticonceptiepil. Bij het aantrekken van andere bedrijven heeft de gemeente daar altijd van geprofiteerd. Stad en bedrijf hebben elkaar welvaart gebracht. Er waren en zijn meer grote bedrijven in Oss, maar de band met Organon was altijd hecht en schijnbaar onlosmakelijk.’

Willy Ambrosius, bezorgde Ossenaar: ‘Mijn buurman werkt er, al 25 jaar. Mijn zus ook: 31 jaar. Ze vliegen er uit nu. Zo kennen we er allemaal een paar. Ik woon in de Piekenhoef, een nieuwe wijk vol jonge mensen in dure huizen. Die kunnen het wel vergeten zonder baan. Dat is desastreus.’

Herman Klitsie, burgemeester: ‘Vaak verliezen twee mensen uit één gezin hun baan. Je kunt je nauwelijks voorstellen wat dat betekent.’

Wilma van Herpen van bakkerij ’t Oventje, vlak bij het MSD-complex: ‘Die arme mensen stonden hier de afgelopen week huilend in de winkel. Ik ga het zelf ook merken. Wat denk je? 2.200 mensen weg! Honderden mensen die een belegd broodje halen in de lunchpauze. Zijn ze jarig, willen ze 60 appelflappen. Feestje? Dan mag Wilma de taart leveren. Dat zijn leuke ritjes. Die loop ik straks mis en dat ga ik voelen. Hetzelfde geldt voor de bloemist en voor de friettent. En al die chique zakenlui die eten en overnachten in De Weverij.’

Jelle van Gangelen, directeur van hotel De Weverij: ‘Vijf jaar geleden was Organon nog een zeer grote boeker, goed voor 35 procent van de gasten. Dat is sinds de eerste overname door Schering-Plough al gezakt tot 10 procent. We zijn er dus al een beetje aan gewend. Het zal niet levensbedreigend meer zijn, maar het hakt er wel in.’

Zwaar weer
Paul Peters, fractievoorzitter van de lokale SP: ‘Unox schrapt banen. Philips heeft zich teruggetrokken. Transportbedrijf Vos zit in zwaar weer door de crisis. Ook in Oss lopen veel ontslagen postbodes rond. Het komt opeens allemaal bij mekaar.’

Jan van Drie, emeritus predikant: ‘De vraag is of we deze klap te boven komen. Het is ook psychologie hè. Het ziekenhuis verlaat de stad in 2012. Voetbalclub FC Oss is terug naar de amateurs. Het is veel slecht nieuws in één keer. Dat zal z’n uitwerking niet missen.

‘Ik ben van 1932. De crisistijd. Mijn moeder had toen moeite om kleren te kopen. Zo erg zal het nu niet worden. Er is een goed sociaal plan, begrijp ik. En we hebben de sociale zekerheid. Maar dan nog, maar dan nog... Ik hou mijn hart vast.’

Onderzoekscampus moet Oss uit de as doen herrijzen
In zijn somberste ogenblikken vreest Cees Groot (73), vrijwilliger bij de lokale hulpdienst van de SP, het ergste: ‘Dat we van moderne industriestad weer afglijden naar een stad met het oude negatieve stempel: laaggeschoolde arbeid, werkloosheid, messentrekkers.’ Maar dan roept hij zichzelf tot de orde: ‘Dat mogen we niet laten gebeuren en dat laten we ook niet gebeuren.’

Ed de Leeuw van de Osse Industriële Kring, denkt er net zo over: ‘Het grootste risico is dat er een negatieve sfeer komt te hangen. Dat moeten we koste wat het kost voorkomen.’

Dat is ook waaraan inmiddels met man en macht wordt gewerkt. Weinigen geloven dat de Amerikaanse bestuurders van MSD nog van hun reorganisatieplannen zijn af te houden. Maar de gemeente, de provincie Noord-Brabant, ondernemersverenigingen en het ministerie van Economische Zaken zien de kans op een oplossing voor Oss in de oprichting van een Life Science Campus: een onderzoekscampus die de ontslagen MSD-onderzoekers de kans biedt hun onderzoek naar nieuwe medicijnen in kleine bedrijfjes voort te zetten.

MSD zit in de stuurgroep. Philips en de universiteit Nijmegen hebben hun hulp aangeboden. Oss rekent op financiële steun van het Rijk en van Europa. Eindhoven, waar de High Tech Campus tot bloei kwam na de gestage terugtrekking van Philips, dient als lichtend voorbeeld. Oss hoopt met een campus veel werkgelegenheid en het imago van hoogwaardige industriestad te redden.

Historicus Jan van Zuijlen denkt dat het kan. ‘De margarine-industrie en de vleessector zijn in de vorige eeuw ook verloren gegaan. Oss is eerder crises te boven gekomen. Het succes van Organon is de stad niet zomaar overkomen, maar een gevolg van het feit dat heel veel Ossenaren er hun schouders onder hebben gezet. Dat kunnen ze opnieuw. Soms heb je een calamiteit nodig om op een ander spoor te belanden. Het worden moeilijke jaren, dat is zeker. Maar Oss is een stad als een feniks. Let maar op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden