Het hart van Helmond is verkoold

Theater 't Speelhuis in Helmond werd donderdag verwoest door een grote brand. 'Deze plek was uniek.'

HELMOND - Ze wijst naar de verkoolde punten van de bruine, kubusvormige bouwsels en slaat dan een hand voor de mond. Pas nu ze er voor staat, dringt tot haar door dat Theater 't Speelhuis volledig is verwoest. 'Wat een verlies voor Helmond. Dit theater was uniek in zijn soort', zegt mevrouw Deelen, 73 jaar. Met tientallen stadsgenoten toog zij vrijdag naar het Speelhuisplein om afscheid te nemen van het zo geliefde Rijksmonument van architect Piet Blom in het Helmondse centrum.


Het woord 'uniek' is geen overdrijving. Geen ander theater in de wereld is opgebouwd uit 37 kubussen, en is daarbij nog omringd nog door achttien kubuswoningen; een manifestatie van de optimistische en speelse jaren zeventig. En oogverblindend, zeggen de Helmonders, was de immense schildering van een tentdoek op de 800 vierkante meter van de wanden en het plafond van de grootste van de drie zalen. Door dit werk van kunstenaar Har Sanders waande je je er in een circustent.


Iets na zessen op donderdagavond begon de fatale brand in het experimentele bouwwerk. De oorzaak is mogelijk kortsluiting in de apparatuur. Ook een aantal kubuswoningen is zwaar beschadigd. Een aantal omwonenden kan zeker tot na het weekend nog niet naar huis. De aangrenzende nieuwe bibliotheek bleef gespaard.


Verdriet verbroedert, de aanwezigen delen hun herinneringen. Ze zijn het eens met hun burgemeester Fons Jacobs, die zegt dat er een gat is geslagen in de stad. 'Het hart is weg', is een veelgehoorde opmerking. Helmond heeft tenslotte geen oogstrelend centrum, de stad moet het van dergelijke gebaren hebben.


't Speelhuis was een plek die mensen met elkaar verbond. Ouderen vertellen dat ze zich de opening van het gebouw in 1977 door kroonprinses Beatrix kunnen herinneren. Een jonge moeder zegt dat ze, 'net als iedereen in Helmond', fluitles en balletles heeft gekregen in het gebouw. Vorige week zat ze nog in 't Speelhuis om van de toneeluitvoering te genieten van de basisschool van haar twee dochters.


Het meest emotioneel zijn de voormalige medewerkers van het theater, die er op de stoep steun zoeken bij elkaar. Dat het er niet meer staat, ze kunnen het niet geloven. En evenmin dat de brand zo snel om zich heen kon grijpen. Een van hen, een vrouw van 48, houdt het theaterkaartje van afgelopen woensdag stevig vast, als een laatste relikwie. 'Het was een onhandig gebouw, maar wel het leukste theater van Nederland', zegt haar collega, de voormalige gastvrouw van het theater. 'Sommigen vonden het gebouw te flowerpower. Maar uit de hele wereld kwamen ze hierheen om dit gebouw te zien. 't Speelhuis heeft Helmond op de kaart gezet.' '


De medewerkers erkennen: ze híélden van dit wonderlijke gebouw van kruip-door-sluip-door met elkaar verbonden kubussen en rare doorkijkjes. Maar zij niet alleen: 'Bezoekers en artiesten als Youp van 't Hek en Jenny Arean stonden verbaasd te gapen, als ze voor het eerst 't Speelhuis binnenkwamen, van, wat is dit?', zegt de voormalige gastvrouw. 'Ze vonden het hier heel leuk.'


Dat blijkt ook uit de citaten van de artiesten op de site, als die van Jenny Arean: Toen zij voor het eerst in Theater 't Speelhuis kwam 'schoten de tranen schoten in mijn ogen, zo betoverend. Wat een schoonheid!'


De theatermedewerkster oppert: 'Kunt u niet opschrijven dat de artiesten die hier hebben gestaan kunnen helpen bij het inzamelen van geld voor de herbouw?' Dat het theater opnieuw moet worden opgetrokken, staat voor de medewerkers en veel inwoners van Helmond vast. Want waar anders dan in 't Speelhuis kan de jaarlijkse carnavalsklucht worden opgevoerd? De zoon van de architect heeft de tekeningen tenslotte nog.


Maar burgemeester Jacobs zei gisteravond dat de constructie van het gebouw zodanig is aangetast, dat herbouwen 'buitengewoon lastig' zal zijn. 'Die sfeer krijg je nooit meer terug', aldus Jacobs.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden