'Het hart ligt toch in de tekst'

Interview..

ARNHEM ‘Elzeline heet ze! Erg hè?’ Actrice Monique Kuijpers (48) lacht erbij. We hebben het over Kuijpers’ personage, en je ziet haar voor je: Elzeline loopt tegen de 50 en was altijd ‘de vrouw van’ – in haar geval een stinkend rijke, niet strikt bonafide ondernemer.

Elzeline leefde in luxe en genoot een zekere standing in het milieu, maar nu is manlief dood en wil ze haar leven helemaal omgooien. Met een eigen internetbedrijf en een nieuwe vent. Maar dan blijken haar kinderen het niet eens te zijn met al die beslissingen – vooral niet met de financiële consequenties ervan.

Interest, luidt de naam van de voorstelling waarin Elzeline opduikt, maar wie bij dit alles denkt aan Gooische vrouwen zit ernaast: het draait hier om het nieuwe toneelstuk van Rob de Graaf, bij wie je kunt uitgaan van scherpe teksten, vreemd gekantelde verhoudingen en uiterst pijnlijke situaties die niet per definitie ook om te lachen zijn.

In de week voor de première bij het Arnhemse gezelschap Keesen & Co worstelt Kuijpers nog een beetje met Elzeline. Enerzijds heb je dat toch herkenbare mens, anderzijds die monumentale tekstpartij die je eer wilt aandoen. ‘Als ik in deze fase van de repetities even door de stad loop, zie ik die dames overal. Ze groeien hier! Dan weet ik dat ik geïnfecteerd raak – de kleren, de manier van doen. Maar zodra ik me voorneem: ik ga zo’n soort vrouw spelen, dan kom ik er niet uit. Want het hart ligt toch in de tekst.’

‘Robs stukken zijn heel talig. De mensen uit Interest praten niet zoals wij tegen elkaar praten, hier, in het café, of waar dan ook. Het zijn monumenten, die zinnen, en daar zit het personage in. Als je je daaraan volkomen overgeeft, lijkt het wel of het eruit komt; bijna alsof je vanuit de tekst die vrouw gewoon wordt.’

Kuijpers is dan ook bepaald niet onbekend met het werk van Rob de Graaf. Voor haar rol in Vrede, de voorlaatste voorstelling van de hand van de schrijver bij de groep van Willibrord Keesen, kreeg ze een Theo d’Or-nominatie. Vrede was een grimmige ‘rouwkomedie’ die zich afspeelde rondom het bed van een pas overledene; een plek en een situatie die niet meteen het beste naar boven haalden in de figuren.

Anders dan je misschien in deze tijden zou kunnen denken, gaat Interest niet direct over de kredietcrisis; het is eerder een psychologisch drama over wat geldkwesties kunnen aanrichten, in een familie, in liefdesrelaties.

Het was het gezelschap dat De Graaf benaderde met het verzoek om een stuk over deze materie. Ze gingen met elkaar om de tafel zitten. ‘De gesprekken kwamen al snel op hoe mensen kijken naar geld verdienen in tijden van crisis. Eerder kon het allemaal niet op, nu moet je verantwoord bezig zijn, liefst ook ecologisch, groen. Maar vaak zit er totaal geen visie achter, men koopt zijn geweten tot rust.

‘Daarbij komt een universeler gegeven: in relaties is geld altijd emotioneel beladen. Een erfenis of een schenking geeft moeilijkheden; wat je aan een bepaald geldbedrag krijgt, is meteen een soort graadmeter van wat je als mens waard bent, of er genoeg van je wordt gehouden. Dat valt niet los te koppelen.

‘Je kunt maar beter niks bezitten, want zodra er wat verdeeld moet worden, betekent het van alles. Ook over dat mechanisme gaat het nu uiteindelijk in dit stuk.

‘Ik merk dat ik erg bezig ben met hoe mensen zich in dit soort situaties redden, hoe ze doen. Ik snap dat verlangen van Elzeline om je leven om te gooien. Het is iets dat ik vroeger veel minder had, maar dat nu vaker de kop opsteekt: het willen ontstijgen van wat je al die jaren bent, doet. Nou hoef je niet alles van je personage ook zelf te hebben meegemaakt, maar een basis is wel prettig.

‘Dat is ook zo fijn aan het spelen van nieuwe stukken – dat ze worden geschreven door iemand die in dezelfde tijd leeft als jijzelf. Dat voel je ook, dat het zich verhoudt tot alles waardoor je nu bent omringd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden