Het handelsmerk van 'Moeder Mega' is haar zwijgen

Met de zwijgzame 'Moeder Mega' als president is de overwinning voor het Indonesische parlement. Met het leger als toeziend voogd....

Marianne Boissevain

WAT STAAT Indonesië te wachten onder het presidentschap van Megawati Soekarnoputri? Daarover valt alleen te speculeren. Want 'Moeder Mega' zelf heeft zich in de loop der jaren slechts in algemeenheden uitgesproken over haar politieke prioriteiten. Ze is tegen corruptie en wil de rechterlijke macht zuiveren van de Soeharto-getrouwen die daar nog altijd hun eigen interpretatie geven aan de wet.

En verder houdt ze door dik en dun vast aan het gedachtengoed van haar vader, Indonesiës eerste president Soeharto: het multiculturele eilandenrijk mag niet uiteenvallen - wat slecht nieuws is voor menigeen in Atjeh en Papoea/Irian Jaya. Daarom mag Indonesië ook geen moslimstaat worden. Al zijn de moslims er nog zo massaal in de meerderheid, ze moeten ruimte laten voor de christenen en hindoes. Megawati wordt dan ook gewantrouwd door fervente moslims, die het praatje verspreiden dat ze hindoe is.

Welke plannen ze heeft om Indonesië eindelijk te verlossen van zijn economische crisis, met alle werkloosheid en armoede vandien, is ook niet duidelijk. Maar Megawati heeft zich in de loop der jaren omringd met een hele hofhouding van deskundige adviseurs. Daaronder bevinden zich niet alleen gerenommeerde economen, maar ook spitsvondige juristen en invloedrijke militairen.

Zelf wordt Megawati regelmatig voor dom versleten. Wie daarover de wenkbrauwen optrekt, kan te horen krijgen dat ze nooit verder is gekomen dan de middelbare school. De waarheid is dat Megawati, die in Bandung landbouw studeerde, in 1966 van de universiteit werd geschopt toen haar vader door Soeharto aan de kant werd gezet. 'Blijkbaar word ik beschouwd als een huisvrouw', zei ze onlangs in een tv-interview. 'Tegen degenen die neerkijken op huisvrouwen wil ik alleen maar zeggen: wat is daar eigenlijk mis mee? Een huisvrouw kan best verstand hebben van politiek.'

Haar vader, de charismatische Soekarno, was beroemd om zijn vurige redevoeringen. Maar Megawati's handelsmerk is juist haar stilzwijgen. Soms heeft dat nadelen. Zoals in 1998, toen een gestage stroom van gerenommeerde dissidenten kort voor Soeharto's val steun kwam betuigen aan de actievoerende studenten bij het parlementsgebouw. De enige die zich op dat historische moment niet vertoonde was Megawati. Het wekte de indruk of ze een punt had gezet achter haar politieke ambities. Maar de Soekarno-magie bleek sterker dan de werkelijkheid: de avond voor Soeharto's abrupte aftreden wisten de armen van Jakarta met zekerheid te melden dat Megawati die middag de studenten had toegesproken. De afwezige was toch gezien, de zwijgende was toch gehoord.

Zelfs tijdens haar eerste vrije verkiezingscampagne liet Megawati niets los over haar toekomstvisie. In toespraakjes van hooguit tien minuten sprak ze slechts in algemene termen van de eenheid der natie en een beter leven voor de armen. De rest mochten de kiezers zelf invullen. En dat deden ze ook, zoals het Amerikaanse blad Business Week meldde: een grote etnisch-Chinese zakenman was er bijvoorbeeld van overtuigd dat Megawati 'pro-business en pro-mondialisering' was, terwijl een batikstofverkoopster juist zeker wist dat Megawati de zakenimperiums van de etnische Chinezen zou aanpakken. Zo werd haar PDI-P bij de verkiezingen de grootste.

Uiteindelijk was het ook Megawati's zwijgen dat president Wahid de das omdeed. In een wanhopige poging om aan zijn impeachment te ontkomen deed Wahid het aanbod vrijwel al zijn bevoegdheden over te dragen aan de vice-president; zelf zou hij bijna alleen nog in naam staatshoofd blijven. Megawati volhardde in een ijzig stilzwijgen - het was haar hofhouding die liet weten dat Soekarno's dochter er niets voor voelde haar vaders grondwet te negeren omwille van één man die geen afstand wilde doen van het presidentschap. Zo hoefde ze niet te delen in de verantwoordelijkheid voor Wahids manoeuvres om de dans te ontspringen. Het volle genot van het presidentschap kon haar toch niet meer ontgaan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden