'Het had makkelijk uit de hand kunnen lopen'

Er is weinig goed nieuws uit het Midden-Oosten, maar de spoedige vrijlating van tien Amerikaanse mariniers door Iran is daar een uitzondering op. Een internationale crisis in een van de meest gespannen gebieden is voorkomen, dankzij de verbeterde relaties tussen de Verenigde Staten en Iran.

Op deze foto, vrijgegeven door Iraanse staatstelevisie (IRIB), Amerikaanse mariniers die gevangen werden genomen door Iran. Ze zijn ondertussen weer vrijgelaten. Beeld epa

Twee Amerikaanse schepen waren Iraanse wateren binnengevaren met aan boord negen mannen en een vrouw. De schepen werden vrijwel direct omsingeld door de marine van de Revolutionaire Garde, de militaire arm van Irans hardliners.

Een soortgelijk incident, in 2007, leidde tot ernstige spanningen toen de Garde een groep van vijftien Britse mariniers in twee rubberbootjes arresteerde nadat ze volgens Iran hun wateren waren binnengevaren. De arrestatie duurde dertien dagen. Uiteindelijk werden de Britten voor een batterij draaiende camera's vrijgelaten, gestoken in nieuwe Iraanse pakken en met tapijtjes onder hun arm. Irans boodschap: we dulden geen enkele grensoverschrijding.

De arrestatie van de Amerikanen op dinsdag had zich net zo kunnen ontwikkelen. De Iraniërs spreken zich al decennia publiekelijk uit tegen de aanwezigheid van de Verenigde Staten in de olie- gasrijke Perzische Golf, waar ze bases hebben in Bahrain en Qatar. Tijdens de Iran-Irak oorlog vochten de Iraniërs en de Amerikanen een zeeslag van een dag, waarbij een Iraans schip tot zinken werd gebracht en een Amerikaanse helicopter werd neergeschoten.

Nucleaire deal

De arrestatie van de Amerikanen nabij het Farsi-eiland, een stipje midden in de Perzische Golf, werd door sommige Iraanse media vrijwel direct beschreven als een onderschepte spionageactie van de Verenigde Staten.

'Het had makkelijk uit de hand kunnen lopen', zegt de Iraanse journalist Nader Karimi Joni. Maar de nucleaire deal, gesloten in juli, is er de belangrijkste reden voor dat dat niet is gebeurd, zegt hij. In de komende dagen moet de deal worden bekrachtigd, wat zal betekenen dat de eerste sancties tegen Iran zullen worden opgeheven. Het land kan bevroren buitenlandse tegoeden terugverwachten en zal weer worden aangesloten op het system van internationaal betalingsverkeer. 'Niets moet de deal in gevaar brengen', zegt Karimi Joni.

Daarnaast hebben de twee jaar lange gesprekken tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, en zijn Iraanse collega Mohammad Javad Zarif ertoe geleid dat beide mannen elkaar kunnen bellen in tijden van nood. Iets wat vroeger wegens het niet bestaan van diplomatieke relaties onmogelijk was.

Mohammad Javad Zarif, Iraanse minister van Buitenlandse Zaken. Beeld afp

Excuses

Op woensdag werden de Amerikaanse mariniers dan ook snel vrijgelaten, zonder pak of tapijt, maar wel nadat excuses waren gemaakt voor het illegaal de grens overschrijden.

'Dit is Iran's nieuwe politiek, voor nu', zegt Hamidreza Taraghi, een hardliner. 'Onze ministers praten met elkaar als het nodig is, en in dit geval boden de Amerikanen ook hun excuses aan. Dan is er voor ons geen reden om ze vast te houden.'

Op deze foto, vrijgegeven door Iraanse veiligheidsdiensten, de gedetineerde Amerikaanse mariniers. Ze zijn sindsdien vrijgelaten. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden