Het grote risico dat Trump neemt met tap-onderzoek naar Obama

De zware beschuldiging van Trump dat Obama hem liet afluisteren, leidt tot verdere verwijdering tussen de nieuwe president en zijn inlichtingendiensten.

'De zware beschuldigingen tegen Obama kunnen het moeilijk maken om weerstand te bieden aan de roep om een onafhankelijke aanklager.' Beeld afp

'Obama -- verantwoordelijk voor het illegaal afluisteren van Donald Trump -- moet worden aangeklaagd, veroordeeld en gevangengezet', tweette Roger Stone, een vertrouweling van president Trump, dit weekeinde opgewonden, nadat Trump zijn voorganger Obama ervan had beschuldigd dat deze hem had laten afluisteren. Het leek een echo van de strijdkreet die vorig jaar tijdens de verkiezingscampagne op Trump-manifestaties over Hillary Clinton klonk: 'Lock her up!', 'Sluit haar op!'

Trumps bewering stuitte meteen op veel scepsis. Sommige Republikeinen uitten hun twijfels, Obama sprak de beschuldiging via zijn woordvoerder tegen, de voormalige directeur van de Amerikaanse inlichtingendiensten James Clapper verzekerde dat zijn diensten geen Trump-medewerkers hebben afgetapt en ook James Comey, de Republikeinse chef van de FBI, nam volgens Amerikaanse media afstand van de aantijgingen van zijn baas.

Maar ook al trokken ook sommige Republikeinse Congresleden de wenkbrauwen op, onder de harde kern van de Trump-aanhangers krijgt Trump met zijn opruiende tweets veel bijval. Na weken van pijnlijke lekken over de contacten tussen de Trump-campagne en vertegenwoordigers van Rusland zijn de rollen eindelijk omgedraaid. 'De samenzweringstheorie over de Russische hacks komt als een boemerang terug. Alle aandacht is nu gericht op president Obama', constateerde de ultrarechtse nieuwssite Breitbart opgetogen.

Of Trump zijn beschuldigingen opzettelijk de wereld in slingerde om de aandacht af te leiden van het onderzoek naar de Russische bemoeienis met de verkiezingen, zoals de Democraten denken, of dat het een van zijn gebruikelijke Twitter-oprispingen betrof, zeker is dat zijn explosieve tweets het onderzoek van het Congres een stuk ingewikkelder zullen maken. Devin Nunes, de Republikeinse voorzitter van de commissie voor de inlichtingendienst van het Huis van Afgevaardigden, liet meteen weten dat zijn commissie een diepgaand onderzoek zou instellen naar het mogelijke machtsmisbruik door president Obama.

Prioriteit

In plaats van te graven naar de Russische avonturen van Trumps medewerkers wil Nunes prioriteit geven aan het onderzoek naar de lekken waarmee de regering-Trump te kampen heeft. Hij is ervan overtuigd dat de inlichtingendiensten vol zitten met Obama-aanhangers die Trump pootje proberen te lichten. Dat is ook de overtuiging van voormalig Breitbart-chef Steve Bannon, nu de voornaamste adviseur van Trump. Volgens hem stuit de president op verzet van wat hij de 'deep state' noemt: de schaduwstaat van politie, de inlichtingengemeenschap en het leger, die de werkelijke macht in handen hebben.

Op het eerste gezicht lijkt het een slimme zet van Trumps medestanders in het Congres de tweets van de president te gebruiken voor een tegenoffensief: ook de inlichtingencommissie van de Senaat staat onder leiding van een Trump-gezinde Republikein. Maar de zware beschuldigingen tegen Obama kunnen ook als effect hebben dat het moeilijk wordt weerstand te bieden aan de roep om een onafhankelijke aanklager. Dat zou weleens gevaarlijk voor de Republikeinen kunnen worden: de ervaring met het onderzoek van speciaal aanklager Kenneth Starr tegen president Clinton leert dat dergelijke onderzoeken soms hun eigen leven gaan leiden. Wat begon als een onderzoek naar een schimmige onroerendgoedtransactie liep uit op een afzettingsprocedure wegens Clintons leugentjes over zijn affaire met Monica Lewinsky.

Risico

Een risico voor Trump is ook dat hij de inlichtingendiensten nog verder van zich vervreemdt dan nu al het geval is. Trump beledigde het personeel van de inlichtingendiensten diep toen hij de CIA, de FBI en de NSA van 'nazipraktijken' beschuldigde na het uitlekken van onbewezen geruchten dat de Russen compromitterend materiaal over hem hadden. Het lijkt erop dat Trump er nu in is geslaagd ook FBI-chef James Comey tegen zich in het harnas te jagen. Comey zou het ministerie van Justitie hebben gevraagd Trumps beweringen publiekelijk tegen te spreken. Hij voelt zich geschoffeerd door de suggestie van Trump dat hij zou hebben ingestemd met een illegale, politieke operatie.

Het is ook uitermate onwaarschijnlijk dat Comey zich voor het karretje van Obama zou hebben laten spannen. Hij wordt er door de Democraten juist van beschuldigd dat hij Trump tijdens de verkiezingscampagne heeft geholpen door vlak voor de verkiezingen te laten weten dat de FBI een nieuw onderzoek naar Hillary Clinton was begonnen.

Maar Trump schijnt ervan overtuigd te zijn dat de inlichtingendiensten hem wel degelijk hebben bespioneerd. Om daarachter te komen zou hij Donald McGahn, de juridisch adviseur van het Witte Huis, volgens The New York Times opdracht hebben gegeven documenten over het onderzoek op te eisen bij het ministerie van Justitie. Daarmee zou Trump zich op glad ijs begeven en precies doen waarvan hij Obama beschuldigt. Het Witte Huis mag zich niet in dergelijke onderzoeken mengen.

Lees ook

Met 'Obama-gate' onthutst Trump nu zelfs Republikeinen.
Donald Trump wil dat het Congres onderzoekt of president Barack Obama opdracht heeft gegeven tot het afluisteren van hemzelf en zijn medewerkers vlak voor de verkiezingen. Daarmee gaf hij zonder enig bewijs of enige toelichting een vervolg aan zijn getwitterde beschuldiging zaterdagochtend, toen hij zijn voorganger een 'slechte (of zieke) kerel' noemde en de door hem 'ontdekte' kwestie vergeleek met 'Nixon/Watergate'.

Kan Trump winnen van de inlichtingendiensten?
Met het lekken van gevoelige informatie naar de pers gingen de inlichtingendiensten deze week vol in de aanval tegen Trump. Wat kan de Amerikaanse president beginnen tegen zijn eigen spionnen?

Wie is toch die praatgrage Russische ambassadeur?
Meerdere leden van het team van president Trump zijn in de problemen gekomen door de gesprekken die zij voerden met Sergej Kisljak. Wat maakt de Russische ambassadeur in Washington tot zo'n gewilde gesprekspartner?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden