Het grote nieuws is steeds vaker in Brussel te vinden

Het debat in de Tweede Kamer over het Verdrag van Nice demonstreerde opnieuw de gebrekkige aandacht in Nederland voor Europese kwesties....

DAGELIJKS trekt een karavaan ambtenaren en andere belangenbehartigers vanuit Nederland naar Brussel. Daar pogen zij Europese besluitvorming te beïnvloeden. Sommige organisaties opereren er zelfs vanuit een eigen lobbykantoor. Allemaal vinden zij die besluitvorming hoogst relevant. De wetten en regels van de Europese Unie (EU) hebben immers voorrang op alles wat wij binnenslands afspreken. Je zou dus mogen verwachten dat onze politici en journalisten evenzeer op het Europese vinkentouw zitten. Want houden zij niet de belangen van de burgers in de gaten?

De Haagse politici zijn er vrijwel afwezig. Zij plakken aan Den Haag. Hier laten zij zich voorlichten over wat op de agenda van de Europese Raad van Ministers staat, dus over slechts één-zesde van alle wetsvoorstellen, want de rest wordt buiten enigerlei Raad om besloten. Met de informatie doen zij weinig tot niets. Slechts incidenteel raken zij opgewonden. Dan steggelen zij over binnenlandse fouten bij Europese subsidies, de late binnenkomst van premier Kok bij een Londens diner, of over de EU-richtlijn 'octrooi op leven' die de PvdA wilde amenderen, wat bij een Europese wet dus niet kan.

Deze week debatteerde de Tweede Kamer over de tekst van het nieuwe Verdrag van Nice. Zoals meestal betekende dit dat in een nogal lege vergaderzaal een aantal fractiewoordvoerders vragen stelden aan de regering, die van geen invloed waren op hun instemming met het Verdrag.

Onze journalisten krijgen het nieuws over Europa dus nauwelijks via het Binnenhof, hun Haagse trefpunt. Zij zullen het zelf moeten vergaren. Hier beginnen hun problemen. De landelijke massamedia en een enkele omroep hebben weliswaar een Brusselse correspondent, maar deze is onvoldoende toegerust voor de giga-agenda van de Europese Unie en vaak de NAVO, België en Sabena daarbij.

De meeste correspondenten weten ook slecht waar het nieuws te halen valt. Zij gaan voorbij aan de chefs de dossier van de Commissie met hun comités van deskundigen, waarheen die dagelijkse karavaan trekt. Vooral deze comités sturen het beleid en een speciale groep ('comitologie') bepaalt de bulk van die vijf-zesde van alle EU wetten.

Evenzo verwaarlozen vele correspondenten de rapporteurs en de intergroepen van het Europees Parlement, de werkgroepen van de Raad en de referendarissen van het Hof. Bij gebrek aan middelen en kennis berichten zij vooral over de officiële verklaringen, schandaaltjes en eindstanden. Zij bedrijven een soort Eurosports.

Als bijzondere handicap komen zij uit een klein land, waarvoor geen loper ligt uitgerold. In Den Haag zitten journalisten wel aan de inputkant van het politieke systeem. Zij kunnen er kwesties en agenda's maken en breken. Hier geven Haagse ambtenaren en politici volop tips en informatie in ruil voor good publicity.

In het Brusselse systeem ontbreken onze journalisten vrijwel aan de inputkant. Afgezien van Eurocommissaris Frits Bolkestein en onze leden van het Parlement is bijna niemand daar geïnteresseerd in wat de Volkskrant of Nova berichten en bereid hiervoor in ruil informatie te geven.

De meeste EU-officials hebben slechts incidenteel belang bij de publieke discussie in ons landje, zoals bij de subsidiefraude nu. Anders dan in Den Haag en anders dan hun collega-journalisten uit de grote Europese landen (zoals van Le Monde, de Frankfurter Allgemeine of de BBC) ontvangen onze correspondenten van hen weinig informatietips. Ambtelijke en private lobbyisten opereren graag stilletjes en zoeken eventuele publiciteit op betere locaties dan ons land. Onze correspondenten, kortom, moeten in Brussel zelf op nieuws uit. Met weinig middelen en kennis is dat lastig.

De journalist met weinig nieuws krijgt moeizaam ruimte van de redactie. Deze schuift de berichten over Europese geschillen en besluiten inzake arbeidsomstandigheden, belastingheffing of volksgezondheid gauw terzijde als veraf van de binnenlandse actualiteit. Maar zo missen onze media de meeste Brusselse gebeurtenissen. Of zij berichten er pas jaren later over bij de binnenlandse doorwerking, vooral als deze alsnog opwinding geeft, zoals bij 'octrooi op leven' of het inentingsverbod bij MKZ.

De burger thuis blijft gemakkelijk in de waan dat de relevante actualiteit binnenslands is en vooral uit Den Haag komt. Maar al enkele decennia komt zij vooral uit Brussel. Actuele Haagse strijdpunten, zoals de reductie van de staatsschuld, de stelselwijziging in de zorg of de eigenmacht van de spoorwegen, zijn de nasleep van eerdere Brusselse besluiten. Momenteel worden in Brussel de Haagse kwesties voor de komende jaren gevormd. Dat is toch relevant nieuws?!

Brusselse verslaggeving is veel leuker dan Haagse! Daar ligt het grote nieuws. Daar vergt de nieuwsgaring ouderwetse vakbekwaamheid. Niet alleen de Brusselse correspondent zou haar moeten beoefenen, maar vrijwel elke journalist, ook die van de cultuur- of de sportrubriek. Een blik op de website europa.eu.int leert dat zelfs deze onderwerpen op Brusselse agenda's staan.

De journalisten kunnen zich voegen bij de karavaan die dagelijks daarheen trekt. Onderweg kunnen zij al in gesprek raken met de ambtenaren en andere lobbyisten. In Brussel aangekomen verminderen zij vanzelf het capaciteitstekort van hun correspondent. Terug in ons land kunnen zij met het vergaarde nieuws Binnenhofse politici wakker schudden en extra primeurs maken.

De burger thuis gaat hierbij rechtop zitten!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden