Het grote geld voor de verkeerde lieden

De Amerikaanse regering gelooft ten onrechte dat wat goed is voor Wall Street, goed is voor de rest van het land....

Amerikanen zijn boos op Wall Street, en terecht. De financiële wereld heeft ons in een crisis gestort en is op kosten van de belastingbetaler gered. Nu betaalt men ook nog eens gigantische bonussen uit, terwijl de economie zich nog lang niet heeft hersteld. Als u nog niet woedend bent, heeft u niet opgelet.

Maar het onderuithalen van de economie en leegzuigen van de belastingbetaler zijn niet de enige zondes van Wall Street. Al voor de crisis en de reddingsoperaties waren er veel financiële hoogvliegers die fortuinen verdienden aan zinloze, om niet te zeggen destructieve activiteiten. Dat doen ze nog steeds, aldus recente berichten.

De eerste betreft high-speed trading. Sommige financiële instellingen, waaronder Goldman Sachs, doen dit om andere beleggers voor te zijn. Via pijlsnelle, volledig geautomatiseerde, systemen kopen of verkopen ze in een fractie van een seconde aandelen. Het gaat zo snel dat anderen niet tijdig kunnen reageren. De winst die hieruit wordt behaald, is een van de redenen dat Goldman recordwinsten boekt en in staat is recordbonussen te betalen.

Op een ogenschijnlijk ander terrein bevindt zich het verhaal van de bankier Andrew Hall. Hij geeft bij Citigroup leiding aan een afdeling die op olie en andere grondstoffen speculeert. Volgens een bericht in The New York Times heeft zijn afdeling veel geld verdiend, waardoor Hall recht heeft op 100 miljoen dollar.

Wat hebben deze twee verhalen gemeen? Het politiek pikante antwoord is dat het in beide gevallen gaat om enorme betalingen, betaald door instellingen die grote sommen staatshulp hebben ontvangen: Citi 45 miljard dollar en Goldman 10 miljard dollar. Dat laatste bedrag is weliswaar terugbetaald, maar Goldman heeft geprofiteerd van de staatsgaranties. Wat moeten belastingbetalers wel niet denken nu deze steuntrekkers overgaan tot megabetalingen?

Maar goed, laten we zeggen dat Goldman en Hall heel goed in hun vak zijn en deze enorme winsten terecht verdienen, even afgezien van de staatssteun. Dan nog is wat ze doen slecht voor de VS.

Natuurlijk kan financiële speculatie nuttig zijn. Zo is het goed dat termijnmarkten een prikkel geven om oliestookvoorraden aan te leggen wanneer het kouder wordt en benzinevoorraden voorafgaand aan het zomerse rijseizoen.

Maar dat ligt geheel anders bij speculatie op basis van informatie die niet bij het grote publiek bekend is. Al in 1971 toonde econoom Jack Hirshleifer aan dat bij zulke speculatie ‘private winstgevendheid’ vaak met ‘sociale nutteloosheid’ wordt gecombineerd.

Een beter voorbeeld hiervan dan high-speed trading is nauwelijks denkbaar. De aandelenmarkt is bedoeld om kapitaal zo nuttig mogelijk aan te wenden, bijvoorbeeld door bedrijven met goede ideeën aan geld te helpen. Maar niet valt in te zien hoe handelaren die hun orders een dertigste van een seconde eerder plaatsen dan alle anderen, aan die sociale functie een bijdrage leveren.

En bankier Hall? Het krantenbericht suggereert dat hij zijn geld vooral heeft verdiend door handiger op te treden dan andere beleggers, niet door geldstromen te verleggen naar plekken waar er behoefte aan is. Ook in zijn geval is het lastig een sociale functie te onderkennen.

Sterker nog: zulke activiteiten kunnen ook wel als schadelijk worden gezien. Zo bemoeilijkt high-speed trading de sociale functie van de aandelenmarkt, omdat het een soort belasting heft voor beleggers die niet over de supersnelle computers beschikken. Het geld dat Goldman Sachs aan deze computers uitgeeft, heeft een negatief effect op de nationale welvaart.

Nu zou je dit schadelijke effect klein kunnen noemen – en dertig jaar geleden zou dat een goed punt zijn geweest. Maar de financiële wereld is aanzienlijk belangrijker geworden voor ons nationaal inkomen, ongeveer zes maal groter.

Wat moet er gebeuren? Afgelopen week heeft het Huis van Afgevaardigden een wet aangenomen om de salarissen bij veel financiële instellingen te kunnen vaststellen. Dat is een stap in de goede richting, maar daar zou nog veel omvattender regulering bij moeten komen én hogere belastingen voor de superinkomens.

Helaas is het wetsvoorstel op weerstand gestuit bij de regering, die kennelijk nog steeds uitgaat van ‘wat goed is voor Wall Street, is goed voor Amerika’. Kennelijk is nog niet doorgedrongen dat we een maatschappij zijn geworden waarin het grote geld naar de verkeerde lieden gaat, een maatschappij die degenen die ons armer maken, royaal beloont.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden