Het grootzeil hijs je samen

Wat te doen na je schoolexamen? Monster aan als matroos van een Tallship en leer zeilen, studenten uit andere landen kennen en je eigen rotzooi opruimen.

Op de voorplecht van de krakende driemaster uit 1927 staat een bibberend meisje uit Noorwegen. De 17-jarige Pernille Vik staat op de uitkijk, om zes uur 's ochtends, ergens op De Noordzee. Haar opdracht: als zij in het halfdonker iets in de golven ziet drijven, moet ze de bronzen scheepsbel luiden: één keer voor een obstakel aan stuurboord, twee keer voor bakboord en drie keer voor recht vooruit.


'Ahh, dit is het mooiste moment van de dag,' zegt de blondine dromerig in het eerste zonlicht.


Vik zit nog op school. 'Nou ja, ik kom net uit Mexico waar ik exchange student was. Nou ja, niet dat ik veel gestudeerd heb, ik wilde vooral een andere cultuur leren kennen.' Daarom meldde ze zich aan als matroos aan boord van een klassiek zeilschip. 'Ik had nog een paar weken over en het leek me leuk samen te werken met leeftijdgenoten uit de hele wereld.' Aan boord varen zo'n zestig jongeren uit Europa mee, en een verdwaalde Amerikaan. Ze worden geleid door twintig vaste bemanningsleden en een bebaarde kapitein die wijdbeens op het bovenste campagnedek staat.


Meet the world at sea; dat is de slogan van At Sea Training. Dit bureautje werkt samen met de Britse organisatie die probeert de internationale vloot van klassieke zeilschepen in de vaart te houden. Van 114 meter lange viermastsbarken tot gaffelschoenertjes van 22 meter. De eigenaren verhuren die noodgedwongen voor bedrijfsuitjes en reclamefilmpjes, maar eens per jaar komen de oude schepen samen om tegen elkaar te racen. 'Dan zeilen we', brult de kapitein van de Sorlandet, 'alsof we deze schuit net hebben gestolen'.


De leerling-matrozen worden ingedeeld in wachtploegen van 10 of 20 personen die zes uur achtereen werken. Afwisselend als roerganger, brandwacht, uitkijk of wc-schoonmaker. Maar vooral als deckhand. Om zeilen te hijsen, ra's te brassen of in het want te klimmen om een klapperend stagzeil vast te binden. Een beetje driemaster telt 30 zeilen en ruim 200 lijnen die moeten worden aangehaald of juist gevierd bij iedere manoeuvre of weersverandering. Daar zitten vuistdikke touwen tussen die pas in beweging komen als daar twintig matrozen tegelijk - 'heee-hop' - aan trekken.


Je houdt je hart vast, als je voor het eerst de valreep oploopt. Uitgeteld liggen veel tieners in hun kooi, tussen lege zakken chips en vochtige regenpakken. De eerste dagen sta je vaak bij een verkeerde nagelbank naar een verkeerd touw te zoeken, of word je uitgefoeterd door de first mate omdat je te laat op appèl arriveert of je sokken hebt laten slingeren in de hoofdkajuit. Maar als de race in volle gang is, de zeilen bollen, de ranke boeg door de golven klieft en de kok met koffie en zelfgebakken cake aan dek verschijnt, ogen alle matrozen heel tevreden.


De 25-jarige Tor uit Kristiansand: 'Ik ben wel een hardrocker, maar ook een harde werker.' Hij kreeg de zeilreis cadeau van het hotel waar hij werkt als kok. Sofie de Groote (17) uit Antwerpen: 'Ik hou wel van storm en actie.' Zij won de reis van het Havenbedrijf voor een schilderij dat ze maakte van een schip met Europese vlaggen onder luikjes die open klappen. De 18-jarige Eva uit Toulouse: 'Ik merk nu pas hoe slecht mijn Engels is. Ik ben woedend op het Franse schoolsysteem!'


Ze zijn het er wel mee eens - bij nader inzien - dat de banyan-sergeant je spullen in beslag neemt als je die niet opruimt; dat er geen alcohol wordt geschonken aan boord omdat je uit een 35 meter hoge mast kunt vallen; en dat je niet in je slaapzak kunt blijven liggen als je ploeg om vier uur 's nachts het dek op gaat.


Als er niet gewerkt wordt, liggen de leerling-matrozen te zonnen op het sloependek, te kletsen over hun land of te fantaseren over nog te maken reizen. Er wordt gekaart, naar muziek geluisterd en er worden spelletjes gedaan. Dan blijkt bijvoorbeeld dat een Nederlandse hond 'wafwaf' zegt, een Deense hond 'vov-vov' en een Franse hond 'hau hau'. Soms geven de vaste matrozen les in knopen leggen, weersystemen herkennen of zeemansliederen zingen.


'Dit is een belangrijke ervaring voor jonge mensen', zegt de 66-jarige Per. De Noorse planner bij een bouwbedrijf behoort, samen met een Duits stel en een oude zeerot uit Cornwall, tot de oudere opstappers. 'Je kunt met je rugzak rondhangen op een Thais strand of in een Australische treinwagon, maar hier leer je samenwerken. En een ander helpen als die zeeziek is.' En zelf vergeet Per al zijn zorgen, merkt hij, zodra hij aan een touw hangt of op de hoogste ra balanceert.


Vaarprogramma

Iedereen is welkom als leerlingmatroos, kennis van het Engels is de enige eis. Prijs: circa 100 euro per dag en zakgeld tijdens havenbezoek. Naast races bestaan ook door de EU gesponsorde tochten. Meer informatie: www.atseatraining.com.


Tallships routes 2011


Race 1: 2 juli - 11 juli 2011 traject: Waterford (Ierland) - Greenock (Schotland)


Cruise: 11 juli - 22 juli 2011 traject: Greenock (Schotland) - Lerwik (Shetland, UK)


Race 2: 22 juli - 30 juli 2011 traject: Lerwik (Shetland, UK) - Stavanger (Noorwegen)


Race 3: 30 juli - 7 augustus 2011traject: Stavanger (Noorwegen) - Halmstad (Zweden)


Cultuurroutes 2011 tallships (naar culturele hoofdsteden)


Race 1: 20 - 27 augustus 2011 traject: Klaipeda (Litouwen) - Turku (Finland)


Race 2: 27 augustus - 4 september 2011 traject: Turku (Finland) - Gdynia (Polen)


Tallship routes in 2012


Race 1: 05 - 19 juli 2012 traject:Saint Malo (Frankrijk) - Lisabon (Portugal)


Race 2: 22 - 26 juli 2012 traject:Lissabon (Portugal) - Cadiz (Spanje)


Cruise: 29 juli -10 augustus 2012 traject:Cadiz (Spanje) - La Coruna (Spanje)


Race 3: 13 - 26- augustus 2012 traject:A Coruña (Spanje) - Dublin (Ierland)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden