Commentaar

Het grondrecht op gezondheid

In plaats van de staat voor de rechter te slepen, kan Milieudefensie beter haar pijlen op Brussel richten.

Pieter Klok
Actievoerders en Milieudefensie vragen met potten vuile lucht voor de Tweede Kamer om maatregelen voor gezonde lucht. Beeld anp
Actievoerders en Milieudefensie vragen met potten vuile lucht voor de Tweede Kamer om maatregelen voor gezonde lucht.Beeld anp

In navolging van Urgenda roept nu ook Milieudefensie de hulp in van de rechter. Ze eist dat de overheid haast maakt met het schoner maken van de lucht. Van oudsher proberen milieu-organisaties met acties de publieke opinie te beïnvloeden. Een politieke lobby moet vervolgens tot tastbare resultaten leiden.

Dat ze de hulp van de rechter inroepen is te begrijpen. Het tegengaan van klimaatverandering is een zaak van de lange termijn en die delft in het politieke discours nogal eens het onderspit. 'De tragedie van de horizon' noemden Diederik Samsom en Jesse Klaver dat onlangs toen ze voorstelden een Klimaatwet in te voeren die de overheid dwingt tot actie.

In de Urgenda-zaak oordeelde de rechter dat de overheid onrechtmatig handelt. Het staat vast dat de burgers worden bedreigd door de klimaatverandering, was de redenering en dus is de overheid verplicht er iets aan te doen.

De zaak van Milieudefensie is wezenlijk anders. Dit keer wordt een beroep gedaan op 'het grondrecht op gezondheid', dat door de overheid zou worden geschonden. In tegenstelling tot bij de klimaatverandering vallen er door de uitstoot van fijnstof nu al doden in Nederland. De gemiddelde levensduur wordt 13 maanden bekort.

Maar in tegenstelling tot bij de CO2-uitstoot die decennialang min of meer stabiel is, is de luchtverontreiniging al sterk afgenomen. Sinds het begin van de jaren negentig is de concentratie fijnstof in de lucht in Nederland gehalveerd. Het falen van de overheid is in deze niet zo manifest dat de discussie moet worden verplaatst van de politieke arena - waar zij thuishoort - naar de rechtszaal.

De mogelijkheden voor de nationale overheid om de uitstoot verder omlaag te krijgen zijn bovendien beperkt. Milieudefensie kan haar pijlen beter op Brussel richten. Daar worden de uitstootnormen voor nieuwe auto's bepaald. Daar zwichten politici onder de druk van de Duitse en Franse autolobby. Daar worden ook milieunormen vastgesteld en daar wordt keer op keer coulance betracht naar landen die er niet aan voldoen.

Een gang naar de Nederlandse rechter kan wél helpen de overheid een gevoel van urgentie te geven, zodat om te beginnen een vervuilende maatregel als het verhogen van de maximumsnelheid naar 130 kilometer, van tafel gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden