'Het ging fout toen de toegangen dicht moesten'

Een stel verloren schoenen ligt nog op straat, iets verderop liggen verwrongen stalen hekken. Stadionwachten in rode jacks zitten op de stoep, het hoofd tussen de handen....

Van onze correspondent Hans Moleman

Er is donderdagochtend zelfs geen politie-afzetting. Wie wil kan rustig een kijkje nemen bij gate 4 en 5, bij de kapot gedrukte rolluiken, in het nauwe betonnen tunneltje naar de noordoost-tribune. De stadionwachten zijn te aangeslagen om je weg te sturen.

Hier stierven woendagavond 43 voetbalfans, mannen, vrouwen en zelfs een paar kinderen, een gruwelijke dood. Ze werden platgedrukt in een menigte die probeerde alsnog het stadion in te komen om de traditionele competitietopper te zien, de derby tussen Kaiser Chiefs en Orlando Pirates uit Johannesburg.

De wedstrijd was 's avonds om acht uur begonnen in het volgepakte Ellis Park, het moderne stadion in het centrum van de stad. Maar buiten stonden nog vele duizenden mensen, deels met kaartjes, deels zonder. Het bleek het recept voor een tragedie, zo blijkt uit een eerste reconstructie.

'Het ging fout toen de leiding ons opdroeg de toegangspoortjes te sluiten', vertelt een van de stadionwachten die ooggetuige was. 'Dat gebeurde omdat het stadion al helemaal vol was.' Maar buiten stonden nog ongeduldige fans die net een kaartje hadden gekocht, plus duizenden mensen zonder kaartje.

'Een aantal van hen rukte hekken van de buitenste ring kapot, en toen stormde men het binnenterrein rond het stadion op. Er was voor ons geen houden aan.' Bij gate 4 en 5 van het stadion werden vervolgens veel rolluiken geforceerd. 'Daar en in het tunneltje erachter en op de trappen naar boven liepen de mensen vast. Wie vooraan stond werd doodgedrukt door de rest, die maar bleef opdringen'.

In het stadion duurde het even voordat de ernst van de situatie doordrong. In de zeventiende minuut staakte de scheidsrechter de wedstrijd, bij de stand 1-1. Op dat moment lagen op het veldje achter een van de doelen al enkele doden en gewonden, die door hulpverleners naar binnen waren gedragen.

Terwijl de eerste helicopters op het veld landden om gewonden weg te halen, lukte het officials van beide clubs, die zich samen met de spelers, de burgemeester van Johannesburg en de minister van Sport in de middencirkel hadden verzameld, om het volle stadion rustig te houden. De toeschouwers waren stil toen een van de officials over de stadionspeakers een gebed uitsprak. Achter het doel van de Chiefs bleef de rij lijken groeien.

Ook in het mortuarium van Johannesburg, waarheen de lijken tegen het einde van de avond werden overgebracht, speelden zich dramatische taferelen af. Sommige slachtoffers hadden hun gsm-telefoons nog bij zich. Een hulpverlener: 'Die bleven maar bellen. Als je opnam moest je de mensen aan de andere kant van de lijn vertellen dat een familielid of vriend dood was'.

Het Zuid-Afrikaanse profvoetbal heeft vergeleken met Europa weinig last van voetbalrellen, al vielen er tien jaar geleden bij gedrang op de tribune - eveneens bij een duel tussen de Chiefs en de Pirates in een ander overvol stadion - 42 doden.

President Thabo Mbeki kondigde gisteren aan dat een speciale commissie onder leiding van een hoge rechter een diepgaand onderzoek zal instellen. De voetbalbond heeft besloten als teken van rouw alle wedstrijden van de Premier Soccer League, de Zuid-Afrikaanse eredivisie, in het paasweekeinde uit te stellen.

De onderzoekscommissie zal zich vooral richten op de organisatie van de wedstrijd. Bondsvoorzitter Molefe Oliphant zei op een persconferentie dat er volgens officiële opgaven in totaal 57 duizend kaarten waren verkocht terwijl het stadion 60 duizend zitplaatsen heeft. Veruit de meeste kaarten - 46 duizend - werden vlak voor de wedstrijd aan de loketten van het stadion verkocht.

Oliphant kon niet verklaren hoe het mogelijk was dat het stadion overvol was. Hij ontkende dat er teveel kaarten waren verkocht. Maar wie wel eens een grote voetbalwedstrijd in Zuid-Afrika heeft bezocht, weet hoe het kan gaan: druk een suppoost bij het hek een briefje van tien rand in handen, en je hebt grote kans zonder ticket binnen te komen.

Er is één troost bij de ramp in Ellis Park, zei oud-president Nelson Mandela. 'Laat dit drama Zuid-Afrikanen dichter bij elkaar brengen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden