Het gewicht van Zestig

Vaandrager had 'schijt aan poëzie'. Buddingh' schreef dat hij met zijn eigen verzen 'zijn kont afveegt'. K. Schippers maakte dichters belachelijk, omdat zij het 'allemaal zo aardig weten te zeggen'....

Na de moeilijke en esthetische poëzie van de Vijftigers, kwamen als reactie de rebelse gedichten van Zestig, poëzie die dicht bij de werkelijkheid bleef. Tijdschriften als Barbarber en Gard Sivik 'isoleerden en annexeerden' zaken uit de alledaagse wereld. Armando bijvoorbeeld maakte poëzie van een gebruiksaanwijzing van een landbouwmachine. 'Wanneer wordt iets kunst en wat is daarin de rol van de toeschouwer?', was een van de vragen die de Zestigers wilden oproepen wanneer ze bijvoorbeeld een fragment uit het spoorboekje opnamen in een poëziebundel.

Mourits vindt dat zij te veel als reactie op Vijftig gezien worden en 'als de verliezers van het debat van de literatuurgeschiedenis terecht zijn gekomen'. Daarmee maakt Mourits de Zestigers gewichtiger dan zij zelf ooit gedaan hebben. Zijn eigen boek is het beste voorbeeld van de 'paradox van Zestig'. Hoewel de dichters alles op alles zetten om de poëzie van elke plechtigheid te ontdoen, pleit Mourits ervoor hen serieus te nemen.

Bovendien zijn zij niet zo miskend als Mourits voordoet: de canonisering van Zestig is allang een feit. In de Nederlandse literatuurgeschiedenis, met name in de poëziegeschiedenis van Fokkema uit 1999, wordt uitgebreid gewag gemaakt van de rol van Barbarber en Gard Sivik. Ook buiten het officiële literaire circuit is hun werk bekend, bijvoorbeeld deze regels van K. Schippers:

Als je goed om

je heen kijkt

Zie je dat alles

gekleurd is

Mourits stelt dat ook ogenschijnlijk eenvoudige gedichten van Zestig geïnterpreteerd kunnen worden en dat ze 'veel gecompliceerder' zijn dan je zou verwachten. Bovenstaande regels van Schippers worden door Mourits toegelicht, het gedicht 'is een aansporing aan de lezer om goed om zich heen te kijken. Niet naar iets bijzonders, maar naar de directe omgeving die interessant en verrassend genoeg is in haar gewoonheid - namelijk gekleurd, wat behalve letterlijk ook opgevat kan worden als: een betekenis hebben, om een bepaalde invalshoek vragen'.Mourits lijkt met zo'n interpretatie een enorme steen te leggen op de velletjes met gedichten van de Zestigers, uit angst dat ze zullen wegwaaien.

Dat zal zo'n vaart niet lopen. Zoals blijkt uit de geschiedenis van Zestig die Mourits ook uitvoerig (zij het met een aantal fouten) beschrijft, is deze poëzie stevig ingebed in de Amerikaanse postmoderne poëzie, de beat-poets, de beeldende kunst van Duchamp tot Warhol, popmuziek, televisie, journalistiek en reclame. Die hoofdstukken van Zestig doen tenminste recht aan de beweging die geen eerherstel behoeft, maar wel documentatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden