Column

Het gevaarlijke werk van de evangelist

Onlangs werd in Wijk bij Duurstede herdacht dat Bonifatius daar 1.300 jaar geleden voet aan wal zette. Hij kwam uit Engeland en wilde naar het noorden om heidenen te kerstenen. Het duurde nog een tijd voordat Bonifatius met zijn gevolg in Dokkum aankwam, waar hij - zoals vroeger nog op school werd geleerd - op 5 juni 754 werd vermoord. Bonifatius was toen al 80, wat erop duidt dat hij een enorme doorzetter moet zijn geweest.

Beeld thinkstock

Volgens moderne historici is Bonifatius overigens niet vermoord, maar gedood door de Friezen en had hij die afloop aan zichzelf te wijten. Hij kwam naar Friesland om een robbertje te vechten met de lokale bevolking, jegens wie hij zich al had misdragen door hun heilige bomen om te hakken. Met niet eens zo veel kwade wil kun je Bonifatius beschouwen als een Talibanstrijder avant la lettre, die een Boeddhabeeld laat ontploffen.

Wat Bonifatius overkwam, overkomt missionarissen en zendelingen tot op de dag van vandaag. Nog vorige week zijn drie missionarissen in Irak met ijzeren staven toegetakeld door moslim-extremisten. Verder is een Indiase missionaris onlangs in Jemen gekruisigd en zijn in hetzelfde land nonnen uit het Klooster van de Naastenliefde verkracht. Van de in Syrië verdwenen pater Dall'Oglio ontbreekt ieder spoor.

Het Midden-Oosten lijkt nog gevaarlijker voor evangelisten dan voor journalisten. Waarom gaan ze er dan heen? Om liefde te brengen en de wereld vooruit te helpen, zeggen de zendelingen zelf. Critici daarentegen wijzen op een tweede agenda, die er uiteindelijk op uit is om zieltjes te winnen. Zij zien zending en missie vooral als een overblijfsel van het kolonialisme.

Zo beschouwt de sinoloog en taoïst Kristoffer Schipper de christelijke zendeling zo'n beetje als het ergste dat China is overkomen. Die is er vooral op uit geweest de lokale godsdiensten te vernietigen, incluis de tempels. Voor Schipper loopt er een directe lijn van de zendeling naar Mao Zedong, wiens vernietigingszucht tijdens de Culturele Revolutie zijn hoogtepunt beleefde. Ook toen werden weer vele Chinese tempels kapot geslagen. Mao's tegenstrever Tsjang Kai-sjek was in dit opzicht toleranter, maar ook hij nam afstand van China's oorspronkelijke religie door toe te treden tot een religieuze stroming uit het land dat hem financieel ondersteunde: die van de methodisten.

Pogingen om 'onze' normen en waarden te brengen naar natuurvolkeren heeft tot veel ongelukken geleid. Een paar jaar geleden kwamen groepen Papoea's in de knel, omdat de zogeheten koteka's, oftewel peniskokers, onder een ingevoerde anti-pornowet kwamen te vallen. Dragers ervan werden bedreigd met gevangenisstraf. Inmiddels heeft het Constitutionele Hof in Jakarta ten gunste van de peniskoker beslist en zijn er pogingen om het kledingstuk als cultureel erfgoed vastgelegd te krijgen bij de Verenigde Naties.

Er is vooruitgang. Eeuwenlang was de zendeling een avonturier, die met een machete zich een weg door het oerwoud baande om de zwartjes het evangelie te brengen. Tegenwoordig is hij gemotoriseerd. Zo heeft de Nederlandse zendingspiloot Peter van Dijk een paar jaar geleden op Nieuw-Guinea een nieuw volk ontdekt. Hij is uit de lucht nedergedaald en heeft op een stuk gekapt oerwoud een christelijk schooltje gesticht. 'Omdat God wilde dat ik iets deed', zei hij tegen het Reformatorisch Dagblad.

Deze maand werd in Gorkum bekend gemaakt dat Cambodja door de Gereformeerde Gemeenten is uitgeroepen tot het nieuwe zendingsland, met als thema: 'Uw Koninkrijk Kome'. De Gemeenten mogen wel blij zijn dat de Rode Khmer alle heilige bomen al heeft gekapt.

Van mormonen tot boeddhisten en van christenen tot baptisten verklaart Max Pam de beleving, de folklore en de uitvoering van religieuze rituelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden