ANALYSE

Het gesloten SP-bolwerk vertoont plots barstjes

Zonder Jan Marijnissen is het onrustiger geworden in de SP. Vandaag op de partijraad hoopt voorzitter Meyer weer eenheid uit te stralen.

Fractievoorzitter van de SP Emile Roemer (l) en partijvoorzitter Ron Meyer (r) tijdens een partijraad in maart 2016. Beeld anp

En weer moest Ron Meyer zich verweren tegen berichtgeving in de media. 'SP-top geeft zichzelf extra loon cadeau', kopte het Algemeen Dagblad vrijdag. 'Een tendentieus stuk', reageerde Meyer. Voorheen kreeg het SP-bestuur extra toelages, maar die zijn na zijn aantreden afgeschaft. Bruto is het salaris verhoogd, netto blijft het dezelfde 2700 euro per maand. Hij verstrekte een loonstrook ter bewijs.

Saillanter dan de beschuldiging zelf is het feit dat morrende SP'ers anoniem hun beklag doen in de media. Alweer. Voor het kerstreces opende diezelfde krant met anonieme Kamerleden die sneerden over het (gebrek aan) leiderschap van fractieleider Emile Roemer. Alle Kamerleden moesten op het matje komen, de pers verdrong zich bij de gesloten fractiedeur. Bij de PvdA kenden ze dit soort taferelen, voor de SP was het nieuw.

Jan Marijnissen bouwde in 27 jaar partijleiderschap een hecht bolwerk met gesloten rangen. Zijn strakke regie ging hand in hand met de op actie gerichte ideologie van de SP. Elkaar val je niet af, was de rotsvaste overtuiging. De strijd voer je op straat: tegen de banken, het grootkapitaal, de neoliberale politiek van rechts.

Maar toen nam hij afscheid en was daar plots een felle interne strijd om het leiderschap. Marijnissen had Meyer uitverkoren als opvolger, maar tot zijn ongenoegen ging Kamerlid Sharon Gesthuizen de confrontatie aan. De SP moest democratischer, vond ze. Geen getrapte partijdemocratie meer, maar elk lid een stem. Meer ruimte voor zelfreflectie ook, voor koersdiscussies. En wat bleek: 40 procent van de leden was het met haar eens.

Meyer won maar Gesthuizens campagne had iets blootgelegd. Zij verliet de politiek, hij erfde een partij die haar onbetwiste leider kwijt was én net was opgeschud. Sindsdien is het balanceren met wisselend succes. Meyer koos koers in de aanloop naar de landelijke verkiezingen van maart: vol op de zorg. Veel mensen kwamen op de been voor het zorgfonds, maar de manifestaties vertaalden zich niet naar meer zetels. Nadien klaagden SP'ers dat de focus te beperkt was. GroenLinks had een klimaatverhaal en trok veel jongeren, de SP nauwelijks.

Sharon Gesthuizen in de Tweede Kamer. In maart 2016 kondigde ze haar vertrek uit de politiek aan. Ze keerde na de verkiezingen dan ook niet terug in het parlement. Beeld anp

Meyer en Roemer richtten hun peilen in de campagne op de VVD. Daar gaan wij nooit mee in zee, luidde de belofte aan de kiezer. In tegenstelling tot concurrenten GroenLinks en PvdA durfde de SP wel stelling te nemen tegen rechts, was de boodschap. Nu staat de partij buitenspel in de formatie. Twijfels over Roemer blijven sluimeren onder het oppervlak. De vraag is of hij in de oppositie overeind blijft tussen zijn concurrenten Klaver en Asscher.

Voorzitter Meyer poogt intern de oprukkende verandering van zijn partij te doseren. Dat schuurt geregeld. Sommige leden gaat het niet snel genoeg, anderen gaat het te snel. Vorige maand botste hij met een commissie die onderzoek deed naar vernieuwing van de interne democratie. De commissie had meerdere varianten willen uitwerken, maar staakte haar werk nadat het bestuur zijn voorkeur opdrong.

Getrapte partijdemocratie

De circa 40.000 SP-leden hebben geen directe inspraak op de samenstelling van het partijbestuur. De afdelingen kiezen per vijftig leden een afgevaardigde uit hun midden, doorgaans zijn dit actieve en betrokken SP’ers. Deze afgevaardigden hebben stemrecht op het tweejaarlijkse congres. De partijtop stelt voor dat lokale afdelingen vooraf aan congressen in eigen kring stemmen. Dit is een stap naar meer lokale inspraak, maar nog geen ‘one man, one vote’, zoals sommige SP’ers zouden willen.

Tijdens de partijraad vandaag in Amersfoort legt het bestuur haar eigen voorstel voor aan de afdelingshoofden. Het wordt geen 'one man, one vote', wel komt er via de afdelingen meer inspraak voor lokale SP'ers bij de benoeming van landelijke bestuursfuncties. Vandaag moet blijken of dat voor de meeste leden genoeg is.

Zo staat de agenda van de partijraad vol met taaie punten. Ook de evaluatie van de teleurstellende verkiezingsuitslag komt aan bod. Pas bij punt tien kan Meyer de blik weer op de toekomst richten. Dan mag hij spreken over zijn 'buurtencampagne'. De straat op, een miljoen mensen spreken, aan die SP wil hij leiding geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.