Column

Het geluk vangen door een onderdaan te zijn

De mensen willen het geluk van mijn opa evenaren. Waarom zou Donald Trump anders op het punt staan om het Witte Huis te veroveren? En wat te denken van de Turken die Erdogan liefkozen als ware hij Jezus Christus de verlosser zelve. Duterte op de Filippijnen, Poetin in Rusland, de Hongaren met hun Orban en ga zo maar door; alles wijst er op dat de mensheid smacht naar de zon waar opa dag en nacht in baadde.

Trump-aanhangers tijdens een rally in Atkinson, New Hampshire op 4 november.Beeld afp

Dit verlangen kan ik niemand kwalijk nemen, want ik heb ooit ook de ambitie gekoesterd om net zo gelukkig te zijn als opa.

Opa duldde geen chaos. Hij deed wat hem door zijn vrouw was opgedragen, koesterde geen enkele wens om te regeren of om een mening uit te dragen. Dat zijn nu eenmaal activiteiten die tot vermoeidheid leiden. Hij wilde ook niet rijk worden omdat je je dan ook moet uitsloven.

Opa maakte het geld op dat zijn zoon in Nederland regelmatig overmaakte, gehoorzaamde zijn schrandere, oudere echtgenote en legde aan het einde van elke dag het hoofd op het kussen voor aangename dromen.

En als hij de volgende dag aan tafel met het verse brood schoof, zag ik hem licht glimlachen. 'Ik heb het geluk uitgevonden', leek hij dan te zeggen.

Heel wat jaren heb ik geprobeerd om in de voetsporen van opa te treden. Ik wist dat die vorm van geluk net zo onzichtbaar was als de wind. Zoals de bomen in de loop der jaren voor de wind buigen, zo zou het geluk langzaam in mij moeten sijpelen zonder dat ik het doorhad.

Ik liep in de zure regen door de straten van Utrecht en dacht dat ik ooit aan de beurt zou zijn. Voor dat doel verbande ik mezelf naar de meest grijze stad aller tijden omdat dieptepunten verbetering garanderen.

In de vieze, luidruchtige bussen van Ankara veegde ik als correspondent Turkije een traantje weg, herpakte mij in het geroezemoes van de straten van Istanboel, begreep langzaam waarom wijlen mijn opa altijd zo gelukkig was geweest en sloot er maar vrede mee dat ik behalve goddeloosheid geen enkel talent had geërfd van de man.

Laat ik voordat ik het vergeet gebruikmaken van dit nieuwe podium om een heel oud misverstand de wereld uit te helpen: het is niet de onwetendheid die gelukkig maakt, maar de bereidheid om als een eeuwige onderdaan door het leven te gaan. Mijn opa was onderdaan van zijn vrouw, en wat voor een. Een oogwenk van oma en de bonenstaak verzette bergen.

Hoe aangrijpend is het niet om de grote massa's richting die levenswijsheid van mijn opa te zien bewegen... Zodra er iemand van het kaliber van mijn oma opstaat die inbeukt tegen democratie en met ijzeren hand aan het regeren slaat, veranderen de massa's in kinderen die het fluitspel van de rattenvanger van Hamelen hebben gehoord.

Waarom zouden ze zich immers in de wildgroei van politieke partijen het hoofd moeten breken over duizend nuanceverschillen? De wereld is geglobaliseerd en daarmee zo complex geworden dat al die verschillende kwesties niets anders dan hoofdpijn opleveren.

Vroeger hoefde je alleen maar te hopen dat de wereldleiders met hun poten van de kernbomknoppen afbleven, tegenwoordig blaast een ieder zichzelf bij de supermarkt op. Wat is normaler dan dat de mensen het karwei willen laten klaren door een autoritaire leider die harde maatregelen neemt en daarbij geen tijd verspilt aan het aanhoren van de mening van jan en alleman.

Voor opa werkte het prima. Totdat zijn geliefde leider kwam te overlijden. Hij was niet gewend aan een leven zonder de begenadigde herder. Omdat de bescherming van oma was weggevallen kon de familie de druk zodanig opvoeren dat hij zich gedwongen voelde om zelfs naar de moskee te gaan. Hem werden geen Nederlandse guldens meer toevertrouwd. Hij werd op straat belazerd door bandieten, trok zich steeds meer terug in huis, rookte hele voorraden aan gesmokkelde tabak op en zocht uiteindelijk zijn heil in dementeren.

Ik heb de ultieme zaligheid in de zwarte ogen van die man gezien en wens iedereen, die het geluk wil vangen door een onderdaan te zijn, heel veel succes toe. Onderdaan rijmt echter ook een beetje op 'eraan onderdoor gaan'. De arme man eindigde als een soort Venezuela na Chavez.

Onderdanen van Erdogan en Poetin wacht binnen korte tijd hetzelfde lot. En in Amerika moet het sprookje nog beginnen.

Erdal Balci is schrijver en journalist. Dit is zijn eerste bijdrage als columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden