'Het geluk staat niet aan' mijn kant'

Koos van Dijk (46) zit al twaalf jaar in de WAO. Ten onrechte, vindt hij. 'Ik wil niets liever dan een leuke baan, maar aan alle kanten word ik tegengewerkt.'..

'Het trekken van een uitkering was voor mij iets minderwaardigs, ik wou het ook niet. Hard werken is mij met de paplepel ingegoten door mijn vader, die bakker was. Hij begon op zijn 14de al met werken.

Ik was projectmanager bij een bedrijf dat seismografisch bodemonderzoek deed. Dat was de mooiste tijd van mijn leven. Maar halverwege de jaren tachtig was de economie slecht. Het bedrijf waarvoor ik werkte, kreeg geen opdrachten meer en in 1985 werd ik werkloos. Ik kreeg wel een aanbieding van het bedrijf om in Syrië te gaan werken. Maar ja, ik was getrouwd, en die baan betekende zeven weken weg en drie weken thuis en dat het hele jaar door. Ik ben dus niet gegaan vanwege mijn huwelijk. Dat is een verkeerde keuze geweest, want een maand daarna verliet zij mij. De functie in Syrië was inmiddels weg.

Toen begon de ellende: werk zoeken. Ik had geen diploma's. Na een paar jaar kreeg ik werk als vrachtwagenchauffeur bij een bedrijf in Venlo. Ik wist helemaal niet hoe dat wereldje in elkaar zat en het bedrijf heeft dat uitgebuit. Je hoort wel vaker van transportbedrijven die zo'n vreselijke druk op chauf feurs uitoefenen. Ik werkte negentig tot honderd uur per week en ik wist niet dat dat wettelijk helemaal niet mag.

Ik heb me altijd voor 100 procent ingezet voor een bedrijf. Tot ik totaal overwerkt raakte en in de ziektewet terechtkwam. Na een wao-keuring kreeg ik iets te horen dat ik niet verwacht had: ik was voor 50 procent afgekeurd. Op psychische gronden. Terwijl ik het daarmee helemaal niet eens was. Daar sta je dan. Ik kreeg gesprekken met arbeidsdeskundigen die me weer in het arbeidsproces moesten helpen. Ik dacht: wat ik eerder gemist heb, krijg ik nu wel: ondersteuning en hulp om aan een baan te komen. Maar nee, hoor. Ze maakten me duidelijk dat ik te oud was. Ik was 35. Ze konden mij ook niet helpen. Dus moest ik zelf weer achter werk aan.

Ik ging als bedrijfsleider werken bij een horecabedrijf in Duitsland. In mijn proeftijd gleed ik uit in de douche, waarbij ik mijn milt scheurde. Ik moest een maand in het ziekenhuis liggen en mijn baas vond ondertussen een andere bedrijfsleider. Weer de ww in. Ik dacht: moet het zo nou doorgaan met mijn leven?

Toen ik terugkwam in Nederland kreeg ik bericht van het gak. Of ik me even wilde mel den. "Het kan zijn dat je te veel verdiend hebt in Duitsland en geld terug moet betalen", zeiden ze. Ik moest mijn loongegevens opsturen. Geen punt. Maar wat me zo tegenstond, was dat beschuldigende vingertje: waarschijnlijk moet je geld terugbetalen. Bleek dat ik nog 34.ooo gulden tegoed had.

Ik had ooit gewerkt voor een bedrijf dat modeshows organiseert. De oud-directeur daarvan zei: je kent Duitsland goed, waarom begin je daar niet? Dat bedrijf in Nederland werd dan mijn leverancier en ik ging opdrachten in Duitsland zoeken. Mijn arbeidsdeskundige vertelde dat als wao'ers en ww'ers zelfstandig werden, ze een starterskrediet van 40.000 gulden van het gak konden krijgen. Maar die wet was er pas net door en er lagen nog geen voorwaarden op tafel, dus konden ze er voorlopig niets mee.

Met de leverancier maakte ik een afspraak: ik zou met Duitsland bezig zijn en hij met Nederland. We zouden niet in elkaars vaarwater zitten. Toen ben ik samen met mijn nieuwe vriendin naar Enschede vertrokken, met in mijn hoofd dat ik ook nog dat starterskrediet zou krijgen. Ik had van ondernemerschap niet zo veel verstand, maar het eerste jaar zou ik vanuit het gak begeleid worden door een gepensioneerde zakenman. Dat is nooit gebeurd.

In 1996 werd ik weer gekeurd en deze keer was ik voor 25 tot 35 procent afgekeurd in plaats van de eerdere 50 procent. Ik kreeg een uitkering van 1350 gulden. Daar kon ik het een beetje van redden, maar het was niet makkelijk. Aan het eind van dat jaar deed ik mijn eerste gro te modeshow in Duitsland.

Begin '97 vertelde mijn arbeidsdeskundige dat het krediet doorging. Maar toen kwam het. Hij zei: ''Nu moet je zelf een bank gaan zoeken.'' ''Ik kreeg toch een krediet van het gak?'', vroeg ik. Nee, het gak stond alleen borg. Die informatie had hij eerder moeten geven. De informatievoorziening over de wao is zo slecht. Maar het kan ook haast niet anders, ik heb gehoord dat ze dagelijks te maken hebben met veranderende wetten.

In plaats van achter opdrachten aan te gaan, moest ik op pad om een bank te vinden. Alle banken wezen mijn aanvraag af. Met een borg van het gak! Daar sta je dus weer. Ik wil van alles, maar aan alle kanten word je tegengewerkt. Mijn arbeidsdeskundige bleek inmiddels vertrokken. Ik kreeg een nieuwe, aan wie ik alles weer moest vertellen omdat die ander geen dossier had bijgehouden. ''Ik kan u ook niet helpen'', zei hij, ''want ik heb zeshonderd wao'ers die ik moet bemiddelen." Nou, dat zegt wel genoeg. Uit ein de lijk kon ik het geld lenen bij de Stadsbank in Enschede. Het moest in vier jaar terugbetaald worden.

In '97 en '98 draaide ik redelijk. Maar ik tob de nog steeds met de financiën en het gebrek aan begeleiding. Toen kwam ik erachter dat mijn leverancier achter mijn rug om opdrachten uitvoerde in Duitsland en achter mijn vaste klanten aanzat. Met hem ben ik dus gestopt. Maar toen ik daarna mannequins wilde inhuren, bleek dat hij tegen hen had gezegd: als je voor Koos loopt, krijg je van mij geen werk meer. Hij probeerde mij kapot te maken.

In augustus 1999 heb ik me maar ingeschreven bij het uitzendbureau om weer een paar dagen per week te werken als vrachtwagenchauffeur, omdat mijn opdrachten door al het gedoe stil lagen. Ik ging 's nachts aan het werk bij een distributiebedrijf en sliep overdag een uurtje of zes, zodat ik ook nog wat aan mijn bedrijfje kon doen.

Het geluk staat niet aan mijn kant: in april 2000 werd ik ziek. Als ik sliep, kreeg ik hevige krampen in mijn benen. Ik kwam in de ziektewet terecht. Uit een slaaptest bleek dat ik 's nachts af en toe een seconde niet adem. Door het zuurstofgebrek krijg ik krampen. Boven dien had ik in de tijd dat ik 's nachts werkte, de ziekte van Pfeiffer gehad. Dat brengt vermoeidheidsklachten met zich mee. Maar ik dacht dat de vermoeidheid psychisch was, vanwege al het gedoe. Ik was eigenlijk al vijftien jaar moe door alle frustraties.

Verder bleek dat het gak de lening van 40.000 gulden had afbetaald aan de bank, zonder dat ik het wist. Hoe ging ik dat geld afbetalen aan het gak? Ik zei hen dat ik het niet ging terugbetalen, met al dat gerotzooi, die onzekerheden en de niet nagekomen beloften. Voor mij heeft het gak gefaald.

Vroeger bemoeide ik me nooit met politiek, maar nu ben ik vrijwilliger voor Leef baar Nederland. Het paarse kabinet is een verwend, arrogant zooitje. Ze denken dat ze op hun lauweren kunnen rusten omdat het goed gaat met de economie. Ik ben zo ontevreden over de hele gang van zaken in het wao-systeem. Er zijn bijvoorbeeld veel te weinig arbeidsdeskundigen.

Ik ging me afvragen of ik de enige was met deze trammelant. Ik stuurde een brief aan De Telegraaf waarin ik een oproep deed aan lotgenoten om hun ervaringen op te schrijven. Daar heb ik een tiental reacties op gehad, allemaal dezelfde soort verhalen. Ik ben lid geworden van stichting gaos voor Gedupeerde Arbeids Ongeschiktheids Slachtoffers. Via de stichting wil ik verhalen van ander wao'ers verzamelen.

Ik heb aan staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken een brief gestuurd. Hij schreef terug dat hij zich niet mag mengen in individuele gevallen. Ik heb gehoord dat op het ministerie en bij Kamerleden duizenden brieven binnenkomen van mensen die problemen hebben met hun uitkering, de slechte organisatie van de wao of met de afdeling Ar beidsintegratie. Zo'n 200- à 300 duizend wao'ers willen net als ik weer aan het werk. De wao is waardeloos georganiseerd en ik pleit voor een onafhankelijk onderzoek zoals in Volendam en Enschede. Deze ramp is minder zichtbaar, maar voor de wao'ers zeker zo groot.

Ik wil koste wat het kost uit de wao en ik wil niets meer met het gak te maken hebben. Ik ben een doorzetter, maar ik heb dagen gehad dat ik zo gedeprimeerd was dat ik er het liefst een einde aan had gemaakt. Ik ben van het hele wao-systeem nog zieker geworden. Maar ik ben vooral gemotiveerd. Ik wil weer een doel hebben als ik 's ochtends opsta.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden