OPINIE NAVO

Het gelijk van Macron: de Navo moet anders

Europa moet minder naïef zijn en inzien dat de Navo een nieuwe rol moet krijgen, in ons aller belang, betogen Alex Krijger, vicevoorzitter van de Atlantische Commissie, en Hugo Triesscheijn, voorzitter van de Jonge Atlantici.

President Trump en president Macron, tijdens de G7, eerder dit jaar. Beeld EPA

‘Hersendood.’ Zo bestempelde de Franse president Emmanuel Macron vorige week de Navo, de in 1949 opgerichte Noord-Atlantische Verdragsorganisatie. Net als de Amerikaanse president Trump vindt hij dat het bondgenootschap niet goed functioneert, kijk naar de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten. En beiden hebben gelijk: het is hoog tijd voor veranderingen. Dat Macron echter publiekelijk twijfelt over de Navo en ‘artikel 5’ is gevaarlijk: het ondermijnt de geloofwaardigheid die zo belangrijk is voor het afschrikkende effect van de alliantie.

In Europa is Macron niet de enige die de Navo graag anders ziet. Op 3 oktober hield premier Rutte een toespraak bij de Atlantische Commissie. Hij benadrukte het belang van de Navo en de trans-Atlantische samenwerking gebaseerd op de waarden die we delen: democratie, de rechtsstaat, de vrijheid van meningsuiting. Maar Rutte pleitte ook voor een ander perspectief in de Navo, met meer oog voor ‘het andere speelveld’. Zo hebben we nu niet enkel te maken hebben met een assertief Rusland, maar ook met de burgeroorlog in Syrië, onrust in Noord-Afrika en de potentiële dreiging van het nucleaire programma van Iran. Daarnaast ­dienen zich kwesties aan die de ­komende decennia gaan vormen: de bevolkingsgroei, rivaliteit tussen Amerika en China en de klimaatcrisis en energietransitie. Hierop moet de Navo een antwoord formuleren waarbij veiligheid, economie en de internationale dialoog goed in ­balans zijn.

Eenzijdige focus

Dit is precies wat Trump en Macron benoemen: de geopolitieke realiteit is veranderd. En daar zit het probleem. In hoeverre is men in het Navo-hoofdkwartier in Brussel in staat de eenzijdige focus op de Russen te verbreden door ook oog te hebben voor de grote nieuwe trends en risico’s?

De wereldbevolking groeit deze eeuw van zeven naar elf miljard. De bevolking van India, Nigeria en Pakistan stijgt explosief. In Afrika ontstaan steden met meer dan 70 miljoen inwoners. Massamigratie, ook richting Europa, wordt een veel grotere opgave dan we in 2015 hebben voorzien.

De belangrijkste relatie van de ­komende decennia is die tussen de ruling power de VS en de rising power China. Binnen tien jaar haalt China de VS in als grootste economie. De ­rivaliteit tussen beide landen is een confrontatie tussen de westerse democratische en Chinese autoritaire systemen. Het Chinese model vormt in toenemende mate een alternatief. Zelfs in Oost-Europa groeit de Chinese invloed. Verdere escalatie van het Amerikaans-Chinese handelsconflict kan ook leiden tot militaire confrontatie, denk aan de Zuid-Chinese Zee.

Fossiele brandstoffen blijven nog decennia in gebruik, maar vooral door de zorgen om het klimaat gaat de omslag naar duurzame energie plaatsvinden. Rusland, Saoedi-Arabië en Iran zijn nu grotendeels afhankelijk van de export van gas en olie. Het assertieve optreden van deze landen is hier niet los van te zien.

Populisme

Europa moet minder naïef zijn en ­accepteren dat we leven in een krachtenveld waarvan realpolitik en oprukkend populisme onderdeel uitmaken. Europa is gebaat bij een krachtige mondiale positie waar politieke en economische belangen zijn gewaarborgd. Anticiperen op het veranderende krachtenveld is belangrijk en dus moeten we op dit continent uit onze nationale bubbel komen. Vanuit die positie kan ook binnen de Navo effectief invloed worden aangewend. Dit vergt Europees denken ­boven nationale belangen, een Europees opererend inlichtingenapparaat en bovenal een realistischer wereldbeeld dat Europa beschermt. En dit alles in nauwe samenwering met de Amerikanen en Canadezen, onze bevrijders van 75 jaar geleden.

President Macron heeft een steen in de vijver gegooid. Dat hij zich openlijk afvroeg of ‘artikel 5’ nog wel werkt is daarbij riskant en onverstandig. Maar hij heeft, net als president Trump, gelijk: in de veranderde de wereld moet de Navo zich aanpassen. Het is voor Europa de hoogste tijd meer verantwoordelijkheid te ­nemen voor ons aller veiligheid – en ja, ook financieel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden