Het geld voor de kinderen werd gretig stukgeslagen in Turkije

Met haar stichting Vrienden van Tom voor kinderen met een gedragsstoornis wist ze de media vaak te bereiken. Sinds enkele weken zit Yvonne B. vast. Ze leidde wel een erg luxe leven, was betrokkenen al opgevallen.

Ze deed zogenaamd alles voor haar goede doel. Een benefietconcert in de Heineken Music Hall. Uit de kleren in het KRO-programma Blootgewoon, om geld in te zamelen met een naaktkalender. Er verscheen een paginagroot interview in De Telegraaf, een reportage van twee pagina's in de Volkskrant. Yvonne B. publiceerde zelfs het boek Vechten voor Tom en Shirley, over de problemen die ze had om de goede zorg te krijgen voor haar gedragsgestoorde zoontje.


Niemand bekommerde zich om kinderen zoals Tom, vertelde Yvonne keer op keer. De jeugdzorg gaf niet thuis, op school en bij sportverenigingen liep ze tegen een muur op. Daarom besloot ze eind 2006 zelf de Stichting Vrienden van Tom op te richten. Doel, aldus de Kamer van Koophandel: 'Het organiseren van (sport)aktiviteiten voor kinderen met een gedragsstoornis, alsmede voor hun familieleden.' Ouders en de media liepen weg met Yvonne, die toch maar mooi voor elkaar bokste dat tientallen kinderen met gedragsstoornissen als adhd, odd en pdd-nos, samen konden sporten en spelen.


Inmiddels is duidelijk dat het haar niet om de zielige kinderen te doen was. Yvonne B. wordt er samen met haar verloofde van verdacht ongeveer 800 duizend euro aan zorggeld achterover te hebben gedrukt. Geld dat ze onder meer afgelopen dinsdag, 30 april, hadden willen stukslaan met een groots huwelijksfeest in het Grand Belish, een luxehotel aan het strand nabij het Turkse Kusadasi. Maar voorlopig wordt er niet getrouwd. Yvonne B. (46) en haar twaalf jaar jongere verloofde Ramon B. zitten vast.


De vraag is hoe zij de boel jarenlang konden oplichten, zonder dat iemand ingreep. De Volkskrant sprak met zeven betrokkenen bij de stichting. Zij beschrijven Yvonne als een vrouw met overwicht, die geen tegenspraak accepteert. Iemand die graag in de schijnwerpers staat. Ze verzamelt mensen om zich heen die met haar meepraten. De meeste geïnterviewden willen niet met hun naam in de krant, omdat ze vrezen voor represailles.


Het succes van Vrienden van Tom begint met logeerweekenden. Kinderen die thuis hun ouders tot wanhoop drijven, kunnen twee dagen mee naar een bungalow van Center Parcs. Terwijl begeleiders met hen zwemmen en voetballen, heeft de familie dan thuis even rust. Kosten: 625 euro per weekend. Te betalen uit het persoonsgebonden budget (pgb) van het gedragsgestoorde kind.


Oud-collega's en bekenden twisten erover of alleenstaande moeder Yvonne B. de boel dan al besodemietert. 'Ik vermoed dat die eerste logeerweekenden maar net kostendekkend waren', zegt een betrokkene bij de stichting. 'Volgens mij heeft ze pas later ontdekt dat het heel gemakkelijk was om met pgb's te sjoemelen.'


Tegen bekenden vertelt Yvonne in die tijd dat ze een WAO-uitkering ontvangt van 1.500 euro per maand. Waarom ze zou zijn afgekeurd, is niet duidelijk. Ook maakt ze er geen geheim van dat ze voor haar zoontje Tom een persoonsgebonden budget van 50.000 euro per jaar krijgt. 'Ze heeft het voor elkaar gekregen dat Tom ook is geïndiceerd voor verpleegkundige zorg', zegt Rebecca Albers, oud-werkneemster van Vrienden van Tom. 'Hoe dat kan? Ik weet het niet. Het is echt wel een jongen met een gebruiksaanwijzing. Maar hij hoeft niet verpleegd te worden.'


Het blijft niet bij het organiseren van logeerweekenden. Yvonne B. biedt ouders ook hulp aan bij het aanvragen en beheren van een persoonsgebonden budget. 'Vaak een bepaald type ouders, die zelf niet zoveel begrijpen van het systeem', zegt Albers. Geen probleem: Yvonne doet de aanvraag en opent een bankrekening voor hen. De verantwoordingsformulieren worden ook door haar ingevuld. Vermoedelijk steekt zij op deze manier een deel van het pgb in eigen zak.


Over het uitschrijven van valse facturen doet ze niet moeilijk, weet een moeder van kinderen met een pgb, die Yvonne kent van een ouderbijeenkomst. In de beginjaren van Vrienden van Tom heeft ze weleens zorg afgenomen bij de stichting. Later helpt ze bij de pgb-aanvragen van andere kinderen, 'omdat ik daar inmiddels heel wat ervaring mee heb'. Als deze moeder een keer laat vallen dat ze 3.000 euro over heeft van het pgb van haar zoon in een bepaald jaar, komt Yvonne met een oplossing. 'Ze zei: als je het nou op rekening van de stichting stort, schrijf ik voor 1.500 euro facturen voor je uit. Dan krijg je de helft op je rekening gestort, doen we het samsam. Ik ben daar niet op in gegaan.'


Andere ouders doen dat kennelijk wel. Een oud-medewerkster wordt op gegeven moment door een moeder opgebeld. Of ze niet even had kunnen vertellen dat er bij de stichting een regeling mogelijk is om pgb-overschotten uitgekeerd te krijgen. 'Ik wist niet wat ik hoorde. Ze vertelde dat ze van andere ouders had gehoord dat die hun nieuwe keuken hadden gefinancierd met pgb-geld. Dat wilde deze moeder ook wel.' Justitie verdenkt tientallen ouders van mogelijke medeplichtigheid aan fraude. De meesten moeten nog worden verhoord.


Het zoontje van Ellen van Praag gaat in die tijd weleens mee op een logeerweekend bij Vrienden van Tom. 'Achteraf ben ik heel blij dat ik altijd een zekere afstand heb bewaard. Ik kan niet in de portemonnee van anderen kijken, maar het viel me toen al op dat Yvonne wel erg vaak op vakantie ging voor iemand die leeft van een uitkering.' Omdat haar zoon en dochter gewoon naar school moeten, komt het geregeld voor dat Yvonne in Turkije in de zon zit, terwijl haar kinderen in Nederland worden opgevangen door betaalde begeleiders.


In het najaar van 2009 wordt Rebecca Albers aangenomen bij het huis voor crisisopvang, dat de Vrienden van Tom inmiddels heeft geopend in Almere. Het is er een behoorlijke puinhoop, zegt Albers. 'Geen regels, een vies huis, iedereen deed maar wat.' Albers stelt orde op zaken, probeert structuur aan te brengen in de dag. Er wonen gemiddeld drie kinderen in het huis, soms ook jongeren die via Bureau Jeugdzorg worden geplaatst. Als Yvonne haar eigen kinderen beu is, parkeert ze ze volgens Albers ook weleens in de crisisopvang.


Albers is van dinsdagmiddag tot vrijdagmiddag non-stop aanwezig in het opvanghuis, maar krijgt voor 38 uur uitbetaald. Een contract heeft ze na een paar maanden nog steeds niet. 'De boekhouder kreeg daarvan steeds de schuld, die zou er een rommeltje van maken.' Toch blijft ze, want ze houdt van het werken met de kinderen. En ze kan zich wel vinden in de stelling van Yvonne, dat het goed is voor tieners met een gedragsstoornis om zoveel mogelijk dezelfde begeleiders te hebben.


Toch is het verloop onder het personeel groot - ook omdat salaris vaak te laat wordt gestort. 'Op gegeven moment werd iedereen maar aangenomen, opleidingen deden er niet toe', zegt Albers. 'Zo hadden we opeens een meisje van 17 als begeleider. Ze moest werken met jongens van 14, 15 jaar. Dat gaat natuurlijk niet, dat zei ik dan ook tegen Yvonne. Maar het interesseerde haar niet. Totdat een van de jongens me op een avond vertelt: ik ben bang dat ik haar zwanger heb gemaakt. Bleek de zogenaamde begeleidster, als ik er niet was in het weekend, het bed te delen met een van de pupillen.'


Albers krijgt post van het zorgkantoor onder ogen met daarop namen van kinderen die ze nog nooit bij de stichting heeft gezien. 'Dat kon gewoon niet kloppen.' Ze zegt er niets van, omdat Yvonne haar geregeld toesnauwt dat ze zich niet moet bemoeien met de administratie.


Intussen organiseert ze wel keer op keer media-aandacht en benefietconcerten om sponsors te werven, zogenaamd voor de crisisopvang. 'We hebben van het ingezamelde geld nooit iets gezien', zegt Albers. Een kapotte vaatwasser wordt niet vervangen en het huis is ingericht met afgedankte meubels van kennissen.


Yvonne smijt wel met geld voor zichzelf, zeggen ook andere betrokkenen bij de stichting. Een oud-medewerkster: 'Haar kinderen kregen steeds de nieuwste gadgets, er werd voor duizenden euro's uitgegeven bij de Media Markt.' Een moeder ziet hoe Yvonne op een weekend bij Center Parcs voor 500 euro laat verdwijnen in een speelautomaat.


De reizen voor de kinderen worden steeds uitbundiger. Hele families gaan een week naar Turkije, betaald uit het pgb van hun kind. 'Yvonne schermde er steeds mee dat die werkwijze was goedgekeurd door Ton van het zorgkantoor', zegt Albers.


De rol van deze medewerker van zorgverzekeraar Agis roept vragen op. Twee andere betrokkenen bij de stichting zeggen dat zij zijn gehoord in een intern onderzoek van de zorgverzekeraar naar mogelijke fraude door het personeelslid. Volgens hen komt 'Ton van het zorgkantoor' ook privé bij Yvonne op bezoek, en heeft zij weleens rekeningen voor hem betaald.


Agis zegt zij inderdaad onderzoek heeft gedaan, maar dat betrokkenheid bij de fraude niet is aangetoond. Het OM zwijgt in alle talen over de rol van de Agis-medewerker.


Het kaartenhuis van de stichting Vrienden van Tom begint in elkaar te storten in het voorjaar van 2011. Rebecca Albers komt dan met een burn-out thuis te zitten. Ze is na een ruzie met Yvonne ontslagen bij de crisisopvang. 'Ik was te kritisch. Dan moet je in haar ogen verdwijnen.'


Albers stapt met haar verhaal naar het fraudeteam van de zorgverzekeraar en naar de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Ook de voormalig boekhouder en een andere oud-medewerker doen hun verhaal bij de instanties. De FIOD begint een onderzoek.


Het is voor Yvonne B. en haar verloofde geen reden het minder breed te laten hangen. Op Facebook laten ze foto's zien van hun tweede huis en bootje in Turkije. In de zomer van 2012 laat Ramon B. een ironisch bericht achter: 'Morgen in 'Je zal het maar hebben': 37 keer per jaar naar Turkije vliegen en er helemaal klaar mee zijn! Ik snak naar een paar dagen Ameland ook.' Op een speciale website kunnen bekenden meekijken met de voorbereidingen van hun trouwerij op 30 april 2013 en hoe moeizaam dat soms gaat in Kusadasi. 'Heel gedoe want marsepein bijvoorbeeld hebben ze alleen in het wit en leg maar eens uit wat ballonnenbogen zijn.'


Ze weten niet dat rechercheurs via een telefoontap meeluisteren als ze opnieuw een vertrek naar Turkije plannen voor het weekend van 13 april. Voor het pgb-team van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn die gesprekken aanleiding om de toch al geplande inval te vervroegen, voordat de verdachten in het vliegtuig zijn gestapt. Op vrijdagochtend 12 april vallen rechercheurs twee woonhuizen en het kantoorpand van de Stichting Vrienden van Tom binnen. Yvonne B. en Ramon B. worden in de boeien geslagen.


De voorlopige hechtenis van Yvonne is afgelopen vrijdag met drie maanden verlengd. Ramon blijft nog zeker een maand vast. Via advocaat Marjolein Dikkerboom is om een reactie op dit artikel gevraagd. Omdat verdachten in volledige beperking zitten, is het voor haar echter niet mogelijk om nu naar buiten te treden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.