Column

'Het geheim van het goede Chinese onderwijs? Er is geen geheim'

Er is geen geheime reden waarom het Chinese onderwijs zo goed presteert, schrijft New York Times-columnist Thomas Friedman. Ze doen er gewoon de dingen waarvan ze weten dat ze werken, maar dan consequent en systematisch.

OPINIE - Thomas Friedman
Leerlingen op een basisschool in Hong Kong. Beeld afp
Leerlingen op een basisschool in Hong Kong.Beeld afp

Bij ieder bezoek aan China valt me weer op dat je zulke sterk uiteenlopende voorspellingen hoort over de toekomst van het land. Onlangs is een aantal wereldwijd opererende beleggers 'short' gegaan op China, erop gokkend dat die krachtige economische machine binnenkort gaat haperen als de onroerend-goedhausse in elkaar dondert. Optimisten zien het anders: China - hou je vast - komt nog maar net op gang en wat we binnenkort gaan zien, is de beloning voor dertig jaar lang investeren in infrastructuur en onderwijs. Nu ben ik geen gokker, dus ik kijk wel vanaf de zijlijn hoe het uitpakt. Wie echter onderbouwing zoekt voor de stelling dat die optimistische visie niet helemaal krankjorum is, moet maar eens een kijkje gaan nemen op een basisschool in Shanghai.

Ik ben in China met Wendy Kopp, de oprichter van Teach for America, en met de leiders van de daarop gebaseerde Teach for All-programma's, die in 32 landen worden uitgevoerd. We gaan op bezoek bij enkele van de best en slechtst presterende scholen in China om te proberen achter Het Geheim te komen: hoe het kan dat de openbare middelbare scholen van Shanghai in 2009 bovenaan eindigden op de wereldranglijst van PISA, een grootschalig internationaal vergelijkend onderzoek dat om de drie jaar wordt uitgevoerd onder duizenden 15-jarigen in 65 landen. De leerlingen worden getoetst op hun kennis en vaardigheid inzake wiskunde, natuurkunde en leesvaardigheid.

Na een bezoek aan de Qiangwei-basisschool (754 leerlingen, 59 onderwijzers, groep 3 t/m 7) denk ik het geheim ontdekt te hebben: er is geen geheim.

Beginselen
Als je hier een les bijwoont en met het schoolhoofd en de onderwijzers praat, merk je de voortdurende focus op alle beginselen waaraan een goed presterende school moet voldoen. Namelijk: diep overtuigd zijn van het belang van de lerarenopleiding, peer-to-peer-leren en permanente beroepsontwikkeling, hoge betrokkenheid van ouders, een schoolleiding die de hoogste normen nastreeft en een cultuur waarin onderwijzers aanzien genieten.

Het geheim van Shanghai is dat ze daar deze principes beter en vaker toepassen. Neem de beroepsontwikkeling van de leraren. Shen Jun, het hoofd van Qiangwei, heeft ervoor gezorgd dat haar basisschool in tien jaar tijd van een slecht presterende in een uitstekend presterende school is veranderd, terwijl 40 procent van haar leerlingen kinderen zijn van laagopgeleide gastarbeiders. Zij zegt dat haar onderwijzers 70 procent van de tijd lesgeven en 30 procent besteden aan het ontwikkelen van onderwijsvaardigheden en het maken van lesplannen. Dat is veel meer dan in een doorsnee Amerikaanse school.

Tenh Jiao is 26 en geeft hier Engelse les. De school begint om half negen en gaat om half vijf uit en in die tijd geeft hij gemiddeld drie lessen van 35 minuten. Ik heb een Engelse les bijgewoond in groep 5. Die les was minutieus gepland, er werd geen tijd verspild. De rest van die dag besteedt Tenh Jiao aan het maken van lessen, het doen van oefeningen, luisteren naar verbetertips van andere onderwijzers die een les van hem hebben bijgewoond of meekijken in klaslokalen van zeer ervaren leraren.

'Dan zie je zoveel lestechnieken die je weer in je eigen klas kunt toepassen', zegt hij. Elke onderwijsdeskundige kan je vertellen dat voor het verbeteren van een school niets zo belangrijk is als onderwijzers de tijd te geven van elkaar te leren, ze te laten zien hoe de beste leraren het doen en ze de ruimte te geven om hun eigen kennis van wat ze onderwijzen te verdiepen.

Volgens Teng valt 'ouders scholen' ook onder zijn taak. Drie tot vijf keer per semester bezoeken ouders de school om te leren omgaan met de computer. Dan kunnen ze hun kinderen beter helpen met hun huiswerk en zelf online lessen volgen.

Doorsnee systeem
In 2003 had Shanghai nog een erg 'doorsnee' onderwijssysteem, volgens Andreas Schleicher, die de leiding heeft over de PISA-toetsen. 'Nu voert het de wereldranglijst aan en zijn de onderlinge verschillen tussen de scholen drastisch afgenomen.'

Er zijn in China nog veel middelmatige scholen waar veel moet veranderen. Het goede nieuws is dat door gewoon de dingen te doen waarvan zowel Amerikaanse als Chinese onderwijskundigen weten dat ze werken - maar dan wel systematisch en consequent - Shanghai er in tien jaar tijd in is geslaagd om een aantal scholen de beste ter wereld te maken in lezen, natuurkunde en wiskunde. O ja, liet schoolhoofd Shen Jun me ook nog weten: 'Dit is pas het begin.'

Thomas Friedman is columnist van The New York Times
© The New York Times
Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden