'Het ganse land is fout, vindt Dutroux'

Vandaag vraagt Marc Dutroux om vervroegde vrijlating. Volgens zijn advocaat is de kans op inwilliging van dat verzoek nihil. 'Hij is de volmaakte psychopaat.'

BRUSSEL - Opgelucht, zo voelt Ronny Baudewyn zich. Opgelucht dat Marc Dutroux hem niet gevraagd heeft zijn vervroegde vrijlating te bepleiten. Vandaag staat de beruchtste gedetineerde van België voor de rechter in een poging de gevangenis te verruilen voor een elektronische enkelband. Maar in de plaats van Baudewyn, zijn vaste advocaat sinds 2003, laat hij zich bijstaan door een nieuwe raadsheer.


'Daar heeft Dutroux mij een dienst mee bewezen', erkent Baudewyn volmondig. De Vlaamse advocaat verkondigt al sinds 2004, sinds het prille begin van het proces, dat Dutroux een psychopaat is en nooit zal vrijkomen. Een verzoek om de meervoudige moordenaar te helpen bij zijn vervroegde vrijlating, zou hem dus een 'ethisch dilemma' hebben opgeleverd.


Of hij geweigerd zou hebben, wil Baudewyn niet zeggen. 'Dat is iets tussen mij en mijn cliënt. Maar het feit dat hij het mij niet heeft gevraagd, komt allicht doordat hij wist wat ik ging antwoorden.'


U verantwoordde uw werk voor Marc Dutroux toch altijd met: iedereen heeft het recht om verdedigd te worden?

'Dat blijf ik ook vinden. Marc Dutroux heeft dezelfde rechten als iemand anders. Hij heeft het recht om vervroegde vrijlating aan te vragen. Maar een recht hebben, wil niet automatisch zeggen dat je dat recht ook moet uitoefenen. Als advocaat kan ik een zaak weigeren, bijvoorbeeld omdat ik denk dat ik bij voorbaat ga verliezen. Advocaten zijn geen goedkope hoeren die je kan inhuren om iets te doen.'


U gelooft niet dat Dutroux een kans maakt om vrij te komen?

'Theoretisch maakt hij een kans. Ik ben niet betrokken bij zijn aanvraag, maar ik veronderstel dat hij een goed dossier zal indienen. Hij is niet dom. Ik neem aan dat hij een verblijfplaats gevonden heeft, waarschijnlijk bij een van zijn supporters, die hem ook financieel ondersteunen. In een klooster, dat kan ik me niet voorstellen. Hij is helemaal niet religieus. Maar goed, de mirakels zijn de wereld nog niet uit.


'Maar zelfs als het dossier theoretisch in orde is, dan blijft het de vraag of hij in de praktijk een kans maakt. Twee van de drie rechters moeten akkoord gaan met zijn vrijlating. Wel, ik kan me niet voorstellen dat er in België ook maar één rechter is die zijn handtekening zou zetten onder de vrijlating van Dutroux.'


Zelfs als zijn dossier perfect in orde is?

'De rechter mag zich baseren op alle documenten in het dossier. Ik geef u een hypothetisch voorbeeld: als er een verslag van een psychiater in het dossier zit waaruit blijkt dat iemand psychopathische trekken heeft die nooit kunnen genezen, dan kan de rechter beslissen die persoon niet vrij te laten.'


Wat bij Dutroux het geval is.

(Knikt.)


Maar bij Michelle Martin, de ex van Dutroux, die afgelopen augustus vrijkwam, zei iedereen vooraf ook dat dat niet zou gebeuren.

'Ik heb dat zelf nooit gezegd. Heel eerlijk: de advocaten van Michelle Martin hebben alle andere advocaten in de zaak-Dutroux overklast. Vanaf het begin hebben zij Martin voorgesteld als het hulpeloze slachtoffer van haar man. Dutroux was in de media de baarlijke duivel en Martin schuilde achter zijn brede rug, waardoor ze geen levenslang kreeg, maar dertig jaar cel.


'Haar advocaten hebben dat beeld kunnen volhouden tot voor de strafuitvoeringsrechtbank (die over vervroegde vrijlatingen beslist, red.). Ze zijn daar met een heel goed voorbereid dossier gekomen, met een verblijfplaats in een klooster. Dus, petje af voor hen.'


Martins vrijlating riep een enorme volkswoede op. Hoe reageerde Dutroux daar op? Is hij zelf niet bang voor zo'n reactie?

'Hij is zich ervan bewust dat er ook heisa zal zijn als hij zou vrijkomen. Maar zijn redenering is: ik vraag waar ik recht op heb. Als Michelle Martin vrijkomt, dan ik ook. Als zij naar de kapper kan gaan, dan ik ook. Hij is ervan overtuigd dat hij de dag nadat hij vrijkomt, gewoon naar de winkel op de hoek kan gaan om daar zijn boodschappen te doen. Hij ziet dat allemaal heel zakelijk, ontdaan van alle emotie.


'Dutroux is een volmaakte psychopaat. Hij heeft geen enkel empathisch vermogen. Dat is voor ons heel moeilijk te begrijpen, maar het is echt zo. Een goed voorbeeld is de Witte Mars (betoging van 300 duizend Belgen uit woede over Dutroux en het falende gerecht, red.). Hij heeft die mars op televisie gezien. Maar u moet zich proberen voor te stellen dat u naar die beelden kijkt, maar dat u niet kunt voelen waarom die mensen daar protesteren. Met de betoging tegen de vrijlating van Michelle Martin was het net zo: hij ziet het, maar het gevoel dat daaronder ligt, snapt hij niet.'


Maar hij hoort en leest toch dat hij in de media 'een monster' of 'de meest gehate man van België' wordt genoemd.

'Ja, maar 'haten', dat is een emotie. Dat snapt hij niet. En als iemand hem een monster noemt, dan zegt hij: dat klopt niet. Alle kranten, alle media zijn fout. Het ganse land is fout. Ook zijn veroordeling is onterecht. Hij is ervan overtuigd dat hij de enige persoon is in dit dossier die nog op zoek is naar de waarheid. Dat was zo en dat is nog altijd zo.


Is hij eigenlijk veranderd door het gevangenisleven?

'Nee, in mijn ogen is hij nog steeds dezelfde Marc Dutroux als in 2003. De strengheid van zijn gevangenisregime wreekt zich wel. Omwille van zijn eigen veiligheid is hij volkomen geïsoleerd. Hij heeft bijvoorbeeld recht op één ontspanningsuurtje per dag, maar dat moet hij doorbrengen als de andere gevangenen aan het eten zijn.


'Wat kun je dan doen? Een schaakpartij tegen jezelf? Wanneer hij het te goed kan vinden met een bewaker, dan wordt die bewaker gewisseld. Hij zit de hele dag televisie te kijken, te spelen op zijn playstation en te wroeten naar bewijzen in zijn nota's. Hij is verstoken van elk menselijk contact, elke dialoog, elke vorm van tegenspraak.'


Dan is hij nog meer overtuigd geraakt van zijn eigen gelijk?

'Als je al altijd denkt dat je gelijk hebt, kun je daar niet nóg meer van overtuigd raken.'


U zegt: hij is een psychopaat, en een psychopaat kan geen spijt hebben en kan niet veranderen. Schaadt u daarmee niet zijn zaak?

'Ik zeg daarmee niets dat niet geweten is, en dat niet in het dossier staat.'


Maar zijn nieuwe advocaat zegt dat hij nu wel spijt heeft. Dat is toch een belangrijk element?

'Dat zal zeker belangrijk zijn. Ik kan daar niets over zeggen. Ik ben twee maanden geleden voor het laatst bij Dutroux geweest, en ik heb het daar toen niet over gehad.'


Maar u zegt: het is überhaupt onmogelijk dat hij spijt heeft.

'Ik zeg dat niet, de psychiaters zeggen dat. Ik vertel gewoon wat zij bij hem hebben vastgesteld. Ik zou u nog veel meer kunnen vertellen over Dutroux, maar dat doe ik niet, want dat zou komen uit de gesprekken die ik met hem heb gehad.'


Baudewyn werkte bijna tien jaar als advocaat van Dutroux. Twee jaar heel intensief, tijdens het proces voor de rechtbank in Aarlen. Daarna nog drie, vier keer per jaar, voor procedures in de gevangenis. Een soort van nazorg, waarvoor hij geen bijkomende betaling vroeg.


Maar nu de Belgische 'volksvijand nummer één' een nieuwe advocaat heeft aangezocht, zou Baudewyn wel eens een definitief punt achter de zaak kunnen zetten. 'Dat zou kunnen, maar dat ga ik niet in de pers verklaren', wimpelt hij af. 'Die primeur wil ik aan Dutroux geven.'


Maar de advocaat zou het duidelijk niet erg vinden om het hoofdstuk Dutroux eindelijk af te sluiten. 'Het was met voorsprong de moeilijkste zaak van mijn leven', zegt hij. 'Ik wil me niet vergelijken met oorlogsveteranen, maar toch denk ik dat het gevoel vergelijkbaar is. Zoals zij de loopgraven nooit zullen vergeten, zo zal ik de zaak-Dutroux nooit uit mijn hoofd krijgen. Ik denk er nog steeds elke dag aan.'


ELEKTRONISCHE ENKELBAND

Vandaag buigt de strafuitvoeringsrechtbank in Brussel zich over het verzoek van Marc Dutroux om zijn straf buiten de gevangenis uit te zitten met een elektronische enkelband. Achter gesloten deuren zullen Dutroux, zijn advocaat en enkele slachtoffers worden gehoord. De uitspraak wordt over twee weken verwacht.

Dutroux werd in 1996 gearresteerd en in 2004 tot levenslang veroordeeld voor meervoudige moord, verkrachting en ontvoering. Hij heeft zestien jaar van zijn celstraf uitgezeten en komt in theorie in aanmerking voor voorwaardelijke invrijheidstelling. Omdat hij volgens psychiaters een psychopaat is, wordt zijn kans op vervroegde vrijlating nihil geacht. Het OM en zijn gevangenisdirectie hebben een negatief advies gegeven.

De strafuitvoeringsrechtbanken werden opgericht na de zaak-Dutroux, om de voorwaardelijke vrijlating van criminelen beter te onderzoeken. Door de volkswoede over de vrijlating van Michelle Martin besliste de minister van Justitie om de rechtbanken te hervormen. Binnenkort zullen gevangenen in België minimaal de helft van hun straf moeten uitzitten, in plaats van eenderde.

De hervorming krijgt veel kritiek van juristen. Anderzijds klagen (nabestaanden van) slachtoffers van Dutroux dat zij onvoldoende gehoord worden door de strafuitvoeringsrechtbanken. Enkele nabestaanden hebben de Belgische minister van Justitie daarom voor het Europees Hof gedaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden