Het gaat ook om de gedachte

‘Sinte Sinte Maarten, de katten hebben staarten’: vanavond staan ze er weer, zingende kindjes met lampionnen ter ere van Sint Maarten....

Vroeger moest je er katholiek voor zijn. Maar er zullen niet veel kinderen zijn die vanavond devote gedachten wijden aan de heilige Sint Maarten. Dat feest is er toch in de eerste plaats voor zingen bij de deuren, boodschappentassen vol spekjes, minirepen en lollies.

Tegenwoordig heeft het gebruik zich losgezongen van de kerk en is de viering vaak niet meer te onderscheiden van het kortgeleden uit Amerika geïmporteerde Halloween. Alles volgens het eenvoudige schema: lichtje-liedje-snoepje. Er zijn ook andere manieren om Sint Maarten te vieren. Kleurige lampionoptochten, vreugdevuren en zelfs door weg te geven in plaats van te ontvangen. Alles ter ere van de heilige Sint Maarten. Maar wie weet nog wie dat was?

Chris van Deventer (68) bijvoorbeeld. De gewezen pastoraal werker is secretaris van het Sint Maartensberaad in Utrecht, een organisatie die zich sterk maakt voor de promotie van Utrecht als ‘dé Sint Maartenstad van Nederland’. Daar is alle reden toe. In het theehuis van de Domkerk trakteert hij op een doortimmerd college over de Sint Maartengedachte. En op Sint Maartenskoek, een machtig geheel met spijs en vruchtenvulling. De heilige staat er in heldere lijnen op afgebeeld, te paard met zijn gescheurde mantel. ‘We denken bij Sint Maarten eigenlijk meestal aan kinderen’, zegt Van Deventer, ‘maar het is ook een feest voor volwassenen. Natuurlijk willen we het lopen met lichtjes stimuleren, maar het gaat ons toch ook echt om de gedachte van Sint Maarten.’

Voor Van Deventer is dat in de eerste plaats samen te vatten als ‘samen delen is niet zo gek’. ‘Solidariteit tonen. Behalve het verzamelen van idiote hoeveelheden snoep zou het mooi zijn als de kinderen wat voor anderen zouden doen.’ Om dat te stimuleren wordt dit jaar voor de derde keer ‘de mantel van Maarten’ uitgereikt, een solidariteitsprijs die bestaat uit een oorkonde en een geldbedrag.

Buiten wijst Van Deventer naar de windvaan boven op de Domtoren die het paard van Sint Maarten voorstelt. Dat valt vanaf de grond niet goed te zien. Maar er zijn gelegenheden genoeg om de schutspatroon van dichtbij te bewonderen. De VVV verkoopt een stadswandeling (tijdelijk 1 euro) getiteld Sint Maarten, beschermheilige van Utrecht, met het verhaal hoe Sint Maarten de helft van zijn mantel aan een bedelaar gaf. ‘De mantel was rood en door het afsnijden werd zijn witte onderkleed zichtbaar. Het rood met witte wapen van de stad Utrecht komt hier vandaan’, vertelt Van Deventer.

Al in de zevende eeuw bouwden Frankische vorsten een kerkje op het huidige Domplein. Het kerkje werd toegewijd aan Sint Maarten die op dat moment grote populariteit genoot. Daarmee begon de verbintenis tussen Utrecht en de heilige die rond 316 werd geboren in wat nu Hongarije heet.

Er zijn in het Utrechtse stadsbeeld op onverwachte plekken nog veel meer afbeeldingen van Sint Maarten, maar het spectaculairst is die in de trouwzaal van het stadhuis. Een bewerkelijk stukje borduurkunst van Hildegard Brom-Fischer van zo’n twee bij drie meter. De wandelbeschrijving biedt ook nog een verklaring voor de snoepjacht van je kinderen: ‘Het was ook voor de Germanen een lichtfeest. Armen gingen op 11 november bij de boeren langs om te bedelen.’

Terug bij de VVV blijkt de cd met Sint Maartensliedjes uitverkocht te zijn. Bij boekhandel Broese op de Stadhuisbrug is geen enkel boek over Sint Maarten op voorraad en de eigenaresse van snoepwinkel ‘Drop-in’ in de Vinkenburgstraat heeft geen rekening gehouden met een explosieve verkoop. Banketbakkerij Theo Blom wel. Daar kan de doorgewinterde vierder ‘een mooi roomboterkoekje met een afbeelding van Sint Maarten’ kopen. Voor volwassenen is er Sint Maarten bisschopswijn, te koop bij de wijnwinkel op het Oudkerkhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden