Het gaat om politiek, niet om seks, sukkel

Hoe de impeachmentprocedure tegen Clinton ook zal aflopen, zijn historisch lot zal hetzelfde zijn, aldus Frans Verhagen. Een irrelevante of een mislukte president die bekend zal blijven....

FRANS VERHAGEN

ALS Clinton deze week, zoals het Witte Huis nu vreest, een impeachment-proces aan zijn broek krijgt, dan heeft de president wat hij verdient. Als jurist en meester in illusies zal hij wellicht de ironie van zijn situatie kunnen waarderen: hij wordt immers ge-impeached maar hij zal niet worden afgezet. Het past in de door hem opgebouwde serie: roken maar niet inhaleren, misleiden maar niet liegen, gepijpt worden maar geen seks hebben.

Clinton zal dan in de geschiedenisboekenvoortleven als één van de twee presidenten die zo'n procedure ten deel is gevallen. Andrew Johnson ging hem in 1868 voor en Clinton kan zich troosten met de wetenschap dat ook Johnson het slachtoffer werd van een Republikeinse politieke hetze. Johnson werd uiteindelijk niet afgezet omdat een meerderheid in de Senaat ontbrak, maar hij heeft wel de geschiedenisboeken gehaald. En was dat niet een van Clintons grote doelstellingen? Bij gebrek aan andere wapenfeiten moet Clinton het dan maar doen met die plaats naast Johnson. Het is een bevredigende en passende straf voor deze raspoliticus zonder agenda, deze babyboomer van grote gebaren en kleine resultaten, deze president die regeert en zich laat regeren per publieke opinie.

De Republikeinen zouden niets liever doen dan hem afzetten. Maar ook zij zullen die extase niet beleven. En ook dat is een terecht en bevredigend resultaat. Dit Congres en deze president hebben elkaar verdiend. Zes jaar lang heeft de overwinning van de een geleid tot de overmoed van de ander. Nog een maand geleden snorkte het Witte Huis tevreden in de gloed van een verkiezingszege. De daarop volgende laksheid en weer de kop opstekende arrogantie, kostte goodwill die misschien tot een andere uitkomst had kunnen leiden. Zo heeft Clinton kans na kans vergooid om een doorbraak te forceren.

Maar het zou teveel van het goede zijn als een van beide had gewonnen. De grootste verliezer is de Amerikaanse democratie. Die zal niet kapot gaan aan dit soap-presidentschap, daarvoor is zij te sterk. Maar hoeveel honderdduizenden mensen hebben hun hoofd niet afgewend van de politiek, uit schaamte, verontwaardiging of woede over het spektakel dat Washington ervan gemaakt heeft. Hoeveel mensen die zich in campagnes voor Clinton hebben ingezet, voelen zich niet belazerd? Kan iemand zich door dit zootje laten inspireren tot enige inzet voor de publieke zaak?

Want als we de hele zaak nog eens overzien, dan is dat het grootste verlies: de waardigheid van de politiek en de verdere vervuiling van de politieke mores. Ik verwijt dat Clinton meer dan de Republikeinen in het Congres. In het Amerikaanse systeem heeft de president de troeven in handen. Hij heeft het initiatief en hij heeft de kracht en de macht van het hoogste ambt. De president geniet aanzien en kan dingen gedaan krijgen puur op basis van zijn moreel gezag en hoge positie. Afgevaardigden waren altijd al mierenvolk, uit op een snel, goedkoop succes en herverkiezing tot in alle eeuwigheid. Het Congres had geen respect te verliezen. Het presidentschap wel.

Ongetwijfeld zal weer worden gemompeld dat dit gedoe over seks toch allemaal wat overdreven is. Mensen die dat doen, hebben de verloedering van het politieke discours in Washington nog steeds niet begrepen. Het gaat niet om seks. Het gaat om politiek. Politiek is onder meer kracht verzamelen en putten uit de waardigheid die een ambt meebrengt. Die kracht kun je dan gebruiken om je programma te verwezenlijken. Wie zijn gezag verspeelt door onwaardig gedrag, verliest zijn macht.

Presidenten kunnen de samenleving fundamenteel veranderen op een manier die Congresleden niet is gegeven. Sterker, presidenten hebben de opdracht om dat te doen.Ze zijn ervoor gekozen. Wie dat allemaal weggooit, krijgt wat hij verdient: hij wordt irrelevant. En of hij nou wordt ge-impeached of niet, dat is het lot dat Clinton wacht.

Frans Verhagen is hoofdredacteur van het tijdschrift Amerika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden