'Het gaat niet om ideologieën'

In kwesties als economie en integratie gaat het niet meer om ideologische opvattingen, om links of rechts, vindt Tony Blair. 'Het is een kwestie van de juiste balans vinden.'

Tony Blair (57) toont zijn brede grijns. Dertien jaar geleden was hij hier, in het Amstel Hotel in Amsterdam, de wereldster. Hij was nog maar net gekozen tot nieuwe premier en stond op het toppunt van zijn roem. Hij ging de sociaal-democratie vernieuwen en Groot-Brittannië bevrijden van de bekrompen tradities.


Hij doet nu een wat bescheidener toernee door Europa om zijn boek Memories te promoten, waarvan de baten naar het fonds voor oud-strijders gaan.


Ook Wouter Bos mag hem interviewen. Regisseur Bert van der Veer laat Bos in de gang van het hotel zijn inleidende praatje houden. 'Ik ben een enorme bewonderaar van die man, hoewel ik het niet eens ben geweest met de inval in Irak.'


Bos is een vriend van Blair. Maar Blair heeft veel vrienden. Maandagavond was hij 'bij zijn grote vriend president Sarkozy in Parijs'. En ook Bush is een grote vriend van hem. Hij moet erg lachen om een button met het portret van Bush en de vraag aan de Amerikanen: 'Missen jullie mij al?' Van Blair zijn dergelijke buttons niet in omloop, hoewel hij al een jaar langer weg is dan Bush. Zijn handtekeningensessie in Londen moest zelfs worden afgelast uit angst voor demonstraties.


De oud-premier heeft genoeg omhanden: een speciaal gezantschap voor het Midden-Oosten en een stichting die zich inspant voor Afrika en religies bij elkaar probeert te brengen. Blair bekeerde zich na zijn premierschap tot het katholicisme. Spijt heeft hij er niet van, ondanks alle schandalen in die kerk. 'Laten we vooral ook kijken naar wat de katholieke kerk voor fantastisch werk doet in de Derde Wereld.'


Had u niet graag president van de Europese Unie willen worden?


'Ik heb een heel uitgesproken visie over waar Europa naar toe moet gaan. Er is anders beslist. Maar als ik de kans had gekregen, had ik het zeker gedaan. Ik heb plezier in wat ik nu doe. Ik ben een man met uitgesproken meningen.'


Misschien een comeback in de Britse politiek?


'Dat doen voormalige politici in dit land niet gauw. Ik betwijfel het.'


U bent onder meer speciale gezant van de VN voor het Midden-Oosten. In die onderhandelingen zit weinig schot.


'Dat klopt. Maar het is niet onmogelijk. In de gebieden waar ik nu werk, zoals het Midden-Oosten en in Afrika, heb ik op dit moment meer invloed dan toen ik premier was.'


De vorderingen in Afrika zijn opzienbarend.


'In veel landen zijn de regeringen niet alleen minder corrupt, maar ook efficiënter. Afrika groeit nu sneller dan Europa of de VS.'


U wordt in Groot-Brittannië de premier van de vijf oorlogen genoemd. Sommige, zoals die tegen Servië,werden toegejuicht. Maar die tegen Afghanistan en Irak zijn omstreden.


'Ja, dat geldt voor Irak. Daar was verschil van inzicht over. Maar we zijn in 2003 Irak binnengevallen met volledige instemming van de Verenigde Naties. We hebben Saddam Hussein binnen twee maanden kunnen verwijderen. En Nederland heeft daar een bijdrage aan geleverd.'


Heeft u de etnische tegenstellingen binnen de islam onderschat of het fundamentalisme zelf?


'We hebben de diepe wortels van het fundamentalisme en extremisme onderschat. Maar dat neemt niet weg dat de mensen in Afghanistan en Irak democratische regeringen wilden. Dat conflict tussen soennieten en sjiieten na een inval was helemaal niet onvermijdelijk, zoals wordt beweerd. Maar de extremisten hebben geprobeerd daarvan gebruik te maken. Nu is er gelukkig een regering van Koerden, soennieten en sjiieten.'


De Derde Weg, New Labour. Deze termen lijken te zijn verdwenen op het moment dat u in 2007 opstapte.


'Dat klopt. Je hoort die niet vaak meer. Maar je hoort evenmin veel van sociaal-democratische partijen in Europa die verkiezingen winnen. Progressieve partijen kunnen alleen overleven als ze hervormen. De essentie van de Derde Weg was af te stappen van het idee dat de staat voor iedereen kan zorgen. Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid. De staat kan alleen helpen.'


U wilt alle ideologische tegenstellingen tussen politieke partijen onder de mat schuiven?


'Het gaat in veel kwesties niet om ideologische opvattingen. Het gaat erom hoe je praktisch het beste besluit kunt nemen. Politici willen dat niet, want het is vaak veel moeilijker. Als je nu bezuinigt, kun je mensen het vertrouwen in de economie teruggeven, maar het kan er ook toe leiden dat de vraag terugvalt. Kies maar de beste optie.'


Wat is uw keuze?


'Je moet de mensen een geloofwaardig plan voorleggen waarin je orde op zaken gaat stellen. Anders raakt men in paniek of wordt men bang voor hogere belastingen. Maar je moet ook niet te hard van stapel lopen met bezuinigingen. Dan loop je het risico dat je herstel in de kiem smoort. Het is een kwestie van een juiste balans vinden. Dat heeft niets met links of rechts te maken. Dat is een goed economisch oordeel vellen.'


Dat geldt ook voor integratie.


'Diversiteit is een groot goed en kan de samenleving verrijken, maar politici moeten een antwoord vinden op de zorgen die de mensen daarover hebben. Er zijn waarden nodig die iedereen moet accepteren, zoals de gelijkheid van mannen en vrouwen en respect voor mensen met een andere geloofsopvatting. Als er in een land botsingen zijn tussen etnische minderheden en autochtonen, dan heeft het te maken met falende integratie.'


U heeft een boek van 800 pagina's geschreven over de jaren dat u aan de macht was met New Labour. Veel van uw medewerkers hebben daar ook boeken over geschreven. Zelfs uw eigen echtgenote Cherie. Moeten we dat allemaal lezen?


'Ik heb een ander boek willen maken - een persoonlijke impressie van de jaren in Downing Street. Ik ga niet zeggen welke boeken je moet lezen en welke niet. Maar als je dat van mij neemt en dat van mijn vrouw, krijg je een heel volledig beeld.'


Heeft u met uw opvolger Gordon Brown over uw boek gesproken? Hij krijgt er ongenadig van langs in Memories.


'Ja, uiteraard. We spreken elkaar nog altijd. Natuurlijk is hij het niet eens met mijn analyse. Maar je kunt geen boek schrijven over tien jaar in Downing Street als je niet over alle meningsverschillen kunt uitwijden.'


U verwijt hem als minister van Financiën uw beleid te hebben ondermijnd. Dat is wat anders dan meningsverschillen.


'We waren het niet eens over de toekomst van Labour. Daar had hij een andere visie op en dat is zijn recht.'



CV

1953


Geboren in Edinburgh op 6 mei


1961-1966


Basisschool in Durham


1966-1971


Public School Fettes in Edinburgh


1971-1972


Popimpresario en artiest in Londen


1972-1976


Universiteit van Oxford


1976-1983


Advocaat in Londen


1983


Parlementslid voor Labour op 9 juni


1994


Leider van Labour op 21 juli


1997


Premier van het Verenigd Koninkrijk op 2 mei


2007


Treedt op 24 juni na tien jaar af als premier en wordt onder meer speciaal gezant voor het Midden-Oosten


Tony Blair is getrouwd met Cherie Booth en heeft vier kinderen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden