`Het gaat meer over de liefde dan over de bom¿

Door

'Ik heb hier als kind nog op de rekwisietenzolder rondgezworven,' zegt Aus Greidanus jr. (1975) na afloop van een try-out van zijn nieuwe voorstelling When the Wind Blows in het Haagse Appeltheater.


Deze atoombomtragikomedie is de eerste grote regie van Greidanus jr. bij Toneelgroep De Appel, het gezelschap van zijn vader Aus Greidanus sr. Het idee om hier aan de slag te gaan was voor de acteur/regisseur in het begin best raar. 'Ik bedoel, een acteur als Hugo Maerten ken ik al vanaf dat ik piepklein was. En nu ga ik hem opeens vertellen wat hij moet doen? Dat was wennen.'


Maerten speelt in When the Wind Blows samen met Isabella Chapel een bejaard Engels echtpaar, Hilda en James, ten tijde van de Koude Oorlog. Op een dag komt de oude man terug van de bibliotheek met een stel overheidsfolders waarin wordt uitgelegd hoe je een eigen atoomschuilkelder bouwt. Vol goede moed begint hij deuren uit scharnieren te tillen en ramen dicht te verven. Het ijverige echtpaar volgt de instructies naar de letter. Maar wanneer de bom echt valt, blijkt zo'n folder alles behalve bescherming te bieden tegen de gruwelijk effecten van radioactieve straling.


When the Wind Blows is een stripverhaal uit 1982 van de Brit Raymond Briggs. Later is er ook een tekenfilm van gemaakt. Greidanus jr. heeft in zijn enscenering de specifieke tijd en plaats van het verhaal willen handhaven.


'Het is voor mij veel meer een liefdesverhaal, dan een verhaal over atoombommen. Het gaat over ieders grootouders. Ze hebben kinderen, ze hebben kleinkinderen, ze hebben een pensioentje, ze hebben een huisje. Dat wordt allemaal op zijn kop gezet door die bom, die al hun ijkpunten wegvaagt. Ze worden gedwongen elkaar opnieuw te leren kennen.'


Waar Hilda en James ten slotte aan ten onder gaan is hun blind vertrouwen in een overheid die voor haar burgers zal zorgen. De goedgelovigheid van het stel is zo groot dat het absurd wordt. Dat is ook wat Greidanus jr. in het stuk aantrok: 'Ik vind het prachtig dat het zo realistisch begint, maar eindigt met een bijna Beckettiaans beeld van twee mensen die met een zak over hun hoofd liggen te bidden op de grond'.


'Anderzijds is het ook weer niet zo absurd. Wij zijn allemaal naïever dan we denken. Kijk bijvoorbeeld naar die onthullingen van WikiLeaks. We hebben kennelijk nog altijd geen idee waar de belangen van de overheid precies liggen. Overigens pretendeer ik absoluut niet geëngageerd toneel te maken over corrupte overheden of zoiets. Een mooi verhaal is voor mij per definitie actueel.'


Voor zijn gevoel is dit de tweede grote regie waaraan hij zich waagt. Zijn regiedebuut was het eveneens absurdistische trekjes vertonende De koning sterft van Ionesco, dat hij bij zijn vorige werkgever NTGent maakte. Toen regisseur Johan Simons vorig jaar uit Gent vertrok, besloot Greidanus jr. terug naar Nederland te gaan. Er waren gesprekken met diverse theatergroepen, maar uiteindelijk bleek bij De Appel toch de meeste ruimte om zijn regieambities te verwezenlijken.


Tien jaar geleden moest hij er niet aan denken dat hij zich bij het gezelschap van zijn vader zou aansluiten. Nu ligt dat anders: 'Ik vind niet dat ik nog hoef te verdedigen dat ik hier als acteur speel, omdat mijn vader toevallig de baas is. Daarvoor heb ik de afgelopen jaren genoeg laten zien. Als regisseur is het natuurlijk een andere zaak. Dat zal de komende jaren moeten blijken.'


Naast When the Wind Blows gaat er volgende week nog een voorstelling in première bij De Appel: Bacchanten, geregisseerd door David Geysen (ook 1975). Greidanus jr.: 'Dit seizoen mogen bij De Appel twee beginnende regisseurs voorstellingen maken. Grappig is dat Bacchantenhaaks staat op wat ik aan het maken ben. Maar dat vind ik waardevol, omdat publiek van beide voorstellingen elkaar in de foyer gaat ontmoeten.'


Voor volgend seizoen staat een nieuwe theatermarathon op stapel, Herakles, waarin weer het hele Appelensemble zal meespelen. Dus ook Greidanus jr. 'Dan word ik voor het eerst geregisseerd door mijn vader. Dat zal pas raar zijn. Eens kijken hoe hij dat doet, die ouwe. Maar goed, de kroon op mijn werk blijft natuurlijk dat hij nu senior achter zijn naam moet zetten.' , regie Aus Greidanus jr. Première: vrijdag 10 december in Appeltheater, Den Haag. Te zien t/m 13 februari.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden