Nieuws Vogelwereld

Het gaat helemaal niet goed met onze nationale vogel de grutto

Brazilië heeft de roodbuiklijster, Paraguay de naaktkeelklokvogel, Frankrijk de Gallische haan en Japan de groene fazant. Nationale vogels die het land symboliseren en daarom extra worden beschermd. Sinds 2015 heeft Nederland ook zo’n vogel: de grutto. Maar, zo blijkt uit de zaterdag uitgebrachte Vogelatlas, met de grutto in Nederland gaat het helemaal niet goed.

De grutto. Beeld Hollandse Hoogte / Sijmen Hendriks

De vogelwereld in Nederland is de afgelopen veertig jaar ‘behoorlijk op zijn kop gezet’, concludeert de Vogelatlas. Duizenden vogelaars brachten gedurende drie jaar in kaart hoe de vogelstand zich ontwikkelde. Er zijn verrassende nieuwkomers, zoals de zeearend en de kraanvogel. Maar over het algemeen is er sprake van ‘verarming’, aldus de atlas.

‘Nederland wordt steeds meer een eenheidsworst als je kijkt naar de vogelbevolking’, zegt directeur Theo Verstrael van Sovon Vogelonderzoek. ‘Vooral soorten die hoge eisen stellen aan hun leefomgeving verdwijnen.’ Als voorbeeld noemt hij de klapekster, de duinpieper en de ortolaan. ‘Maar eigenlijk gaat het om een hele rits vogels.’

Neem nationale vogel de grutto. Toen Verstrael zich zo’n veertig jaar geleden begon te verdiepen in de vogelstand, waren er zo’n 120 duizend broedparen. Nu zijn het er nog zo’n 30 duizend. ‘De grutto houdt van kruidenrijke, drassige weilanden’, zegt Verstrael. ‘Die zijn er steeds minder. En als ze er zijn wordt de rust vaak verstoord door agrarische bewerkingen.’

Zaterdag overhandigt Verstrael de atlas aan minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit). In zijn praatje zal hij de grutto als voorbeeld aanvoeren van vogels die onder druk staan in Nederland. ‘Er moet iets veranderen in de landbouw en ik hoop en denk dat de minister zich dat ook realiseert.’

‘Drastische maatregelen’

De vogelatlas is de bijbel van de Nederlandse vogelbeschermers. De cijfers geven hen een breekijzer in hun onderhandelingen met politici over landschapsinrichting en natuur. ‘Hiermee kunnen we bij de overheid aankomen’, zegt Kees de Pater van de vogelbescherming. ‘Nederland is verplicht drastische maatregelen te nemen om bedreigde vogelsoorten te beschermen. Dat is verankerd in Europese regelgeving.’

‘Geen sinecure’, noemt Verstrael het samenstellen van de atlas. Om tot een representatief overzicht te komen werd Nederland onderverdeeld in 1685 hokjes van vijf bij vijf kilometer. Binnen elk hokje werd op acht plekken een steekproef gedaan door de tellers, veelal door vrijwilligers.

Om ook zeldzame vogels te kunnen vinden speelden vrijwilligers met hun telefoons vogelgeluiden af, soms met mobiele geluidsboxen. Verstrael: ‘Op die manier kun je vogels die vrij zwijgzaam zijn, zoals het klein waterhoen en de porseleinhoen, verleiden antwoord te geven. Een goede manier om vast te stellen of ze aanwezig zijn.’

Heuglijk nieuws is er ook, constateert de Vogelatlas. Zo beleeft de Kraanvogel een opmerkelijke opmars. Datzelfde geldt voor de grote zilverreiger, waarvan in de winter zo’n 10.000 exemplaren werden geteld. Verstrael: ‘Twintig jaar geleden sprongen fanatieke vogelaars nog meteen in de auto als er ergens een zilverreiger was gespot.’

Toch is overheidsingrijpen nodig om een verdere kaalslag van de vogelwereld in Nederland tegen te gaan, menen Verstrael en de Vogelbescherming. ‘Iedereen kijkt graag naar de grutto’, zegt Verstrael. En bovendien: wie wil het verdwijnen van de nationale vogel nou op zijn geweten hebben?

Test je vogelkennis

Mus, ekster, merel. Je ziet ze overal, maar hoe goed kun je hun geluiden uit elkaar houden? Doe onze vogeltest.

Margriet Oostveen was bij de presentatie van de Vogelatlas in Apeldoorn, en bestudeerde de Nederlandse vogelaar als mensensoort. En het ontroerde haar. ‘Zoveel koppige liefde voor Nederland, van Libië tot Uffelte.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden