Reportage 'Lekaffaire' in Rotterdam

Het gaat er hard aan toe in de Rotterdamse gemeenteraad: U heeft de politieke hersens van een garnaal!’

Op de dag van de liefde gaat het er stevig aan toe bij de Rotterdamse gemeenteraad. Tijdens het debat over de ‘Lekaffaire’ maken de raadsleden elkaar urenlang voor van alles en nog wat uit. Burgemeester Aboutaleb heeft er zijn handen vol aan. ‘Wat staat u hier nu te brallen, meneer Karremans.’

Joost Eerdmans in gesprek met Burgemeester Aboutaleb tijdens het debat over het lekken vanuit de gemeenteraad in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

Vermoedelijk geïnspireerd door het mooie weer, in combinatie met de datum, opent de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb de extra gemeenteraadsvergadering met poëtische woorden: ‘Dit is een dag om te geuren.’

In eenvoudiger bewoordingen is Valentijnsdag een dag van de liefde of van verliefdheid. Maar Rotterdamse gemeenteraadsleden zijn niet zo van het ‘houden van’. Althans, niet van elkaar, zo blijkt tijdens het debat over de ‘lekaffaire’.

Deze donderdag wordt weer eens duidelijk dat de politieke verhoudingen in die stad (het bestuur wordt gevormd door zes partijen en rust op 23 van de 45 raadszetels; de veruit grootste partij Leefbaar Rotterdam zit in de oppositie) heel andere geuren – en geluiden – opleveren dan burgemeester Aboutaleb probeert op te roepen.

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb. Beeld ANP

Surrealistische botsingen

Dat gevoegd bij het Rotterdamse adagium ‘niet lullen, maar poetsen’, leidt deze dag tot uren en uren lullen (voor sommigen debatteren), tot elkaar van alles en nog wat betichten, tot elkaar beledigen en elkaar belachelijk maken (poetsen). Het leidt tot surrealistische botsingen over begrippen als ‘feiten’ en ‘vermoedens’, over complotdenken en structureel langs elkaar heen praten.

In de Rotterdamse politiek gaat het er meestal nogal ruw aan toe. Burgemeester Aboutaleb heeft er zijn handen aan vol. Een lid van de oppositie tegen de fractievoorzitter van collegepartij VVD. ‘U liegt, meneer Karremans! Ja ja, gaat u daar maar staan. Met uw hand in de broekzak.’

Aboutaleb: ‘De voorzitter heeft problemen met het woord liegen. Ik doe een suggestie voor de griffie: u spreekt niet de waarheid.’

Heel ingewikkeld is de kwestie niet, waarover de Rotterdamse politici de hele dag ruzie maken. Een bouwproject nabij Centraal Station is uit de hand gelopen. Een wethouder lekt iets aan de pers en stapt op. Een raadslid erkent vervolgens ook te hebben gelekt. De oppositie maakt uit dat tweede geval van lekken op dat er nog wel een wethouder kan sneuvelen. Wat zou kunnen betekenen dat het hele gemeentebestuur er na amper driekwart jaar de brui aan moet geven.

Het punt is dat de raad vorige week al over het lekken door de (inmiddels ex-)wethouder heeft gesproken - een hele dag, ook op hoge toon – en bij die gelegenheid is afgesproken dat eerst alles goed wordt onderzocht. Als nadien een CDA-raadslid toegeeft ook te hebben gelekt – ook dat wordt verder onderzocht – ruikt de oppositie bloed en moet er een extra vergadering komen.

‘Debat’

Bij die vergadering gaat het er zo aan toe:

Eerdmans, van oppositiepartij Leefbaar Rotterdam: ‘Wat staat u hier nu te brallen, meneer Karremans.’

Karremans van collegepartij VVD: ‘De heer Van Baarle heeft het over vermeende criminelen! Doe dan aangifte!’

Van Baarle van oppositiepartij Denk: ‘Ook al zijn het geruchten, het is toch logisch dat we dan de wethouder aan zijn haren naar de raad slepen?’

El Ouali van oppositiepartij Nida: ‘Eén vraag: waar zijn we hier mee bezig? Ik ben de wanhoop nabij.’

Eerdmans tegen de burgemeester: ‘Ja reageert u daar maar eens op...’

Aboutaleb: ‘Dat is geen vraag, dat is een opmerking.’

Eerdmans over Zeegers van collegepartij D66: ‘Mevrouw, u zat vorige week na het debat nippend aan een wit wijntje! U heeft de politieke hersens van een garnaal!’

El Ouali: ‘Geef eens openheid van zaken. Joh! Hé!’

Van Zevenbergen, van oppositiepartij SP: ‘Je hebt normale zaken en je hebt vervaging van normen.’

Engberts van collegepartij PvdA: ‘Waarom moet ik nu al iets vinden? Dat vind ik raar. We zijn nog aan het onderzoeken.’

Wethouder Wijbenga: ‘Een luidruchtige doofpot, die kende ik nog niet. Mag ik er een Baudetje tegenaan gooien? Praesumptio innocentiae.’ Dat betekent: niemand is schuldig totdat het tegendeel bewezen is.

Van Baarle: ‘We hebben Bassie en Adriaan. De hamvraag is nu: wat wist Bassie?’

Feitenonderzoeken

Een volle werkdag houden de Rotterdamse raadsleden het vol. Met een ‘debat’ waarvan de uitkomst op voorhand al bekend is. Want: de coalitie heeft de meerderheid, zij het de kleinst mogelijke.  Want: het gemeentebestuur heeft vorige en deze week al twee feitenonderzoeken gelast en toegezegd dat daarover een debat volgt.

Als burgemeester Aboutaleb de vergadering weer even schorst, blijkt het op deze Valentijnsdag inderdaad te geuren naar verliefdheid en opgewektheid. Althans, buiten.

Weer terug op de monumentale trap richting raadzaal lijkt binnen de rondvraag te zijn begonnen. Het kan ook verdichting en geen feit zijn. Dit lijkt op een legendarische vergadering van het Simplisties Verbond. Bie: ‘Iemand nog iets voor de rondvraag?’ Koot, geërgerd: ‘Ja, hier! Waarom leid jij altijd de rondvraag? Wil ik bij de rondvraag weten.’

Lekaffaire

De Rotterdamse politiek is al weken in de ban van een ‘lekaffaire’. De plaatselijke Rekenkamer publiceerde eind vorig maand een kritisch rapport over een bouwproject naast Rotterdam CS, het Schiekadeblok. Door een slechte deal met de projectontwikkelaar in 2009 heeft dat project de gemeente een financiële strop opgeleverd van zeker 20 miljoen euro. Topambtenaar Adriaan Visser zou daar mede verantwoordelijk voor zijn. 

Visser trad vorig jaar als D66-wethouder toe tot het gemeentebestuur. Na het kritische Rekenkamerrapport lekte hij een document naar de pers waaruit zou moeten blijken dat hij niet zo slecht had gehandeld. Omdat het (volgens de Rekenkamer) een geheim document betrof en het lekken ook weer uitlekte, zag Visser zich gedwongen op te stappen. Een onderzoeksbureau beantwoordt binnen twee weken de vraag of hij zich schuldig heeft gemaakt aan schending van het ambtsgeheim. Dat kan strafrechtelijke gevolgen hebben. 

Rotterdamse burgers hebben alvast aangifte gedaan tegen Visser. Hij bleek niet de enige te zijn die heeft gelekt. In een appje gaf CDA-raadslid Christine Eskes toe dat ook zij de pers deelgenoot had gemaakt van een geheim document. Oud-burgemeester van Den Haag Jozias van Aartsen en hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans onderzoeken haar rol. Omdat Eskes in haar gewraakte appje ook de naam van VVD-wethouder Bas Kurvers heeft laten vallen, ligt die ook onder vuur van de oppositie. 

In Rotterdam spreekt men inmiddels van de ‘lekaffaire’, de ‘LSI-affaire’ (de naam van de betrokken projectontwikkelaar) en van de ‘Bassie en Adriaan-affaire’ (de voornamen van de wethouder en de ex-wethouder).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.