Het Franse 'dakje' moet gered worden: #jesuiscirconflexe

In Frankrijk is een felle strijd ontbrand om het behoud van het 'dakje', het accent circonflexe. Komend schooljaar verdwijnt het dakje uit de schoolboeken, althans boven de klinkers i en u, zoals in disparaît (verdwijnt) of coût (kosten). 'Een aanval op het nationale erfgoed', schreef de rechtse krant Le Figaro in een vlammend hoofdredactioneel commentaar. Op Twitter kwam meteen een actie op gang onder #jesuiscirconflexe.

Beeld Thinkstock

Toch is de spellingshervorming uitermate bescheiden, zoals Le Monde opmerkte. Het dakje blijft gehandhaafd boven de klinkers a, e en o, die met een accent circonflexe anders worden uitgesproken. Bovendien wordt bij u en i een uitzondering gemaakt voor dakjes die de betekenis van een woord veranderen. Zo blijft mûr (rijp) gehandhaafd, om verwarring met mur (muur) te voorkomen. De spellingshervorming behelst voorts enkele weinig schokkende veranderingen: zo mag je voortaan je portemonnaie en weekend schrijven in plaats van porte-monnaie en week-end.

De nieuwe regels zijn facultatief en werden al in 1990 goedgekeurd door de eerbiedwaardige Académie Française die de zuiverheid van de Franse taal bewaakt. Om moeilijk te doorgronden redenen worden ze 26 jaar later opeens doorgevoerd in de schoolboeken.

Grote weerstand

De ophef is er niet minder om. Rechtse politici hekelden de nieuwe regels als een zoveelste poging van de socialistische regering om het onderwijsniveau omlaag te halen. 'Wederom is nivellering belangrijker dan het stellen van eisen die tot excellentie leiden', zei de republikeinse afgevaardigde Eric Ciotti.

Het Frans is een lastige taal, ook voor de Fransen zelf. Uit recent onderzoek bleek dat de ongeveer de helft van de Fransen de regels slecht beheerst. Het is overigens niet het dakje dat de meeste problemen oplevert, maar het verwarren van voltooid deelwoord en volledig werkwoord: donner schrijven waar donné moet staan, en omgekeerd.

Elke poging om de taal iets gemakkelijker te maken stuit echter op grote weerstand. Correcte spelling is in Frankrijk, misschien nog meer dan elders, een teken van sociale distinctie. 'Goed praten, goed schrijven is voor veel landgenoten een bron van authentieke trots. Ze beschouwen een goede kennis van grammatica en spelling als een bewijs van adel', schreef Le Figaro.

Die weerstand wordt alleen maar groter. In 1990 baarden de nieuwe spellingsregels betrekkelijk weinig opzien, maar sindsdien is de sfeer veranderd. Naarmate Frankrijk aan grandeur inboet, lijkt het zich meer aan het verleden vast te klampen. Zoals Le Figaro schreef: 'De taal van Voltaire is een element van ons innerlijk landschap, zoals de romaanse kapelletjes of de Pont du Gard.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden