analyse circuit zandvoort

Het Formule 1-circus strijkt neer in Zandvoort – en dat wordt een logistieke nachtmerrie

Een luchtopname van Circuit Zandvoort. Het circuit hoeft maar enkele kleine ingrepen uit te voeren om het weer geschikt te maken voor een grand prix in de Formule 1 in 2020. Beeld ANP

Het Formule 1-circus doet volgend jaar het circuit van Zandvoort aan. 2000 ton materiaal en ruim 100 duizend bezoekers moeten daarvoor door Haarlem en Aerdenhout. Het wordt een logistieke nachtmerrie om Max Verstappen in eigen land aan het werk te kunnen zien. 

De logistiek

De Formule 1 is het grootste circus op aarde. In de aanloop naar iedere nieuwe wedstrijd slepen de Formule 1-organisatie en de tien raceteams gezamenlijk 2.000 ton aan materieel mee, in de vorm van ruim 250 vrachtwagens die weldra wellicht neerstrijken in Zandvoort – wat weer ten koste gaat van parkeergelegenheid voor bezoekers.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Als het Formule 1-circus eenmaal klaarstaat, moeten de bezoekers nog komen. Dat worden er zo’n 150 tot 200 duizend verdeeld over drie dagen, met op zondag – Racedag – vermoedelijk zo’n 100 duizend. Dat is vergelijkbaar met een zomerdag met topdrukte in het weekend, en iedereen die weleens op een zonnige zaterdag in juli naar Zandvoort is gereden weet hoe de kronkelende N200 tussen Haarlem en Bloemendaal er dan uitziet. De Formule 1 vindt hoogstwaarschijnlijk plaats in mei. Mocht het lekker weer zijn, dan komen de racefans bovenop de badgasten die zich niet hebben laten afschrikken door de Formule 1. 

Beeld de Volkskrant

Nederlanders die gratis naar een zonovergoten strand gaan, nemen een flinke file wellicht voor lief. Maar Formule 1-fans die vanuit Londen, Berlijn of Stockholm naar Nederland vliegen en soms een kleine duizend euro uitgeven voor de trip, zullen het minder waarderen als ze een uur stilstaan nabij de rotonde Julianalaan-Bloemendaalseweg in Overveen. Bovendien: de wereldpers strijkt neer in Zandvoort, en een kleurrijke reportage over hoe racefans de voorpret op het circuit missen omdat die Nederlanders een potje maken van de logistiek is zo gedraaid. 

Het moet dus beter dan op een gemiddelde stranddag, veel beter, en met tienduizenden bezoekers meer.

Beeld de Volkskrant

Knelpunt

Inwoners van Haarlem, Aerdenhout en Overveen zullen wellicht geboeid de camera tevoorschijn halen als er een stoet zilverkleurige McLaren-trucks staat te glanzen aan de voordeur, maar als een week later honderdduizend man zich een weg langs de voortuin baant dan kan het nog knap vervelend worden. Met name op weg naar de rotonde in Overveen staat het op drukke dagen muurvast. De enige andere toegangsweg naar Zandvoort is de N201, via Aerdenhout. Ook daar zit een eenbaansrotonde in de weg, en staan er lange files op zomerdagen.

‘Op een weg met één rijbaan zitten er gemiddeld 2 seconden tussen opeenvolgende auto’s’, zegt Victor Knoop, universitair docent verkeersdynamica aan de TU Delft. ‘Als er een bocht is, zoals op een rotonde, zijn het er al gauw 3 à 4. Ga maar rekenen: er gaan 3.600 seconden in een uur dus er kunnen zo’n duizend auto’s langs die rotonde. Mits alles foutloos gaat en verkeersregelaars fietsers in goede banen leiden. Er zijn twee toegangswegen naar Zandvoort, elk met zo’n rotonde, dus dat zijn tweeduizend auto’s per uur. Stel dat er in elke auto twee mensen zitten, dan nog krijg je bij lange na niet 100 duizend mensen in een ochtend per auto naar Zandvoort.’

Gelukkig is dat ook niet de bedoeling. De gemeente Zandvoort werkt samen met Circuitpark Zandvoort, provincie en vervoersbedrijven aan een ‘mobiliteits- en verkeersplan’. Een woordvoerder van de gemeente Zandvoort zegt dat verschillende scenario’s worden onderzocht, en dat het andere vormen van vervoer dan de auto wil stimuleren. ‘Maar we kunnen de stad niet afsluiten voor auto’s’, aldus de woordvoerder.

Max Verstappen tijdens zijn demonstratie tijdens de Jumbo Familie Racedagen op het circuit van Zandvoort. Beeld ANP

Burgemeester Niek Meijer van Zandvoort zei in februari tegen Dagblad van het Noorden dat combikaarten zijn grote voorkeur hebben: een combikaart met een parkeerplaats in Zandvoort zelf, op=op, een combikaart met pendelbus vanuit een parkeerplaats in het bollengebied of het station Haarlem-Spaarnwoude, of – zijn favoriet – combikaart met een huurfiets vanuit een omringende gemeente. Hij hoopt op 10 tot 15 duizend fietsers. De gemeente overweegt om bestaande fietspaden te verbreden en een ‘bijzonder grote’ fietsenstalling te bouwen. 

Maar de grote hoop van Zandvoort, gezegend met een eigen station, is de trein.

Trein

Het traject waar het om gaat is Haarlem – Zandvoort, 8 kilometer langs drie overwegen en met één tussenstation (Haarlem Overveen). In normale tijden gaan er vier boemeltreinen per uur over dat strandspoorlijntje. Als we alle zeilen bijzetten, zegt spoorwegbeheerder ProRail, kunnen we daar zes van maken. De NS wil tijdens de Formule 1 elk uur maar liefst 12 treinen gevuld met in totaal 15 duizend mensen afleveren op het kleine station in Zandvoort. Aan Prorail de taak om het voor elkaar te krijgen.

Dat kan alleen met een grondige opwaardering van het traject, zegt een woordvoerder van Prorail. Een en ander hangt ook af van de vraag of het gaat om tijdelijke extra capaciteit of om een structurele opwaardering, maar in beide gevallen moet de elektrische capaciteit op de spoorlijn worden verdriedubbeld. 

‘Dikkere en bredere kabels, meer aggregaten rond de stations, mogelijk een nieuw transformatorhuisje, technici. Vergeet ook niet dat als er twaalf treinen heen en weer rijden, ieder uur de drie overwegen 24 keer dicht moeten. Dat is vrijwel constant, wat weer allerlei andere problemen oplevert – onder meer voor hulpdiensten. Optrekken en remmen kost de meeste capaciteit, dus stoppen op Haarlem Overveen is er niet meer bij. Op Zandvoort moeten iedere 5 minuten 2.500 mensen in én uitstappen.’

We kunnen het, zegt Prorail. Maar we moeten wel tijdig en grondig te werk gaan, en zorgen dat er een robuust systeem klaar staat dat ook tegen een stootje kan - als er één trein stilstaat dan lopen al die andere ook in de soep. Vandaar dat een verdubbeling van de capaciteit volgens hem niet voldoende is. ‘Dan is het alsof de kookplaat, wasmachine en koelkast aanstaan, en als je dan ook nog per ongeluk gaat stofzuigen vliegt de boel eruit.’

Bootje of de fiets

Zandvoort zet alle zeilen bij en belooft een soepele afwerking van alle bezoekers en materieel. Een studie van onderzoeksbureau Decisio in opdracht van de gemeente Zandvoort stelde in 2017 dat alles valt of staat met een goed doordacht vervoersplan: parkeerterreinen, pendelbussen, treinen, fiets. ‘Dan is Zandvoort beter bereikbaar dan andere circuits.’

Je weet het maar nooit; Eén gesprongen bovenleiding of indrukwekkende kettingbotsing en de boel loopt in het honderd. Ons advies, voor wie het zekere voor het onzekere wil nemen: parkeer vroeg aan de rand van IJmuiden, en ga voor een frisse strandwandeling van anderhalf uur naar Zandvoort. Of regel een bootje.

Nigel Mansell in de Williams-Honda (links) en Derek Warwick in de Renault op het circuit van Zandvoort. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden