Het fooienprobleem van de daklozenkrant

De lokale daklozenkranten in Nederland hebben te kampen met dalende oplages. Klanten geven te veel fooien en kopen te weinig kranten....

DETLEF (44) heeft drie truien aan. Het waait flink. Zijn hond Amboss mag in een beschut hoekje liggen voor de Albert Heijn in Almere-Buiten. Al twee jaar lang, zo'n vijf dagen in de week en acht uur per dag staat hij hier daklozenmagazines te verkopen. De afgelopen twee weken verkocht hij 400 nummers van het Amsterdamse Z. De meeste supermarktgangers hebben hem dus al in huis. Daarom brengen ze hem maar een bekertje koffie, duwen hem een appel in de hand of geven hem de 50 cent uit het karretje.

Maar dat mag niet meer van zijn baas. Je koopt het krantje, of je geeft niets.

Het gaat niet goed met daklozenmagazine Z. De oplage is het afgelopen jaar met 5 procent teruggelopen. Als die trend doorzet, vrezen de bladmakers voor faillissement. Volgens hen heeft de daling te maken met het zogenoemde fooienprobleem. De mensen geven geld, maar kopen de krant niet.

'Detlef hoort bij de inventaris', zegt mevrouw Janssen 'En als hij er niet is, dan word ik gewoon boos. Ik reken erop dat hij hier staat.' In het mandje van haar rollator ligt een flesje drinkwater voor Amboss. Terwijl ze zich opwindt over de nieuwe strategische koers van Z, vervangt ze de zakdoek die om de hond zijn nek zit. De oude wast ze uit.

De nieuwe koers van Z is het aanpakken van de fooienproblematiek en het om de twee jaar wisselen van vaste standplaatsen van verkopers. Ook Detlef zal binnenkort zijn lucratieve stekkie bij de Albert Heijn moeten verlaten.

'En wat kunnen we dan verwachten?', roept mevrouw Janssen. 'Zeker weer zo'n alcoholist met een blauw hoofd. Of een junk. Nou, daar geef ik mijn geld niet aan.' Detlef probeert haar gerust te stellen met de mededeling dat de gemiddelde junk of alcoholist de reis naar Almere-Buiten toch niet kan betalen. Maar mevrouw Janssen is er niet gerust op. Ze gaat bellen met de redactie van Z, en als het moet gaat ze hoogstpersoonlijk naar de Tweede Oosterparkstraat in Amsterdam.

In Utrecht verkoopt Hakim (44) het Utrechts Straatnieuws. Ook hij heeft zijn vaste plek. Voor de Hema. Hakim heeft psychische problemen. Hij verkoopt het straatnieuws om hasj en wiet te kopen. Door te blowen wordt hij rustig. Bij het zien van zijn kromme, in legerpak gestoken verschijning en donkere baard durven maar weinig mensen bij hem in de buurt te komen. Hij schrikt voorbijgangers af als hij met hen meeloopt en hun smeekt een krantje te kopen.

Toch is Hakim de slechtste niet. Hij zegt dat hij kranten verkoopt, omdat hij niet wil stelen. De coördinator van het Straatnieuws, Hans Geurtsen, staat in contact met de psychiater van Hakim. De psychiater denkt dat het verkopen van kranten een goede dagbesteding is. Het leidt hem af van de problemen waarmee hij kampt.

Detlef is niet gelukkig met zijn overplaatsing, en nog minder gelukkig met het verhaal van Z-coördinator Jeroen de Rooij. 'Hij verschijnt in iedere krant en op AT5 om te zeggen dat de mensen geen fooien moeten geven. Onzin. Als de mensen toch al een krantje hebben? Jeroen praat de mensen een schuldgevoel aan, terwijl ze proberen te helpen. Natuurlijk wil ik zoveel mogelijk krantjes verkopen, maar ik sta hier in de eerste plaats om geld te verdienen.'

Waar alle daklozenkranten moeite mee hebben, is het vinden van adverteerders. Slechts weinig bedrijven durven zich te identificeren met mensen die leven in de marge van de maatschappij. 'Een paar weken geleden heb ik 24 aanvragen de deur uit gedaan. Daar kreeg ik een tweetal reacties op. Daarin stond dat ze geen interesse hadden', zegt Rick Huizinga van Straatkrant Brabant.

In Engeland, bij daklozenmagazine Big Issue, ligt dat wel anders. Daar hebben ze aan grote adverteerders geen gebrek. De Body Shop, Sony, Levis, banken, verzekeringsmaatschappijen: ze adverteerden allemaal in the newspaper for the homeless. 'Dat is typisch Brits', zegt Huizinga. 'The Big Issue is daar ook een big issue. Als je hem niet gelezen hebt, ben je niet op de hoogte.'

The Big Issue is commercieel gezien een succes. De vraag lijkt dan ook gewettigd waarom een soortgelijk landelijk magazine geen bestaansrecht zou hebben in Nederland. Het zou al die lokale blaadjes onmiddelijk uit de brand kunnen helpen. 'Er is hier gewoon geen straatverkoopcultuur zoals in Engeland. Daar is het heel gewoon om je krant te kopen op straat. Niemand heeft een abonnement', zegt Sander de Kramer, hoofdredacteur van het enige landelijke daklozenmagazine in Nederland, het Rotterdams Straatmagazine.

De meeste lokale daklozenkranten hebben er geen zin in om landelijk te gaan. In het verleden zijn wel pogingen gedaan, maar die liepen op niets uit. Detlef vindt dat het maar beter kan blijven zoals het nu is. 'De mensen zijn nu eenmaal geïnteresseerd in het eigen, lokale nieuws. Dat verkoopt gewoon beter.'

Detlef woont trouwens gewoon in een huis. Sinds twee jaar heeft hij een verloofde met wie hij samenwoont. 'Maar als ik nu zou moeten stoppen met het verkopen van kranten zonder dat ik een andere baan heb, dan ben ik al mijn regelmaat kwijt en glij ik zo weer af.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.