Het familie-album van al onze natuurbeschermers

Een foto uit 1953 met wild geparkeerde auto’s op de Posbank, de invloed van de Verkade-albums en de kampen in de Nederlandse natuurbescherming....

Vijftig essays over personen en organisaties die hun stempel drukten op de natuurbescherming in de afgelopen anderhalve eeuw. Frederik van Eeden, Hendrik Heukels en Niko Tinbergen, maar ook Staatsbosbeheer en De Amsterdamse Plantage vormen de kern van dit boek. Het legt een voorbije wereld open met vergeelde foto’s, voormannen van natuurorganisaties die als potentaten ogen, mensen die in vlindernetten turen en prenten zwanger van natuurromantiek.

Op stroken in linkerkolommen slingert een kroniek. Die begint in 1845 met de oprichting van de Vereeniging voor de Nederlandse Flora en eindigt in 2005 met VARA’s Vroege Vogels, dat becijfert dat de groene clubs 4 miljoen leden en donateurs tellen.

Groen ligt weer goed in de markt. Maar wildernis hoef je in Nederland niet meer te zoeken. Die is er niet en komt er ook niet meer, ondanks natuurontwikkelingsprojecten – zoals herleving van een oerbos op het voormalige Beekbergerwoud. Dit drassige elzenbos moest in 1868 wijken voor weidegrond. Economisch rendabeler.

In de jaren veertig komt discussie op gang over het beheer van natuurreservaten. Niet ingrijpen door de mens is het uitgangspunt. Maar bij het Naardermeer werd lustig gemaaid, geweid, gejaagd en gevist.

In de jaren tachtig stonden twee kampen tegenover elkaar: het kamp Frans Vera versus het kamp Victor Westhoff. Vera droomde van nieuwe wildernissen met konikpaarden en Schotse hooglanders en werd de oervader van de Oostvaardersplassen. Mensen scheppen de voorwaarden en de natuur doet de rest. Deze maakbare natuur spreekt velen aan.

Bioloog Victor Westhoff hecht aan traditioneel beheer met maaien, plaggen, branden, hooien en kappen. Zijn idee is dat hoogveen en blauwgraslanden niet te ontwikkelen zijn door ze toe te vertrouwen aan een kudde grazers.

Het gaat hem om zeldzame soorten in halfnatuurlijke landschappen, die na eeuwen ruilverkaveling en grondbewerking resteren. Alleen met mensenhand valt dit te behouden.

De polarisatie blijft lang bestaan. Totdat het besef doordringt dat de beide benaderingen elkaar aanvullen. Dynamische natuur in de Oostvaardersplassen heeft minder menselijke regie nodig dan de natuur à la Westhoff in de cultuurlandschappen.

Marieke Aarden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden