Column

'Het Europa van Wilders en Le Pen wordt niets'

De prille liefde tussen Geert en Marine lijkt bovendien al weer wat bekoeld. 'Dat is nu eenmaal het probleem met fanatieke nationalisten', schrijft Thomas von der Dunk. 'Hun haat tegen Europa mag ze omwille van het behoud van de nationale eigenheid soms in Brussel bij elkaar brengen, ze krijgen direct ruzie over de vraag wat er aan die nationale eigenheid gemeenschappelijk-Europees is.'

Beeld anp

In de vaste rubriek #HetDuel van De Volkskrant van vrijdag gingen twee journalisten het gevecht met elkaar aan, die beiden in de loop der jaren steeds verder naar rechts zijn ontspoord.

De één, Joost Niemöller, is enorm onder de indruk van Marine Le Pen - 'een charmante, doodgewone en ontroerende vrouw. Als ik haar hoor spreken, krijg ik tranen in mijn ogen. Zij is voor mij de stem van de hoop'. Dat de 'dappere Geert Wilders' met deze vrouw van 'presidentiële statuur' in Brussel wil samenwerken, juicht hij dan ook zeer toe. Opmerkingen over de bagatellisering van de Holocaust door haar vader vindt hij 'gezeur'.

De door hem uitgedaagde Bas Paternotte - columnist van GeenStijl, dus ook niet bepaald een vaandeldrager van de beschaving - ziet nog wel wat beren op de weg. Voor hem is Marines geliefde vader Jean-Marie, die opnieuw voor het Europese Parlement kandideert, 'een vrouwenmeppende, antisemitische racist' (dat Le Pen eveneens handtastelijk is, was mij ontgaan, maar ik geloof het op Paternottes gezag graag).

Kritiek op samenwerking
Ook ziet hij scherper dan Niemöller dat vooral Wilders dan niet zeuren moet als hij kritiek krijgt dat hij samenwerkt met iemand die 'nadrukkelijk verkondigt dat de gaskamers slechts een voetnoot in de geschiedenis zijn'. Bijvoorbeeld van Pechtold, op wiens adequate vragen Niemöllers dappere Geert alleen met wild gebrul en gescheld vermag te reageren.

Paternotte heeft in elk geval met één ding gelijk: gezien het absurde pro-Israëlstandpunt van Wilders - Israël was het enige land dat met naam en toenaam werd genoemd in het Gedoogakkoord van Rutte-I - zou deze combinatie iets zeer onwaarschijnlijks hebben. In elk geval zal het Wilders niet in dank afgenomen worden door zijn vermogende Amerikaanse en Israëlische financiers. Of heeft Geert ter vervanging daarvan al bij de Iraanse geestelijke leider Khamenei aangeklopt? Die bulkt immers, blijkens een verslag in de Volkskrant van 13 november, van het geld.

De prille liefde tussen Geert en Marine lijkt bovendien al weer wat bekoeld. In elk geval wordt zij door een aantal andere mogelijke Europese partners van de PVV niet op prijs gesteld. De Denen dreigen meteen af te haken, en ook de UKIP is wel even fel anti-Europees, maar moet niets van antisemitisme hebben, of dat nu Joden (de vroegere zondebok van extreem-rechts) of Arabieren (de huidige zondebok van extreemrechts) betreft. Het Groot-Brittannië dat UKIP-leider Nigel Farage voorstaat, is een heel ander land dan het Frankrijk van Niemöllers favoriete president Le Pen.

Beeld anp

Haat tegen Europa
Dat is nu eenmaal het probleem met fanatieke nationalisten: hun haat tegen Europa mag ze, zoals Bert Wagendorp donderdag stelde, omwille van het behoud van de nationale eigenheid soms in Brussel bij elkaar brengen, ze krijgen direct ruzie over de vraag wat er aan die nationale eigenheid gemeenschappelijk-Europees is. Dat is nationale eigenheid eigen.

Iedere extreemrechtse partij heeft haar eigen afzichtelijke hobby's die zij te vuur en te zwaar verdedigt. En vaak hoort daar ook een zekere nationalistische hebzucht bij die op de geografische behoudzucht van de even nationalistische buren stuit: Zuidtirol, de Elzas - dat is toch echt 'van ons'.

Of een uiteindelijk niet echt van de grond komende Europese samenwerking tussen Europahaters hen bij de stembus schade berokkenen zal, is overigens maar de vraag. Wat dat betreft moeten de pro-Europese partijen zich niet rijk rekenen. Voor veel kiezers van extreemrechts is hun stem vooral een proteststem, zonder veel vertrouwen in de protestpartij zelf.

Kop van jut
Europa heeft daarbij als kop van jut inmiddels in veel landen de plaats van de islam ingenomen. Geheel onbegrijpelijk is dat niet - en zolang de pro-Europese partijen weigeren om de oorzaak daarvan tot zich door te laten dringen, zal dat zo blijven.

Dat anti-Europese sentiment heeft alles te maken met het huidige functioneren van de EU, en hoe zich dat als gevolg van de door totaal ontspoorde banken veroorzaakte financiële crisis in sociaal-economisch beleid in de afzonderlijke lidstaten vertaalt. In het zuiden moeten de regeringen, om niet de euro te verliezen, hun verzorgingsstaat afbreken; in het noorden moeten de regeringen de zuidelijke tekorten aanvullen.

Daarbij komen de gevolgen van het uitbreidingsproces en het wegvallen van de binnengrenzen voor de arbeidsmarkt. Profijtelijk voor hogeropgeleiden - niet voor lageropgeleiden. Zoals een brief in de Volkskrant het zaterdag stelde: 'Premier Rutte laat weten dat het ons banen kost als wij uit de EU stappen. Mijn broer heeft géén baan meer dankzij de EU. Hij kreeg bij de Aalsmeerse kassen te horen dat ze daar liever met Polen werken'.

Lijsttrekkerskandidaten
Een zeer logische conclusie, waarop de 'gevestigde' politieke partijen nog geen begin van een electoraal antwoord hebben. Dat zullen zij ook niet snel krijgen als men hun lijsttrekkerskandidaten beziet. Over de deerniswekkende gang van zaken bij de PvdA zullen we zwijgen, maar VVD en CDA hebben evenmin grote namen in het veld gebracht.

Het is opvallend, dat ook zij niemand uit de partijtop hebben gevonden om de Europese lijst te trekken. Men kijkt wel uit - ongetwijfeld mede omdat men als delegatieleider van een handvol parlementariërs uit een middelklein land in Brussel niet zo kan gloriëren als in Den Haag. Maar het zegt toch ook iets over het belang dat werkelijk aan Europa wordt gehecht.

Moeten nu gewone burgers ons 22 mei 2014 naar de stembus drijven, waar de politici het zelf af laten weten? Een nieuw initiatief lijkt daarop te duiden. Vanuit het internationale bedrijfsleven hebben zich al enkele top-mannen als 'ambassadeur' van Europa gemeld. Alleen werkt dát, omdat juist dat bedrijfsleven in hoge mate aan de door velen als bedreigend ervaren koers van de EU schuldig is, hoogstwaarschijnlijk slechts averechts.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor Volkskrant.nl.

Marine Le Pen en Geert Wilders.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden