Het einde van de Italiaanse dolce vita?

Voor het eerst is de levensverwachting van de Italianen gedaald. Dit blijkt uit een deze week verschenen rapport van de gezondheidsraad in Italië. Het lijkt het einde van de Italiaanse dolce vita.

Beeld ANSA

Er zijn drie dingen waar Italianen echt trots op zijn: de eigen keuken, hun cultureel erfgoed en de zo beroemde dolce vita. Dat goede leven uit zich al jarenlang in de hoge levensverwachting van de Italianen. Liefst 82,9 jaar telt volgens het World Economic Forum het leven van de gemiddelde Italiaanse man en vrouw. Geen volk in Europa dat het beter doet dan de 60 miljoen inwoners van il Belpaese.

Onlangs nog benadrukte de Italiaanse premier Matteo Renzi vol trots de hoge levensverwachting van zijn landgenoten. Het geheim? De ene Italiaan houdt het op de rode wijn en het mediterrane dieet van olijfolie, verse groenten en vers fruit. Anderen houden het weer op het vele zonlicht in de Italiaanse laars. Misschien hebben ze allebei wel een beetje gelijk.

Maar de Italiaanse levensgenieters moeten deze week even slikken. Het Osservatorio nazionale sulla Salute, de Italiaanse variant van de gezondheidsraad, is in een 590 pagina's dik rapport tot de conclusie gekomen dat de levensverwachting van de Italianen vorig jaar voor het eerst in de recente historie is gedaald.

In 2015 was het verwachte leven bij geboorte 80,1 jaar voor Italiaanse mannen en 84,7 jaar voor Italiaanse vrouwen. Een jaar daarvoor lag dat nog op respectievelijk op 80,3 jaar en 85,0 jaar. Een lichte daling weliswaar, maar wel een die als een mokerslag in Italië lijkt te zijn aangekomen.

Supereeuwelingen

Demografisch hadden de Italianen al een tikje gekregen nadat het bureau voor de statistiek had laten weten dat er vorig jaar het laagste aantal Italiaanse baby's was geboren sinds 1861, toen de Italiaanse eenheidsstaat werd uitgeroepen. Het zoveelste bewijs dat de bevolking van Italië onherroepelijk aan het vergrijzen is. Een op de 5 Italianen is inmiddels ouder dan 65 jaar.

Maar ook aan die zekerheid moeten de Italianen gaan twijfelen, stelt de Italiaanse krant La Stampa deze week nogal somber. 'Italië is geen land meer voor oude mensen.' Nu zal dat wel meevallen in een land waar het aantal supereeuwelingen (mensen boven de 105 jaar) volgens het jongste rapport toenam van 5.000 in 2002 tot 19 duizend in 2015. En toeristen en wetenschappers nieuwsgierig naar plaatsjes afreizen als Campodimele, bijgenaamd 'Het dorp van de eeuwigheid', en Acciaroli, aan de kust van Amalfi, om te achterhalen waarom er zo veel tachtigjarigen, negentigjarigen en eeuwelingen wonen.

Bezuinigingen

Toch waarschuwen de experts voor de gedaalde levensverwachting van de Italianen. Die zou te wijten zijn aan de economische malaise die Italië de afgelopen jaren te verduren had waardoor ook besparingen op de publieke en private gezondheidszorg kwamen. Hierdoor is met name gesneden in het al lage budget voor preventieve zorg.

Italianen zijn daardoor minder geneigd zichzelf te controleren op bijvoorbeeld hoge bloeddruk en cholesterol of slaan de jaarlijkse griepprik over. Ook nemen de wachttijden voor bepaalde medische ingrepen toe. Wat blijkbaar ook directe gevolgen heeft gehad voor de Italiaanse gezondheid en de hoogte van de levensverwachting.

Walter Ricciardi, directeur van de Italiaanse gezondheidsraad, wees daarbij ook op de toename van obesitas in Italië omdat vooral jonge Italianen zich minder en minder houden aan het mediterrane dieet. Hij waarschuwde ook dat de Italianen moeten oppassen om niet de grote triomfen van de afgelopen veertig jaar te verliezen.

Een serieuze waarschuwing van Ricciardi als je bedenkt dat de levensverwachting van de Italianen begin jaren zeventig voor mannen nog slechts 69,6 jaar was en voor vrouwen slechts 75,9 jaar. En een dikke voor de eeuwig jonge Silvio Berlusconi (79), die ondanks een leven vol wilde feestjes en jonge vrouwen, geregeld liet weten zeker 120 jaar te zullen worden.

Overdreven? Tot voor kort zou haast geen Italiaan de opmerking van de omstreden oud-premier van Italië als helemaal belachelijk hebben afgedaan. Zeker niet in een land waar superopa Valerio Piroddi uit Sardinië tot de top tien oudste mannen ter wereld behoort. En Emma Morano uit Piemonte met haar 116 jaar de oudste vrouw van Europa is en de op één na oudste ter wereld.

Maar ja, dat was voor het pijnlijke rapport van deze week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden