Het effect van de Panama Papers

Elke dag verschijnen er nieuwe onthullingen over weggesluisd geld. Het effect van de genoemde namen verschilt: sommigen nemen de benen, anderen zeggen van niets te weten. Waar vallen de slachtoffers?

Genoemde namen uit het gelekte klantenbestand van de juridische en zakenlijke dienstverlener Mossack Fonseca: Lionel Messi, Nick Faldo, Ivan Zamorano, Clarence Seedorf, Gabriel Heinze, Michel Platini, Jerome Valcke en Juan Pedro Damiani. Beeld afp

Nederlanders onder vuur

Van de honderd Nederlanders wier namen in de Panama Papers worden genoemd zijn er tot nu toe twee die daar ook meteen consequenties aan hebben verbonden. De bekendste naam is Ben Meerstadt - topman van de Nederlandse Spoorwegen totdat hij vanwege het Fyra-schandaal moest opstappen. Hij trad donderdag af als commissaris bij ABN Amro en vrijdag bij Lucas Bols. Meerstadt zou volgens de gelekte informatie van Mossack Fonsecka aandeelhouder zijn geweest van het bedrijf Morclan Corporation op de Britse Maagdeneilanden.

Later werd dit belang overgenomen door een trustkantoor in Guernsey. Meerstadt stelde in zijn verklaringen dat hij zelf het besluit heeft genomen terug te treden om verdere schade voor de bank en Lucas Bols te voorkomen. Maar hij ontkende tegenover Trouw en Het Financieele Dagblad iedere schuld en suggereerde zelfs dat sprake zou kunnen zijn van naamsverwarring. De andere naam die tijdelijk is opgestapt, is de bestuursvoorzitter van het eveneens in de Panama Papers genoemde advocaten- en notarissenkantoor Ploum Lodder Princen in Rotterdam.

Ook voetballer Clarence Seedorf kwam in opspraak vanwege een naar hem genoemd racesponsoringsbedrijf maar hij zegt van niets te weten. Andere Nederlandse namen die bekend zijn gemaakt zijn Toine Manders, oud-voorzitter van de Libertarische Partij, die als directeur van het controversiële Haags Juristen College (HJC) ook jarenlang advies gaf over belastingontwijking. Andere namen zijn Joop van Oosterom (oprichter van het voormalige softwarebedrijf Volmac), Rattan Chadha (oprichter modeketen Mexx), Bernard Stuivinga (commissaris van handelshuis Amoco), Bram van der Kolk (bestuurder voormalig Megaupload), John Bredenkamp (tabakshandelaar) en de meesteroplichter Robert van R.

Regeringsleiders onder vuur

Alvast één premier is deze week opgestapt, hoewel hij zelf liever spreekt over een tijdelijk terugtreden. De IJslandse premier Gunnlaugsson moest zijn functie opgeven nadat uit de Panama Papers bleek dat Gunnlaugssons echtgenote Anna een bedrijf heeft dat obligaties bezit van drie IJslandse banken die door de recessie omvielen.

De Britse premier David Cameron ligt zwaar onder vuur omdat hij niet de hele waarheid heeft verteld over de zaken van zijn vader in Panama en zijn eigen rol. Verder is een onderzoek gaande naar de zaken van de Argentijnse president Mauricio Macri die daar volledig aan zegt mee te werken. Hij stond als directeur geregistreerd van twee bedrijven, een op de Bahama's en één in Panama. Macri heeft inmiddels een trust opgericht dat zijn vermogen moet gaan beheren.

De Oekraïense president Petro Porosjenko (het anticorruptiebureau in Kiev kan echter geen onderzoek doen) is persoonlijk in opspraak gekomen, net als de vriendenkring van de Russische president Poetin vanwege het wegsluizen van twee miljard dollar. Overigens doet Poetin de Panama Papers af als Amerikaanse propaganda. Ook andere staatshoofden (van onder meer Pakistan, Saoedi-Arabië, en Azerbeidzjan) zijn opgedoken in de stukken. Verder zijn namen aangetroffen van tientallen familieleden en medewerkers van premiers, presidenten, koningen en het Chinese politbureau.

Wat is er erg aan de Panama Papers?

De belastingontwijking onthuld door de Panama Papers is niet verboden, lezen we steeds. Deze video legt uit waarom je je toch druk zou kunnen maken om deze 'legale' praktijken.

Voetballers onder vuur

Lionel Messi was de grootste naam uit het huidige voetbal die in de Panama Papers voorkwam. Hij zou inkomsten uit portretrechten hebben weg gesluisd naar de Panamese vennootschap Mega Star Enterprises. De volgens velen beste voetballer ter wereld beet meteen fel van zich af en noemde de aantijgingen vals en lasterlijk en dreigde zelfs met een rechtszaak.

'De Panamese vennootschap die genoemd wordt, is volledig inactief en heeft nooit fondsen of rekeningen voor Messi geopend. De inkomsten uit portretrechten van Messi zijn aangegeven bij de belastingdienst', luidde een officiële verklaring van zijn management. Messi heeft al flink wat conflicten met de Spaanse belastingdienst en wilde hier meteen van verschoond blijven.

Een andere naam die naast Messi en Seedorf viel was die van de voormalige topvoetballer en voetbalbestuurder Michel Platini. Ook de FIFA blijft niet verschoond van dit schandaal. Zo bleek de naam van FIFA-official Juan Pedro Damiani in de uitgelekte papieren te staan. Hij stapte prompt op als lid van de ethische commissie. Veel schadelijker voor de wereldvoetbalbond was dat ook de naam van Gianni Infantino. De man die als nieuwe topman van de FIFA juist schoon schip zou gaan maken, zou in zijn vorige functie als juridisch directeur bij de UEFA omstreden deals hebben gesloten met personen en bedrijven die verdacht worden van betrokkenheid bij grootschalige fraude en omkoping rond

Hoe 376 journalisten uit 75 landen in een krankzinnige berg data graven

Een afgetreden premier hier, een opgestapte commissaris daar: het zijn successen voor het International Consortium of Investigative Journalists. Hun spitwerk doet wereldleiders sidderen. Wat is dat voor een club? (+)

Kunstwereld onder vuur

Ook kunst lijkt verborgen te zijn gehouden met de routes die door de Panama Papers zijn blootgelegd. Een schilderij van Modigliani dat in 1940 door de nazi's is geroofd in Parijs, zou door de steenrijke familie Nahmad zijn gekocht via een door Mossack Fonseca opgezette constructie.

Toen een kleinzoon van de originele joodse eigenaar het doek later terugeiste, stelden de Nahmads het niet te bezitten. De Russische miljardair Dmitry Rybolovlev zou dankzij de Panamese route hebben voorkomen dat zijn ex-vrouw aanspraak kon maken op meerdere topstukken - iets dat hij ontkent. Langs soortgelijke weg zou kostbare kunst van de Griekse scheepsmagnaat Basil Goulandris voor een prikkie terecht zijn gekomen bij zijn zus.

Mossack Fonseca zou ook een rol hebben gespeeld bij een speculatie rond de befaamde Christie's-veiling in 1997 van de collectie-Ganz. De Britse valutahandelaar Joseph Lewis, thans eigenaar van voetbalclub Tottenham Hotspur, zou de verzameling al voor de openbare verkoop in het geheim hebben gekocht voor 168 miljoen dollar en met het veilinghuis deling van eventuele winst hebben afgesproken. De collectie ging weg voor 206,5 miljoen dollar. Lewis zou dubbel hebben geprofiteerd: hij had ook aandelen in Christie's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden