Het eeuwige navelstaren van de Europeanen

Eurocommissaris Verheugen heeft veel losgemaakt met zijn mijmeringen over de uitbreiding van de Europese Unie en de vraag of dat besluit een referendum vergt....

Een bekend Europees staatsman, gevraagd naar de karakteristieke eigenschappen van zijn land, noemt er een paar in L'Express: 'Diversiteit, een rijke cultuur, en een zeer complexe ontstaansgeschiedenis. Het proces van eenwording kwam niet door een volksbeweging van onderop, maar door een welbewuste, geleidelijke uitbreidingspolitiek. Hoe dan ook, wat ons karakteriseert, zijn de onderlinge verschillen. Dat verklaart ook het ontbreken van een nationaal karakter.'

Een citaat van commissaris Verheugen over het karakter van de Europese Unie? Zover is Europa nog niet. Het citaat is afkomstig van de christendemocraat en oud-premier Andreotti, die spreekt over de eenwording van Italië.

Newsweek buigt zich over de gevolgen van de EU-uitbreiding voor de landen die niet voor integratie in de EU zijn voorbestemd. Een 'koude westerse wind' brengt volgens het blad aspirant EU-lidstaten ertoe hun oostelijke grenzen te sluiten voor goederen en personen. Hierdoor komt een einde aan de regionale handelsstromen die na de revoluties van 1989- 91 zijn ontstaan, bijvoorbeeld in de Pools-Oekraïense grensstreek. Dit is vooral pijnlijk voor een land als Oekraïne, dat zich probeert te bevrijden van de erfenis van een kunstmatig op Moskou gerichte economische infrastructuur.

Newsweek citeert de Poolse president Kwasniewski, die, verwijzend naar het IJzeren Gordijn dat vroeger door Europa liep, heeft gewaarschuwd voor het optrekken van een 'nieuw gordijn'. Polen moet hier nu zelf aan meewerken, omdat de uitbreiding van de EU gepaard gaat met strenge handhaving van de buitengrenzen. Veel Polen vrezen volgens Newsweek dat Oekraïne op deze wijze wordt teruggedreven in de knellende omhelzing van Moskou.

Beter nieuws voor alle Europeanen, wessies én ossies, brengt The Economist. De Balkan-oorlogen van de jaren negentig zijn geen voorboden van toekomstige gewapende conflicten. Die zullen zich namelijk buiten Europa afspelen. Volgens de kristallen bol van het Britse weekblad is de kans op een agressief Russisch buitenlands beleid klein, maar dienen zich buiten Europa grotere veiligheidsrisico's aan.

Deze gevaren buiten de eigen regio brengen ook slecht nieuws voor Europa: dat het afgelopen moet zijn met het eeuwige navelstaren van de Europeanen. Volgens The Economist moet Europa een grotere bijdrage gaan leveren aan crisisbeheersing buiten het eigen werelddeel.

Dit kan door meer defensiesamenwerking binnen de EU, zolang die maar is gericht op een effectiever optreden met de Verenigde Staten in de NAVO. Het weekblad steunt de oproep die de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright vorig jaar deed om de NAVO een wereldwijde rol te geven. Zonder zo'n brede definitie van de gedeelde belangen tussen de VS en Europa, gekoppeld aan een grotere Europese defensiebijdrage, verliest de NAVO volgens The Economist haar bestaansrecht.

Der Spiegel richt deze week het vizier nog op de Europese besognes van de EU. Het zal Verheugen misschien verbazen, maar volgens een opiniepeiling die het blad hield, spoort het huidige EU-uitbreidingsbeleid precies met de wensen van de Duitse burgers: voor toetreding van tien van de twaalf kandidaat-lidstaten bestaat een ruime meerderheid. Voor landen die in Brussel twijfel oproepen, Roemenië en Bulgarije, is zo'n meerderheid er (nog) niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.