Het eerste plan: België bezetten

'Het is net een dierentuin.' Koningin Beatrix zegt het lacherig en haar opmerking is alleen bestemd voor W. Kok, haar 'nieuwe' premier....

Van onze verslaggevers

DEN HAAG

De gevoelige microfoons van de audiovisuele pers registreren de verzuchting van Beatrix. Mocht Kok het zijn ontgaan, op zijn eerste persconferentie als premier wordt hij eraan herinnerd.

Want, luidt de vraag, moet die beëdiging niet anders? Is de beediging, nu ''het geheim van Noordeinde'', niet bij uitstek de gelegenheid om openheid te betrachten? Waarom rest de pers niets dan geduldig te wachten op het bordes?

Kok: 'Ik denk dat de opmerking van de majesteit betrekking had op het feit dat wij achter spijlen stonden.' Over een openbare beediging wil hij 'als het zo leeft, best eens nadenken en er met de majesteit over praten'. Maar overdreven vindt hij het wel.

's Avonds in de Trêveszaal, de vergaderkamer van het kabinet, treffen pers en bewindslieden elkaar informeel. Er is soep, broodjes, wijn. De ogen glimmen van trots en genoegen. De ene kandidaat werd van het vakantieadres in Toscane geplukt, de ander zat op de fiets tussen Pijnacker en Oostenrijk. Een derde wachtte bij de telefoon.

De verhalen hebben één ding gemeen: uiteindelijk kregen ze een paar uur de tijd om te beslissen, ze namen een dag. Ze kregen niet altijd wat ze wilden, maar toch: ja graag. Wie eenmaal politicus is, wil aan de andere kant van de tafel, zegt L. Hermans (Onderwijs).

K. de Vries (Sociale Zaken) nam de tijd om te aarzelen. Hij zucht, het componeren voor de harmonie uit het dorp van zijn vader zal erbij inschieten. G. Zalm (geprolongeerd op Financiën): 'De laatste weken heb ik maar twee uur per dag gewerkt. Lukte heel goed.'

Mooie ploeg? Een prachtige ploeg. De euforie overheerst. F. de Grave (Defensie) belooft een gierende staatssecretaris W. Vermeend (Financiën) België te bezetten. Dan is híí van de bezuiniging op Defensie af en Vermeend van de belastingvlucht.

Die ochtend hebben ze voor het eerst samen vergaderd. Aan de kop overzien E. Herfkens (Ontwikkelingssamenwerking) en De Grave het gezelschap. Ze roken elkaars sigaretten. Paars II stikt van de rokers. De Grave vertaalt voor Herfkens, Nederlandse begrippen ontwend, de afkortingen.

De vergaderingen zullen lang duren, voorspellen ze. Er zijn geen onervaren politici. Iedereen bemoeit zich ook met iedereen. Vier jaar? Ja, natuurlijk halen ze vier jaar. 'Het gevaar komt uit de Tweede Kamer. Maar Melkert heeft de wind eronder', zegt een VVD'er.

J. Remkes, staatssecretaris van VROM, loopt met een shaggie in de mondhoek en een hand in de zak als de vanzelfsprekendheid zelve. Anderen (D66-minister R. van Boxtel en staatssecretaris G. Ybema) doen onwennig, een beetje zenuwachtig. Ze zijn volop bezig met hun nieuwe taak, en verhalen over portefeuilles die ze gaan beheren en de zware last die ze moeten torsen.

Kok zelf laat zich maar even zien. De staatssecretaris van Justitie J. Cohen wil zich nog even scheren voor het staatsieportret: zijn baardgroei wedijvert met die van Lubbers.

Het eerste scheurtje wordt zichtbaar als staatssecretaris van Onderwijs K. Adelmund de nieuwe minister van Sociale Zaken, K. de Vries, feliciteert. De Vries drukt handen, maar zijn gezicht staat op onweer. Adelmunds kritiek als PvdA-voorzitter op de selectie van de PvdA-ministers ('te bestuurlijk, te oud, te weinig vernieuwend') is hij niet vergeten.

'Een hele nieuwe ervaring', zegt De Vries op voor hem sarcastische toon. 'Eerst vragen ze je keer op keer voor het kabinet, hebben ze je nodig, en dan hoor je dat je het eigenlijk niet had moeten doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden