Terugblik 2013

Het echte leven als een Russische roman

'Zijn weduwe huilt, zijn drinkebroers houden met moeite de open kist recht.' Rusland-correspondent Olaf Koens blikt voor volkskrant.nl terug op een bijzondere gebeurtenis in 2013.

Nadezjda Tolokonnikova, bandlid van Pussy Riot, in haar cel in het dorpje Parts,Beeld afp

'Het is echt waar, heel Rusland lijkt wel een strafkamp', zei Pussy Riotlid Nadezjda Tolokonnikova eerder bij haar vrijlating. Deze herfst stond ik aan de poort van de gevangenis waar ze toen nog zat, de 'correctionele faciliteit #14' in het dorpje Parts, midden in de verlaten Russische deelrepubliek Mordovië.

'U komt zeker voor de begrafenis van Serjozja?' vroeg een van de vrouwen voor de poort.

Er zijn twee smaken in Mordovië. Of je zit in de gevangenis, of je werkt er. Ex-gevangenen die na jaren van opsluiting en dwangarbeid nergens heenkunnen blijven er uit ellende vaak maar wonen. Ze verkopen warme sokken voor de deur van de gevangenis.

Dorpsalcoholist
Serjozja was de dorpsalcoholist. Iedereen drinkt in Parts, maar Serjozja dronk het meest. Uit de verte komt de rouwstoet. Zijn weduwe huilt, zijn drinkebroers houden met moeite de open kist recht. De constante aanvoer van gevangenen langs de verschillende strafkampen ligt plots stil. Op twee krukjes baren ze hem op, vlak voor de poort van de gevangenis. Er is geen kerk in Parts. Geen dorpsplein, geen belangrijk gebouw. Met hoge kopstemmen zingen de oudere vrouwen liedjes.

Na een klein kwartier worden de cipiers ongeduldig. De kist wordt op een vrachtwagen gehesen, op een bedje van dennetakken. Serjozja draait linksaf, een vrachtwagen met nieuwe gevangenen rechtsaf. Terwijl de rouwstoet richting begraafplaats gaat, worden de nieuwe gevangenen uitgeladen. Het is een 19e eeuws tafereel. Leven en dood, misdaad en straf - het loopt dwars door elkaar heen. Nog altijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden