Het duel om de macht

Favorieten, outsiders, blikvangers, underdogs, uitdagers: sporters komen tijdens de Olympische Spelen in Londen voor in alle soorten en maten. Maar een ding staat altijd centraal: de schoonheid van het duel - en dan vooral die tussen de gevestigde sportheld en zijn grootste uitdager. 'Let the Games begin.'

BLAKE VERSUS BOLT

Finale 100 meter: zaterdag 5 augustus, 22.50 uur (NL tijd).


Finale 200 meter: donderdag 9 augustus, 21.55 uur.


De uitdager van Usain Bolt, Yohan Blake, dankt zijn bijnaam aan Usain Bolt. Die noemt hem Het Beest, omdat hij beestachtig hard traint.


Het is ook om een andere reden een rake bijnaam voor de 22-jarige Jamaicaan. Blake slaat als een roofdier toe als Bolt een moment van zwakte toont op de 100 of 200 meter. Hij staat geen moment stil bij de onbaatzuchtige lessen van zijn oudere trainingspartner, die als eerste sprinter drie olympische titels hoopt te prolongeren.


Hoe angstaanjagend zijn trainingspartner is, weet Bolt sinds de WK atletiek van vorig jaar. Bolt startte vals op de 100 meter en Blake ging ervan door met de wereldtitel. Kort daarop liep hij de 200 meter zo snel dat Bolt voor de camera van schrik spontaan zijn hand voor de mond sloeg. In zijn ogen was voor het eerst angst te zien.


Dit jaar heeft Blake bewezen dat hij Bolt ook in rechtstreekse duels kan verslaan. Bij de Jamaicaanse olympische trials, vijf weken geleden, won hij de 100 en 200 meter, na zwakke starts van de wereldrecordhouder. Het was twee jaar geleden dat Bolt had verloren.


Blake heeft dit jaar al zijn wedstrijden gewonnen. Hij loop over van zelfvertrouwen en oogt zelfs gevaarlijk. Met zijn gevlochten kroeshaar, norse blik en zijn compacte spierbundels voldoet hij meer aan het klassieke beeld van de grimmige machosprinter dan de flamboyante wereldrecordhouder, die liever feestviert dan traint.


Kan de plattelandsjongen die de sprint pas zes jaar geleden ontdekte ook winnen voor een miljard televisiekijkers? Bolt is op zijn best als de inzet hoog is. Hij heeft zijn zeven wereldrecords gelopen tijdens de Olympische Spelen of WK's atletiek. Als hij in Londen wint, zal hij tot de best betaalde sporters ter wereld horen.


Het is de ultieme test, weet Blake. Hij ruikt bloed.


PHELPS VERSUS LOCHTE

Finale 400 meter wisselslag: zaterdag 28 juli, 20.30 uur.


Finale 200 meter wisselslag: donderdag 2 augustus, 21.16 uur.


Vorig jaar, bij de WK zwemmen in Shanghai, was het een dagelijks onderwerp van gesprek en geschrift. Is Ryan Lochte de zwemlegende Michael Phelps voorbijgestreefd? Is de nieuwste zwemsensatie de gevestigde held gepasseerd?


Het leek er verdacht veel op in de bloedhitte van de Chinese havenstad. Lochte, beachboy uit Daytona, werd in het zware achtdaagse toernooi liefst vijf keer wereldkampioen. Belangrijker was: hij versloeg op de 200 meter vrije slag en de 200 meter wisselslag Phelps in een onderling duel.


Het waren de onderwaterstukken die de beslissing brachten. Met name het keerpunt op 150 meter brengt bijzondere krachten in Lochte boven. Hij kan dan in twaalf tot veertien meter onder water accelereren zoals tot voor kort alleen Phelps kon. Die was kernachtig over de vinslagen van Lochte: 'Ryan vermoordde me.'


Op de 4 x 200 vrije slag in Shanghai haalde hij op die manier zijn Franse tegenstander Fabien Gilot in. Na 750 meter, bij het laatste tuimelkeerpunt, leidde Gilot nog. Na 762 meter, toen Lochte zijn hoofd weer boven water stak, was de Amerikaanse wereldtitel een zekerheid. Op 800 meter kon slotzwemmer Lochte aantikken met een veilige voorsprong.


Hij is een wereldster die mogelijk in Londen Phelps wat naar de achtergrond kan duwen. Hij zwemt vier persoonlijke nummers. Slechts twee directe duels zijn voorzien: de 200 en de 400 meter wisselslag. Op de 200 meter won Phelps op de Amerikaanse kwalificaties in Omaha met 0,09 seconden, op de 400 meter bleek Lochte het grotere uithoudingsvermogen te hebben. Hij was bijna een seconde sneller.


Lochte is een trainingsbeest. Hij traint tot 18 kilometer per dag. Deze winter ging hij nog dieper dan anders in zijn voorbereiding. In andere jaren maakte hij er een gewoonte van zich te verwonden bij suffe ongelukjes: een val van de scooter, een al te fanatieke breakdance, een uitglijder bij het uitlaten van de hond. Dat is dit jaar niet voorgekomen, waardoor het zwemtoernooi na de door Phelps gedomineerde edities van Athene en Peking zomaar voor een andere krachtige Amerikaan kan zijn.


WIEBER VERSUS DOUGLAS

Finale individuele meerkamp vrouwen: donderdag 2 augustus, 17.30 uur.


In het vrouwenturnen is de afmars van heldinnen een jaarlijks ritueel. De olympisch kampioen van 2008 (meerkamp), de Amerikaanse Nastia Liukin, wist dat haar lichaam het niet nog eens vier jaar zou volhouden en stopte. De wereldkampioene van 2009, Bridget Sloan uit de VS, zit al niet meer in de olympische ploeg van haar land. Te oud. Haar opvolgster uit 2011, landgenote Jodyn Wieber, moet in Londen vrezen voor haar hegemonie.


Jong, jonger, het jongst is de trend in het turnen. Gabby Douglas is pas 16 jaar oud en heeft zich met een overwinning in de Amerikaanse kwalificatiewedstrijd, de US trials, gemeld als belangrijke kandidaat voor de olympische meerkamptitel. De donkere atlete, dochter van een Afghanistan-veteraan, is de grote rivale van Wieber die vooral opvalt door kracht, explosiviteit en nauwkeurigheid.


Douglas is meer van de briljante beweeglijkheid. Haar moeder trof haar als 2-jarige al aan, hangend aan de bovenkant van een deur. Ze plaatste een kleine camera en ontdekte later dat dochterlief via een handstand met een overslag het bed verliet. Gabriëlle, later Gabby, is geboren voor gymnastiek, dat in de Verenigde Staten een grote jeugdsport is.


Twee jaar geleden verliet ze als 14-jarige Virginia om te verhuizen naar Des Moines, Iowa. Daar werd ze een in Amerikaanse ogen laat rijpende pupil van de befaamde Liang Chow, de coach van de wereldkampioen allround Shawn Johnson. Chow leidde haar op tot een topturnster, die vorig jaar bij de WK in Tokio al deel uitmaakte van het winnende Amerikaanse vrouwenteam. Wieber en Raisman waren toen de vrouwen in de meerkampfinale, de 15-jarige Douglas moest toekijken.


In Londen zijn de rollen omgedraaid. Niemand denkt dat Douglas zomaar buiten de individuele finale van de beste 24 allrounders zou kunnen vallen. Nog belangrijker is de wedstrijd van twee dagen eerder, de landenwedstrijd. Sinds 1996 won het team van de VS niet meer. De ploeg van hoofdcoach Martha Karolyi heeft het teamgoud met hoofdletters in de agenda geschreven. Het duel Douglas-Wieber is dan even van ondergeschikt belang.


BEKELE VERSUS FARAH

Finale 10.000 meter: zaterdag 4 augustus, 22.15 uur.


Finale 5.000 meter: zaterdag 11 augustus, 20.30 uur.


Mo Farah heeft de gelaatstrekken en lichaamsbouw van een Oost-Afrikaanse langeafstandsloper. Hij bezit de diepbruine huidskleur en het uitzonderlijke uithoudingsvermogen. Maar hij kan een einde maken aan twee decennia van Afrikaanse overheersing.


Farah (29) is de Britse favoriet op de 5.000 en 10.000 meter sinds hij vorig jaar bij de WK atletiek goud en zilver veroverde op die afstanden. Hij lijkt in staat Kenenisa Bekele te verslaan, de beste langeafstandsloper van de afgelopen tien jaar. De Ethiopiër won vier jaar geleden beide gouden medailles en was acht jaar geleden ook de beste op de langste afstand.


Farah is geboren in Somalië en kwam als 8-jarig jongetje naar Groot-Brittannië, nadat zijn ouders waren gevlucht voor de burgeroorlog. Ondanks zijn Oost-Afrikaanse wortels beschouwt hij zichzelf als een Britse loper. In Somalië zou zijn talent nooit zijn ontdekt. Hij groeide op in de buurt van het olympisch stadion en droomde van een loopbaan als voetballer van Arsenal.


In zijn strijd met de Keniaanse en Ethiopische toplopers gebruikt Farah de modernste technologische snufjes. Hij combineert hoogtestages in Kenia met innovaties die voor optimale omstandigheden zorgen. Zo maakt hij op zijn trainingslocatie in het Amerikaanse Oregon gebruik van een onderwaterloopband en een antizwaartekrachtloopband. Die stellen hem in staat meer kilometers te maken zonder blessures op te lopen.


Om zijn eindsprint te verbeteren heeft Farah de hulp in geroepen van Michael Johnson, de olympisch kampioen 200 en 400 meter van 1996. Die heeft hem geleerd dat hij moet ontspannen om snelheid te maken. Dat zal nog niet meevallen. Farah weet dat hij een natie in vervoering kan brengen als hij erin slaagt op de 5.000 en 10.000 meter een slotronde van 51 of 52 seconden te lopen (sneller dan de slotronde van de meeste 800 meterlopers). Nog nooit won een Brit goud op de langste afstanden.


PENDLETON VERSUS MEARES

Finale teamsprint: donderdag 2 augustus, 18.59 uur.


Finale keirin: vrijdag 3 augustus, 19.38 uur.


Finale sprint: dinsdag 7 augustus, 18.26 uur.


Zet twee sportvrouwen tegenover elkaar en voor je het weet is er heibel in de tent. Laat de twee snelste vrouwen ter wereld tegen elkaar fietsen en de gevolgen zijn niet te overzien.


Hoe hoog de gemoederen tussen Victoria Pendleton en Anne Meares inmiddels zijn opgelopen? De Britse baanrenster en haar Australische uitdager wisselen al zes jaar geen woord meer met elkaar.


'Geen sprake van', klonk het - eensgezind, dat dan weer wel - op de vraag of ze nog weleens samen de kroeg in duiken, zoals na het WK in 2003.


Ze koesteren hun rivaliteit en gedragen zich er ook naar. Tienvoudig wereldkampioen Meares kan zich niet voorstellen dat hun verstandhouding ooit weer normaliseert, zolang ze tenminste met 70 kilometer per uur tegen elkaar blijven fietsen. 'Bij duels zo groot als deze kun je beter geen vrienden van elkaar zijn', zei ze eens.


Hun animositeit is terug te voeren tot het WK-baan van 2006. Daar verbruide Meares het voorgoed bij negenvoudig wereldkampioen Pendleton door haar agressieve manier van rijden. 'Het is haar stijl om grenzen te overschrijden', zei de 31-jarige Pendleton dit jaar. 'Alleen de wedstrijdjury bepaalt of ik zoiets doe', beet Meares (28) van zich af.


Waar Ali en Foreman elkaar in de boksring naar grote hoogten stuwden, tergen de rensters elkaar evenzeer tot het bot. 'We keren elkaar binnenstebuiten als we tegen elkaar rijden', zei Meares over hun duels. 'Jij maakt me drie keer sneller met je gedrag', herhaalde Pendleton tegen zichzelf toen ze bij de WK dit jaar weer eens met elkaar in de clinch lagen.


'Rumble in the Melbourne jungle' werden de duels op de thuisbaan van Meares zelfs genoemd. Daar verdeelden ze de wereldtitels keurig: een voor Pendleton op de sprint, het goud voor Meares in de keirin.


Hun olympische erelijst is ook al even lang: Pendleton verdedigt de sprinttitel van vier jaar geleden, toen ze Meares in de finale versloeg. Meares werd in 2004 al eens kampioen, in de 500 meter-tijdrit. De keirin en de sprint bieden een uitgelezen kans om in Londen de hiërarchie voorgoed vast te stellen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden