Het doodgeboren kindje van Rahsan

Een jaar voor de parlementsverkiezingen in Turkije vraagt de voltallige oppositie zich af wat in hemelsnaam kan worden gedaan aan de almacht van de heersende Gerechtigheids- en Ontwikkelingspartij (AKP) van premier Tayyip Erdogan....

Dat lijkt raar, want de AKP heeft zich als geen ander ingezet voor Turkijes toetreding tot de EU, zozeer zelfs dat ze vaak wordt beschouwd als een one issue party, die alleen de weg naar Brussel op de agenda heeft staan. Dat proces is echter het afgelopen jaar krakend tot stilstand gekomen.

De hervormingen zijn vrijwel gestopt. De kwestie-Cyprus zit als vanouds muurvast (wat overigens zeker niet alleen de Turken kan worden aangewreven) en de regering doet niets aan het oplaaiende geweld in het Zuidoosten, waar de Koerden in een uitzichtloze situatie zitten. Alle toegezegde verbeteringen in hun situatie zijn cosmetisch gebleken.

Ondanks dat alles hoeft Erdogan de tegenkrachten niet te vrezen. De oppositie, zowel die van links als van rechts, is tot op het bot verdeeld.

Er worden krakkemikkige pogingen ondernomen om partijen te verenigen. Bijvoorbeeld ter rechterzijde van het politieke spectrum. Oud-premier Mesut Yilmaz, net op technische gronden vrijgesproken van corruptie, kondigde aan weer de actieve politiek in te gaan. Binnen zijn centrumrechtse Moederland Partij (Anavatan) is een vleugel die denkt dat Yilmaz het beter kan doen dan de huidige partijtop, die wordt geleid door de wat bleke Erkan Mumcu.

Zij hebben zelfs visioenen van een fusie met die andere exponent van centrumrechts: de Partij van het Juiste Pad (DYP). Deze wordt geleid door Mehmet Agar, die halverwege de jaren negentig als politiechef betrokken was bij illegale contraterreuracties tegen de Koerdische afscheidingsbeweging PKK.

Agar zegt niet te zullen meedoen aan een fusie. Iedereen is welkom om zich bij hem aan te sluiten zodat onder zijn leiding het bolwerk van Erdogan kan worden geslecht.

Links is al jaren hopeloos verdeeld. Oud-premier Bülent Ecevit loodste zijn ooit sociaal-democratische DSP steeds verder naar krampachtig nationalisme, met als droevig dieptepunt de coalitie met de extreemrechtse Nationalistische Actie Partij MHP van Devlet Bahceli en de Moederlandpartij van Yilmaz. Ecevit (81) zelf ligt al vijf weken in coma na een hersenbloeding.

De enige oppositiepartij die in het parlement zit, is de Republikeinse Volkspartij (CHP) van Deniz Baykal. Ook sociaal-democraten, vindt Baykal, maar die mening wordt nog slechts door zeer weinigen gedeeld. De partij is nimmer staat gebleken geloofwaardige oppositie te bieden tegen de AKP van premier Erdogan.

Niemand kan dat eigenlijk, is het bange vermoeden onder seculier links en rechts, die Erdogan toch beschouwen als een mannetje dat stiekem een koran in de binnenzak heeft verstopt. Die eigenlijk wil afrekenen met de seculiere republiek en een ‘islamvriendelijke’ staat wil maken van Turkije.

Maar plots is een redster in de nood aan de seculiere horizon verschenen: Rahsan Ecevit, vrouw, steun en toeverlaat en drijvende kracht achter haar man Bülent. Met veel gevoel voor publiciteit trad zij afgelopen week voor het voetlicht. Zij moet het boegbeeld worden waarachter seculier links en rechts zich verenigen tegen het veronderstelde islamistische gevaar van Erdogan en zijn hoofddoekjes.

Met nog meer gevoel voor publiciteit begon Rahsan (82) haar, eh, kruistocht tegen de overmacht van Erdogans AKP door, omringd door talloze camera’s, een bezoek te brengen aan oud-president Süleyman Demirel.

Ze liet tegelijkertijd weten dat ze ook zou gaan praten met alle andere seculiere partijen, ngo’s en academici. Er moet een Grote Verkiezingscoalitie komen tegen de verderfelijke Erdogan, waarbij de deelnemende partijen hun eigen identiteit behouden.

Het plan van Rahsan is een doodgeboren kindje. Het werd afgeschoten door vrijwel alle partijleiders naar wie ze had gelonkt. CHP-voorman Baykal liet weten geen enkel heil te zien in de plannen van Rahsan. Hij had zonder twijfel heel goed geluisterd naar de woorden van de oude vos Demirel. De oppervlakkige toehoorder ontwaarde wellicht veel sympathie voor Rahsan Ecevits plan bij de oude, maar nog steeds invloedrijke, ex-president, feitelijk liet hij de oude dame met haar wonderlijke fantasieën in de kou staan.

Eén persoon was het duidelijkst, zij het wat grof: Recai Kutan, de oude leider van de islamistische Gelukzaligheidspartij. ‘Terwijl haar man in coma ligt, lonkt Rahsan intussen naar anderen.’

Erdogan mag zich intussen gelukkig prijzen: wie heeft met zo’n oppositie nog politieke vrienden nodig?

Eric Outshoorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden