Column

'Het dichtbije Mali is ook een Europese aangelegenheid'

Een overtuigd, breed Europees militair offensief kan voorkomen dat de jihad naar het zuiden trekt en heel Afrika de Middeleeuwen 'inrommelt', betoogt columnist Nausicaa Marbe.

De Franse president Hollande.Beeld afp

Nu in Mali een War on Terror begint, uit minister van Buitenlandse Zaken Timmermans zich voorzichtig over een Nederlandse bijdrage. De vraag of Mali een tweede Afghanistan wordt, werpt een onheilspellende schaduw over gezamenlijke militaire operaties. In de Tweede Kamer is de term 'ingerommeld' al gevallen en dan zijn besluiteloosheid, gebrek aan vertrouwen nabij. Maar wie begrijpt welke catastrofe gaande is door de terreur van jihadkrijgers in Noord-Afrika, kan niet verrast of ontsteld zijn door de urgentie van internationaal ingrijpen. Liever gisteren dan vandaag. Het dichtbije Mali is ook een Europese aangelegenheid.

Voorzichtigheid geldt dan ook niet de legitimiteit, maar wel het onzekere verloop van de actie. Voor de Franse president Hollande ging het ook snel. Als 'gendarme d'Afrique' voerde Frankrijk in een kwart eeuw zo'n twintig interventies uit, de operaties ter bevrijdingen van gijzelaars meegeteld. Wat niet betekent dat Frankrijk een blauwdruk heeft voor het bestrijden van jihadi. Operatie Serval in Mali is eerst uitgesteld in afwachting van een ingrijpen van de VN dat niet kwam. Nu Serval in gang is en luchtaanvallen niet voldoende blijken, wordt het een grondoorlog. Het incompetente Malinese leger, gijzelingen en de dreiging van aanslagen stemmen niet hoopvol over een snel succes. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé waarschuwde voor 'een oncontroleerbare spiraal' en een lange oorlog die Frankrijk niet kan betalen.

Simpel
Zorgwekkend is ook dat de situatie simpeler geschetst wordt dan ze is. Om bij de analyse van Timmermans te blijven die voor Nederland telt: de rebellen moeten teruggedrongen worden achter de linies waar ze eerst zaten. Daarna kan Nederland de democratisering en de stabiliteit dienen, omdat we daarin in Mali een voorsprong hebben, aldus de minister.

Dit is te kort door de bocht. De 'voorsprong' van Nederland in de ontwikkelingssamenwerking heeft niet kunnen bijdragen aan veiligheid in het noorden, in een tijd waarin de terroristen nog konden worden gestopt. Voorts is de term 'rebellen' misplaatst romantisch voor het moordende crapuul dat de Sahel terroriseert. De divisies van AQIM, Ansar Dine en de MUJWA zijn geen kruimelaars in lokale conflicten maar leden van georganiseerde, internationale terreurorganisaties als Al Qaida, met internationale ervaring en ambities. Behalve in Mali opereren ze ten minste in Burkina Faso, Niger, Algerije, Libië en Tsjaad, hebben ze vertakkingen in Marokko, Jemen en Tunesië en rekruteren ze wereldwijd, via internet.

Gevaar
Ze 'terugdringen achter de linies' betekent niet dat het gevaar daarmee wijkt. Want wat betekent een linie op de kaart in een wereld waarin de jihad zich via internet overal verankert en al strijdend migreert. De net opgerichte Mali-tak van Ansar al-Sharia werkt samen met de aanslagplegers op de Amerikaanse ambassade in Benghazi. Een andere gevreesde warlord, Mokhtar Belmokhtar, vocht in Afghanistan. Zijn luitenant Hamaha kreeg in 2001 een visum voor de EU en heeft jarenlang in fundamentalistische moskeeën in Parijs gepreekt en gerekruteerd. Dat laatste doet hij nog steeds. Analisten praten over een wereldwijde sociale beweging. Deze week werd bekend dat het Belgische leger machteloos is tegenover infiltratie door salafisten. Een woordvoerder: 'Een soldaat die een joint rookt, heeft meer kans uit het leger gezet te worden dan een soldaat die een jihad wil gaan voeren in Somalië.' Zo blijkt dat de 'rebellen' niet alleen Al Qaida als broednest hebben, maar ook een Europees leger. Wat in Afrika teruggedrongen wordt, rijpt door in de Benelux.

Groeien de jihadi internationaal in de breedte, in het seculiere Mali werken ze aan verankering in de lokale bevolking: door huwelijken en door rekrutering met riante soldij. Door nieuwe tribale banden en afgedwongen loyaliteit zijn de jihadisten geen makkelijk te verwijderen Fremdkörper, zoals naïeve Westerlingen wellicht denken.

Het uitroeien van deze terroristenlegers is een illusie. Daarvoor is een vuile oorlog nodig die geen Europees land wil voeren. Als Serval ten einde loopt en vredesonderhandelingen mogelijk zijn, is het denkbaar dat sommige jihadgroepen, in ruil voor de belofte van rust, posities of een stuk gebied zullen krijgen. Met dat onberekenbare schorem in huis is de stabiliteit permanent in gevaar.

Toch mag dit perspectief niet leiden tot machteloos toekijken en gebrek aan solidariteit met Frankrijk en Mali. Een overtuigd, breed Europees militair offensief kan voorkomen dat de jihad naar het zuiden trekt en heel Afrika de Middeleeuwen 'inrommelt'.

Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist voor de Volkskrant.

 
Zorgwekkend is ook dat de situatie simpeler geschetst wordt dan ze is
 
Met dat onberekenbare schorem in huis is de stabiliteit permanent in gevaar.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden