ColumnSheila Sitalsing

Het daklozenprobleem is een typisch gevolg van de decentralisatie

Sheila Sitalsing Beeld .

Het is alweer 25 jaar geleden dat NRC Handelsblad bij wijze van 1 aprilgrap de fictieve ambtenaar T.J.M. Galensloot opvoerde in de krant. Een gezagstrouw man die in een 1984-achtige setting een project uitvoert waarin streepjes-Nederlanders – die toen nog allochtonen heetten – over het land worden gespreid ‘volgens een fijnmazig matrix-model’ waarmee ‘de samenstelling van een buurt precies kan worden bijgeregeld’. Inclusief quota per gebied en een verhuisplicht bij te grote allochtonendruk.

T.J.M. Galensloot ziet ‘schrijnende gevallen’: ‘Gemengde huwelijken waarvan de man wel boventallig is en de vrouw juist niet, bijvoorbeeld omdat hij Marokkaans is en zij Antilliaans.’ Hij worstelt met ambtelijke dilemma’s: ‘De familie S. is net in Alphen gaan wonen omdat vader S. daar een baan kon krijgen. Volgens de spreidingsmatrix zouden ze naar Schoonhoven moeten verhuizen, maar dan zou S. zijn baan moeten opgeven. Wat is nu beter: een werkloze erbij of een probleemwijk minder? Ik weet het even niet meer.’ En er is uiteraard sprake van de beste bedoelingen: ‘Politiek halen we zo extreem-rechts de wind uit de zeilen. Het is bovendien voor de allochtonen zelf ook beter.’

Het stuk stamt uit een tijd waarin, zo klagen oude mensen tegenwoordig, ‘ironie nog begrepen werd’. Of dat echt zo is, weet ik niet; ik meen me te herinneren dat er ook toen gezeik van kwam. Thuis vonden we het een geestig stuk, in Rotterdam vonden ze het serieus een goed idee.

Ik trok het uit het archief toen ik las dat de irritaties groeien tussen de gemeenten Den Haag en Heerlen, omdat Den Haag zijn dolende daklozen een treinkaartje en geld toe belooft als ze naar elders willen verhuizen. Naar Heerlen bijvoorbeeld.

Daar is Heerlen gepikeerd over. De Limburgse pers maakt melding van het ‘over de heg gooien’ van sociaal zwakkeren in een krimpgebied dat genoeg sores van zichzelf heeft. In de gemeenteraad wordt gerept van ‘harde maatregelen’. Namens Delfzijl liet een woordvoerder onlangs in het AD optekenen dat ook Delfzijl al ‘problemen genoeg heeft’.

Een dakloze is, kortom, geen geliefd bezit. Dat drukt maar op de opvangcapaciteit, op de begroting, op het stadsbeeld en heel misschien ook op het geweten.

Het aantal daklozen in tien jaar tijd – zeg maar de jaren van premier Rutte – verdubbeld naar bijna veertigduizend. De klachten houden aan. Er is te weinig betaalbare woonruimte. Er is te weinig geld om daklozen te begeleiden naar een stabieler bestaan. En overal barst de nachtopvang uit zijn voegen.

De ruzie tussen Den Haag en de regio is een typisch gevolg van de decentralisatie. De Rijksoverheid gooide grote delen van het sociale beleid bij gemeenten over de heg en omdat dit hierdoor ‘juist goedkoper’ zou worden, kregen ze er een bezuiniging bij cadeau. Voor een gemeente is het daarom heel voordelig om iedereen die te duur is de gemeentegrens over te jagen.

In het drama dat Jeugdzorg heet, gebeurt dit ook. Twee inspecties halen in een recent, woedend rapport over de misstanden in de Jeugdzorg het voorbeeld aan van een jongere met jeugdreclassering die vanwege een begeleid-wonenplek naar een andere gemeente moest. De gemeenten gingen zo lang steggelen over wie dat zou betalen dat de jongen ondertussen terugviel op zijn oude, foute netwerk.

Volgens de gemeente Den Haag is het helpen van daklozen met een vrijwillige verhuizing juist ‘een positieve stap’. Zelf voor je inwoners zorgen, dat is misschien een nog positievere stap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden