analyseAanpak corona

Het coronavirus is volgens kabinet met ‘een comeback’ bezig, maar regionale aanpak oogt broos

Het coronavirus is met ‘een comeback’ bezig, waarschuwden premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge vrijdag. Vooralsnog blijven landelijke maatregelen uit, maar de regionale aanpak oogt nu al broos. ‘Het virus heeft ons de tijd niet gegeven.’

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge tijdens de persconferentie vrijdagavond.

Met de ene na de andere onheilspellende oneliner probeerden premier Rutte en minister De Jonge vrijdag ‘het gevoel van urgentie’ in Nederland weer op te wekken. ‘Dit is de tweede golf’, zei De Jonge over de weer aanzwellende coronapandemie. ‘Het gaat verraderlijk snel'. ‘Ronduit verontrustend’ is de toestand, aldus de premier. 

Het belangrijkste is volgens de twee bewindspersonen dat iedereen weer de oude voorschriften gaat naleven: 1,5 meter afstand, thuiswerken, handen wassen, bij klachten thuisblijven. Rutte: ‘Niet de maatregelen hebben ons eerder dit jaar zo ver gebracht, maar ons gedrag. De intrinsieke diep gevoelde motivatie van 17 miljoen mensen om zich aan de regels te houden.’

Soms was de toon bijna smekend: ‘We kunnen het de mensen in de zorg niet aandoen. Niet nog een keer dezelfde crisis in de verpleeghuizen. Niet nog een keer al die overledenen. Alsjeblieft niet!’

Randstad

Het aantal nieuwe maatregelen blijft vooralsnog beperkt tot zes veiligheidsregio’s in de Randstad. De cafés moeten daar vanaf zondag om 01.00 dicht. Om middernacht mag al niemand meer naar binnen. Bij feesten, partijen en bruiloften mag een groep voortaan niet groter zijn dan 50 man. De rest van het land blijft vooralsnog buiten schot. ‘De regionale en lokale aanpak is de kern van onze tactiek’, zo verklaarde Rutte nog maar eens. ‘We willen het virus zo hard mogelijk raken met zo weinig mogelijk gevolgen voor de economie en de samenleving.’ 

Toch oogt die regionale strategie nu al uiterst broos. Al sinds de versoepeling van de belangrijkste landelijke maatregelen, wordt er gesproken over het belang van ‘maatwerk’. Het virus moet aangepakt worden waar het opduikt. Of zoals De Jonge bij een eerdere persconferentie zei: ‘Naast de brand blussen, heeft niet gek veel zin.’

Aan het begin van de zomer was het kabinet nog optimistisch. Goed testbeleid en nauwkeurig bron- en contactonderzoek moest het mogelijk maken om het virus tijdig te smoren. De Jonge in juni: ‘Als we het zo doen, als we zo zo dicht mogelijk op die bal blijven zitten, dan zullen de meeste maatregelen de komende tijd echt gewoon regionaal zijn.’

Met de aanscherpingen in zes specifieke regio’s in de Randstad komt dat beleid nu voorzichtig op gang, maar tegelijkertijd zijn de zwakheden al volop zichtbaar. Begin augustus verklaarden Rutte en De Jonge nog dat de voorzitters van de 25 veiligheidsregio’s voortaan een leidende rol gingen spelen. Zij konden het beste bepalen wat er in hun regio nodig is, niet het kabinet. ‘In deze aanpak hebben burgemeesters een cruciale rol’, zo vatte Rutte begin augustus die nieuwe aanpak samen.

Weerbarstig

De afgelopen weken bleek de praktijk weerbarstiger. Dat komt deels omdat het aantal besmettingen eerder dan verwacht piekt. Vrijdag waren er weer 1.990 positieve tests, opnieuw een record. Ook in de weken daarvoor was de stijgende trend al zichtbaar.

Burgemeesters beklaagden zich toen al dat ze niet wisten op basis van welke gegevens ze beslissingen moesten nemen. Het beloofde ‘regionale dashboard’ met alle relevante lokale gegevens was nog niet klaar. ‘Het virus heeft ons de tijd niet gegeven’, zei De Jonge vrijdag. 

Niemand wil ook graag de boeman zijn die met slecht nieuws komt. Dat de tolerantie voor nieuwe beperkingen afneemt, bleek ook weer uit de reacties vrijdag. Koninklijke Horeca Nederland is woedend op de ‘symboolpolitiek’ en vreest dat heel wat ondernemers ten onder gaan. In Amsterdam waarschuwde de voorzitter van de branchevereniging zelfs voor ‘rellen’.  De politievakbonden verwachten op hun beurt problemen bij de handhaving.

Duikgedrag

De burgemeesters toonden zich de afgelopen weken dan ook huiverig voor ‘de cruciale rol’ die het kabinet hen had toebedeeld. Ze wilden ‘rugdekking’ vanuit Den Haag voor de nieuwe inperkingen. In kabinetskringen waren er ook minder vleiende analyses te horen:  de burgemeesters zouden duikgedrag vertonen. 

De eerste stappen zijn nu gezet, maar de vraag blijft of de regionale aanpak een lang leven beschoren is. Drie andere regio’s staan al op de nominatie om verscherpte maatregelen opgelegd te krijgen, maar ook elders flakkert het virus op. Het testbeleid en het bron- en contactonderzoek kunnen op dit moment de aantallen al niet meer aan. 

Enige verlichting moet nu komen van de maatregel die het kabinet vrijdag aankondigde: kinderen onder de 12 hoeven zich niet meer te laten testen, omdat het gevaar dat ze anderen besmetten gering is. Toch erkende De Jonge vrijdag dat de problemen nog wel enkele weken zullen voortduren bij het testen

Dat blijft een bedreiging voor de regionale strategie. Om in de beeldspraak van De Jonge te blijven: als je niet meer weet waar het brandt, moet je overal blussen met landelijke aanscherpingen. Ook De Jonge zag dat onder ogen bij de persconferentie: ‘Als het zo doorgaat zullen er aanvullende maatregelen nodig zijn.’ 

Lees ook:

Vrees voor meer onrust op straat en illegale feestjes
Symboolpolitiek, zorgen om handhaving, disproportionele maatregelen voor de horeca. Het zijn reacties op de maatregelen die premier Rutte en ‘coronaminister’ Hugo de Jonge vrijdag op een persconferentie aankondigden.

Dit zijn de extra maatregelen van de veiligheidsregio’s
De Veiligheidsregio’s met de meeste coronabesmettingen trekken de teugels strakker aan. De Randstedelijke regio’s kondigden vrijdagavond nog extra maatregelen aan, bovenop die bekend van het kabinet.

Corona in het studentenhuis
In het Utrechtse studentenhuis van Volkskrant-stagiair Zoë Spaaij is corona uitgebroken. Wat doet het met de onderlinge verhoudingen als je studentenhuis een brandhaard blijkt te zijn? ‘Naast ziek worden hangt nog een dreiging in de lucht: fikse ruzie.’

Alle Cijfers op een rij
Dagelijks verschijnen er cijfers over het coronavirus in Nederland. De belangrijkste kunt u hier vinden, met een uitleg over wat deze gegevens zeggen over de ernst van de uitbraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden