Analyseverkiezingsprogramma cda

Het CDA zoekt de weg naar de macht in de provincie

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma’s. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag het CDA.

Verkiezingsprogramma CDA

Motto
Nu doorpakken

Boodschap
In een nieuw sociaal contract herstellen we het evenwicht tussen de burger, de markt en de overheid.

Opvallendste zin
Nederland zonder boeren, tuinders en vissers is als het Rijksmuseum zonder Rembrandts.

Het Torentje en niets minder dan dat, dat is de inzet die het CDA zich al lang geleden stelde voor deze verkiezingen. Waarom ook niet? De partij had twee dynamische premierskandidaten in huis, CDA-bewindspersonen speelden een prominente rol in Rutte III. En als de stemming in het land een beetje wegschuift van het marktdenken, is dat een extra duw in de rug. VVD, we komen eraan, en nu echt!

Dat rustige, weloverwogen strijdplan kon door corona, een dramatisch verlopen lijsttrekkersverkiezing, een lijsttrekkerswissel en een kabinetsval in de prullenbak.

Gelukkig voor het CDA is er een verkiezingsprogramma waarmee je alle kanten op kunt. ‘Zo’n programma mag geen dwangbuis voor de lijsttrekker worden’, had Ben Knapen, voorzitter van de programmacommissie, al op voorhand gezegd. Het bewijs: na de overgang van De Jonge naar Hoekstra is het motto veranderd van ‘Zorg voor elkaar’ in ‘Nu doorpakken’.

Het CDA aan het roer

Alle kanten, als het maar richting buitengebieden is. Daar moet het gebeuren, wat het CDA betreft. Een minister voor Regionale Ontwikkeling moet daar dynamiek aan geven. Die mag ook groen licht geven voor regionale en lokale volksfeesten en tradities, en desnoods lokale vrije dagen om die te vieren.

Bij dat alles wil het CDA ook vergroenen en verduurzamen. De klimaatdoelen van Parijs zijn heilig. Tegelijk willen de christendemocraten landbouw en visserij niet vergeten. Een sterke landbouw vertegenwoordigt een strategische waarde, staat er. Er moeten voor de sector langjarige duurzaamheidsdoelen worden vastgesteld die perspectief bieden.

In het hoofdstuk over de rol van de overheid is de hand van Kamerlid Pieter Omtzigt te herkennen, die lid was van de programmacommissie. Het vertrouwen van de burger is geschokt en geschaad door de toeslagenaffaire en de afhandeling van de Groningse aardbevingsschade. Dat komt door het jarenlange liberale pleidooi voor een kleine, goedkope overheid. De balans moet worden hersteld. Omtzigt heeft er zowaar een klein zelfportret in weten te stoppen: ‘Wij willen meer authentieke volksvertegenwoordigers met stevige wortels in de eigen regio of stad.’ Dat moet gepaard gaan met de invoering van een regionaal kiesstelsel. Ook typisch Omtzigt is de vraag om meer aandacht voor de uitvoering van bestaand beleid, waarmee de vinger wordt gelegd op de grote struikelblokken van de beide laatste kabinetten.

Het gehalte aan vaderlandsliefde is in vergelijking met vijf jaar geleden nogal teruggedraaid. Wilhelmus en Acte van Verlatinghe komen niet ter sprake, Cultuur, identiteit en traditie zijn geen gestold gegeven, maar altijd aan verandering onderhevig, vindt het CDA nu. Dat opent andere vergezichten dan het wat benauwde, nostalgische Nederland dat onder Buma geschilderd werd. Wel wordt het nationaal historisch museum uit de kast gehaald, een plan dat in het verleden al eens spaak liep.

Originaliteit

De grote aandacht voor de regio is bij andere partijen niet terug te vinden.

De plannen voor de zorgsector zijn weinig onderscheidend.

De regio biedt volgens het CDA de ruimte die in de stad wordt gemist. De Randstad raakt overvol, krimpgebieden moeten groeiregio’s worden. Dat betekent betere streekziekenhuizen, regionale economische clusters, meer woningbouw buiten de Randstad en vooral: betere verbindingen naar het noorden en oosten des lands.

Het CDA wil een nieuwe zorgkaart voor heel Nederland, ‘waarmee we de zorg anders en beter organiseren’. Hoe precies, dat is nog even van later zorg. Het eigen risico wordt in stand gehouden, er zijn geen plannen voor een ingrijpende salarisverhoging in de zorgsector. Veel voorstellen liggen in lijn met wat ook andere partijen bepleiten: minder marktwerking in de zorg, de productie van geneesmiddelen deels terughalen naar Europa, winstuitkeringen verbieden en medisch specialisten in loondienst halen.

Politieke haalbaarheid

Het CDA lijkt bereid veel water bij de wijn te doen om andermaal in een kabinet te belanden.

Dat kan de slagingskans van eigen initiatieven verkleinen.

Compromisbereidheid wordt met nadruk uitgesproken als ‘het enige juiste antwoord op het feit dat wij mensen uniek zijn’, zoals Angela Merkel het al eens verwoordde. Het CDA wil graag opnieuw regeren, dat lees je aan alles af. Het kijkt daarvoor naar alle kanten, ‘desnoods over de grenzen van coalitie en oppositie heen’, en is op voorhand bereid water bij de wijn te doen.

Op minstens één punt is er ruimte voor zelfreflectie. Het CDA bepleit ‘een prominente plaats voor digitaal burgerschap’. Dat klinkt voor een partij die bij lijsttrekkersverkiezingen en op congressen zelf verdwaalt in de digitale wereld als een brug te ver.

HOOFDPUNTEN

• In tien jaar moet een miljoen duurzame en betaalbare woningen worden gebouwd, waarvan een kwart voor starters en jongeren.

• Een nieuwe basisbeurs wordt ingevoerd, als vervanging van het leenstelsel.

• Er komt 300 miljoen euro voor een groot nationaal onderzoek naar de behandeling van drie veelvoorkomende volksziekten: kanker, obesitas en Alzheimer.

• Een ‘leesoffensief’ moet achterstanden wegwerken en de ‘lol in lezen’ terugbrengen.

• Een Made in Europe-strategie moet de levering van vitale producten en diensten veiligstellen, om de strategische autonomie te vergroten en de afhankelijkheid van derde landen te beperken.

• Vitale landbouwgronden krijgen een beschermde status om de toekomst van het platteland en de voedselzekerheid veilig te stellen.

• Elke gemeente krijgt een loket voor burgers die zichzelf niet kunnen redden in het contact met overheden en uitvoeringsorganisaties.

• De uitgaven voor Defensie worden in tien jaar tijd opgetrokken naar de Navo-norm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden