Het CDA heeft het saaie midden herontdekt

Verslaggeverscolumn - Ariejan Korteweg in Den Haag

Het CDA rukt op naar het hart van het regeerakkoord.

Nog iets van het CDA vernomen, de laatste tijd? Nee, hier ook niet. Sinds de eruptie van Herman Wijffels, trouwens ook stilzwijgend geïncasseerd, geven de CDA-bonzen geen kik. We beoordelen alles op de inhoud, is hun mantra rond de formatie. Alsof de andere onderhandelaars zich toch vooral aan de oppervlakte bewegen om daar hun oppervlakkige gelijk te halen.

Op een zolderkamer, een steenworp afstand van het Binnenhof, houdt een man kantoor bij wie je in dergelijke omstandigheden te rade kunt gaan. Zijn naam is PG Kroeger - dat PG ooit voor Pieter Gerrit stond is al lang vergeten. Hij verenigt twee posities in zich die doorgaans als onverenigbaar worden gezien: die van CDA-watcher en CDA'er in hart en nieren. Hij observeert van binnenuit.

Heeft een hele loopbaan als medewerker van bewindslieden achter de rug, ook in Brussel. Kent CDA'ers van alle jaargangen. Schreef met voorzitter Ruth Peetoom aan het rapport-Frissen, waarin de verkiezingsnederlaag van 2010 werd geëvalueerd. Werkt aan de opvolger van De rogge staat er dun bij, waarin hij - met Jaap Stam - de geschiedenis van het CDA tot 1994 beschreef. Zegt quasi-terloops dingen als 'van alle regeerakkoorden sinds 1981 zijn er twee waaraan ik geen bijdrage leverde - Paars I en Rutte II.' Is 'niet zonder vertrouwen' dat het voorlopig bij die twee zal blijven.

Het CDA heeft zich ontwikkeld tot kampioen van de krimpregio's.

PG schetst het beeld van een partij die mopperig campagne voerde. Máxima moest haar paspoort inleveren, we gingen elke dag het Wilhelmus zingen en over nanotechnologie of zonnepanelen voor de ruimtevaart geen woord. 'Terwijl Nederland daar goed in is.' PG typeert het CDA als 'cultureel losgezongen van de vooruitgang'. De landbouwcombine, bekend van Sovjetpostzegels, geldt er nog steeds als summum van vooruitgang.

Met als gevolg dat het CDA kampioen van de krimpregio's is. Een prachtige uitslag in Overijssel boekte, dankzij stemmentrekkers als Pieter Omtzigt en Maurits von Martels. Maar dan vooral in Tubbergen of Dinkelland, en veel minder in Almelo en Enschede - 'nota bene stad vol bèta- en kunststudenten'. Zelfde verhaal in Brabant: goede resultaten in de boerendorpen, maar niet in de voorsteden, waar de brainportwerkers wonen. In Amsterdam en Rotterdam was de winst minimaal.

Het saaie midden is herontdekt, vindt PG. Het CDA had een programma dat daarbij aansluit: mild, weinig uitgesproken. Zo ziet hij het gebeuren: hoe stiller en kleurlozer het CDA is, hoe meer het hart van het regeerakkoord nadert.

Buma zwijgt.

Hij lacht begripvol: dat doen ze niet slecht bij het CDA.

Alexander Pechtold heeft zichzelf daarbij in de hoek geschilderd, is de analyse van PG. 'Als het over ethische kwesties gaat, en de ChristenUnie vindt de aanpassingen niet voldoende, denk jij dat Buma nog zal willen bemiddelen? Wat heeft hij daarbij te winnen? Nee, Pechtold heeft Pia Dijkstra bepaald geen dienst bewezen.'

Toch ziet hij de overstap van GroenLinks naar ChristenUnie voor het CDA als een stap terug. Omdat de kleinst mogelijke meerderheid tot monisme gaat leiden. Alle coalitiepartijen in het gelid: 'Dan moet Omtzigt vier jaar z'n mond houden.' Omdat de meerderheid in de Eerste Kamer in 2019 kan verdampen. Maar ook omdat de beide christenpartijen geen natuurlijke bondgenoten zijn. 'De CU vindt het CDA een potpourripartij, altijd uit op het compromis. Zij zijn linkser in hun barmhartigheid en rechtser op ethisch vlak. Zoiets kun je beter in de oppositie hebben.' Belangrijker nog: Met GroenLinks had je dynamiek gekregen, het CDA uit die krimpregio's kunnen trekken.'

PG Kroeger: 'Met GroenLinks had je dynamiek gekregen.'

In CDA-kringen wordt gespeculeerd over de vraag of Sybrand Buma straks wellicht in de Kamer kan blijven om zich warm te lopen als leider op rechts, mocht Rutte tot het hogere worden geroepen? PG ziet er niets in. 'Vicepremier is de vervolmaking van het lot van het geslacht Van Haersma Buma. Dan kijken zijn voorouders vanaf hun wolk tevreden toe. Hij wordt de man van de rechtsorde, op Binnenlandse Zaken, met politie en veiligheid erbij. Hij is de man die voor het CDA smoel kan geven aan de regering. De Kamer kent hij nu wel.'

PG raakt nooit uitgepraat. Heeft nog verhalen over Zalm ('leverde ons land Ayaan, Verdonk en Nijs'), over Kohl en Mutti Merkel, over de nieuwe minister van Onderwijs ('let op Hugo de Jonge').

Ik moet hem afbreken. De Stadhouderskamer, waar de CDA-leider tevoorschijn dreigt te komen, roept. Nog vorderingen gemaakt, meneer Buma? 'Dat zou heel goed kunnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.