Column

Het Burgercomité vecht voor Nexit

Hoe het Burgercomité Nederland met de blote hand uit de EU wil duwen.

Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen met hun manifest. Beeld .
Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen met hun manifest.Beeld .

Zelden zo veel bozigheid gezien als bij de presentatie van het manifest van het Burger-comité-EU. Apocalyptisch was het beeld dat Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen eind mei van Europa schetsten. We zijn een bezet land, zeiden ze, overgeleverd aan landverraders en regenten. Onze kinderen zullen sneuvelen als soldaten van een neokolonialistisch Europa in de strijd tegen Rusland. Banken terroriseren ons, en de media zijn onoprecht.

Hun gehoor bestond uit kwaaie heren en een enkele dame die er graag nog een schepje bovenop deden. Zo veel achterdocht kwam er vrij dat alle lust erover te schrijven me verging. Ook Thierry Baudet, uithangbord van anti-EU-sentimenten en geestverwant van het Burgercomité, hield het voortijdig voor gezien.

Als dit de revolutie was, dan zonder mij. Toch bleef het knagen. Het onderwerp - het genegeerde referendum van 1 juni 2005 waarin Nederland 'Nee' zei tegen Europa, en de noodzaak daarover opnieuw een volksraadpleging af te dwingen - was belangwekkend genoeg. Er waren die twee mannen, zo overduidelijk geen politici en zo bezield van de noodzaak van hun project. En er was dat ontroerende wijnrode boekje met leeslint, harde kaft en klassieke broodletter. Manifest aan het volk van Nederland, staat erop. Verre echo van de roemruchte pamfletten die eind 18de eeuw werden gepubliceerd door de patriotten, waarin vaak dezelfde aanhef werd gebezigd: Medeburgers van Nederland...

Dinsdag waaide dat clubje opnieuw aan op het Binnenhof. Andermaal met Baudet in de frontlinie, dit keer Jort Kelder in zijn kielzog. Maar ook met een usb-stick in de knuist, waarop 40.000 hand-tekeningen van mensen die vinden dat er een parlementaire enquête moet komen naar de invoer van de euro. 'Heel goed bedacht', complimenteert Helma Neppérus, grande dame van de VVD, die de handtekeningen namens de Tweede Kamer in ontvangst neemt. Of een dergelijk burger-initiatief mogelijk is, dat gaat haar commissie uitzoeken. We horen het na de zomer.

VVD-coryfee Helma Neppérus neemt de usb-stick in ontvangst. Beeld .
VVD-coryfee Helma Neppérus neemt de usb-stick in ontvangst.Beeld .

Baudet is een man die graag in beeld is, Van Dixhoorn en Van Houwelingen zijn in zekere zin de anti-Baudets. Wilden niet met hun naam op de omslag van hun manifest, willen eigenlijk niet op de foto, willen zichzelf onzichtbaar maken. Maar ze tillen wel zo zwaar aan 'de afschaffing van ons land' dat ze er al hun tijd aan besteden.

Van Dixhoorn (42) is fel en wetenschapper, Van Houwelingen (35) dromerig en in overheidsdienst. Voor hen is het menens. Hun vertrouwen in de politiek is nul ('regenten die het gewone volk minachten', zegt Van Dixhoorn). Ze vinden dat Nederland wordt uitgeleverd aan de EU, en dat het volk daar niks over te zeggen heeft.

Drie jaar geleden kwamen ze elkaar tegen. Meteen herkenden ze elkaars woede, pijn, verdriet, de gedeelde afkeer van het imperialistische Europa. Het voelde als een coming-out, zegt Van Houwelingen. Al snel stolde hun gemopper in actie. 'Je wilt toch kunnen denken: we hebben er alles aan gedaan.'

Protesteren tegen Europese regelgeving of naheffingen, dat is allemaal symptoombestrijding, zeggen ze. 'Politici zijn besmet, gevestigde partijen maken deel uit van het systeem.' De mannen van het Burgercomité plaatsen zich daar ver buiten. 'We dachten dat we mainstream waren, maar we zijn geradicaliseerd', constateren ze. Van Dixhoorn: 'Het klinkt pathetisch, maar ik wil mezelf in de ogen kunnen kijken. Ik wil geen slaaf zijn.'

De usb-stick met handtekeningen van referendumvoorstanders. Beeld .
De usb-stick met handtekeningen van referendumvoorstanders.Beeld .

Vandaar hun tegendraadse actie, zeldzaam in deze tijden van splinterconsensus. Proberen de overdracht van bevoegdheden aan Brussel terug te draaien, dat is als met blote handen sjorren aan een mammoettanker. Ze doen het in de wetenschap dat het waarschijnlijk al te laat is, dat Europa met elke crisis zijn macht uitbreidt. Wat ze willen, verschilt niet wezenlijk van de PVV, het Front National of UKIP: een Nexit, Nederland uit de EU om het Zwitserland aan de Noordzee te worden. Maar als zij het hardop denkend zeggen, zonder een zweem van xenofobie of populisme, klinkt het toch anders.

Hun volgende klus: 300.000 handtekeningen inzamelen voor een Referendum 2.0, aan te vragen zodra een wetsvoorstel speelt waarbij soevereiniteit wordt overgedragen aan de EU; denk aan TTIP, het handelsverdrag met de VS. De politiek mag dan regentesk zijn, ze zorgt met burgerinitiatieven en - vanaf 1 juli - het raadgevend referendum voor mogelijkheden dat aan de kaak te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden