Het Bureau

Het Centraal Planbureau (CPB) is de laatste dagen weer volop in het nieuws. De instelling beweert onafhankelijk en wetenschappelijk te zijn....

Toen Wouter Bos verleden maand zijn alternatieve begrotingsplannen wilde laten doorrekenen, beweerde het CPB daar op korte termijn geen tijd voor te hebben. Het kostte de PvdA-leider heel wat prestige.

Maar nadat de sociale partners een paar dagen geleden toch nog onverwacht een akkoord sloten, kon het CPB binnen een paar uur het verwachte effect op de economie berekenen. Het CPB in dienst dus van regering en regeringspartijen.

Het planbureau doet geheimzinnig over haar zogenaamde rekenmodellen. Ik denk dat vanuit wiskundig oogpunt die modellen weinig voorstellen. Hooguit een paar honderd variabelen. En een paar honderd vergelijkingen. Dat is het. Vergelijkingen die in een paar rekenslagen kunnen worden opgelost. In zo'n simpel programma kunnen foutenmarges niet eens worden vastgesteld.

In vakken als sterrenkunde, natuurkunde en scheikunde wordt met ontzaglijk veel gecompliceerdere computerprogramma's gewerkt. In publicaties daarover wordt altijd een schatting gegeven hoeveel computertijd zo een programma nodig heeft voordat het antwoord eruit komt. Verder wordt iedere lezer de mogelijkheid geboden een kopie van het computerprogramma te krijgen. Vaak staan die programma's op internet.

Waarom doet het CPB zo geheimzinnig en bezitterig over zijn computerprogramma's? Is er misschien sprake van computerprogramma's die menselijke interventie behoeven? Bijvoorbeeld om de antwoorden aan te passen aan de wensen van de politiek of leiding van het CPB?

Als het simpelweg om een computerprogramma zonder menselijke interventie gaat, dan geeft het programma van het CPB zijn antwoorden binnen een paar minuten. En dus was er alle tijd geweest Wouter Bos te helpen.

En kan iedere politieke partij over dat programma beschikken.

Om een aantal redenen publiceert het CPB zijn programma's niet. In de eerste plaats willen ze in die beschermde omgeving geen pottenkijkers. Verder geloven ze zelf ook niet in de betrouwbaarheid van hun berekeningen. In handen van anderen zou die onbetrouwbaarheid snel aangetoond worden.

Deze week kwam het CPB met het rapport Prikkel de prof. Dat gaat over de vraag hoe de universiteiten zouden dienen te worden gefinancierd. Ook deze nota geeft precies wat de politiek wil. Namelijk dat de universiteiten meer op prestaties van onderzoek en onderwijs zouden moeten worden afgerekend. Het CPBstuk is boterzacht.

Het CPB heeft bijna tweehonderd duurbetaalde medewerkers. Maar blijkbaar is er daaronder niet één die kan tekstverwerken. De vrije regelval in al hun stukken en boeken is zo lelijk en amateuristisch. Op zijn minst zouden ze daar kunnen leren hoe en waar je woorden moet afbreken aan het einde van een zin.

Wat is de gebruikte onderzoeksmethode in dit nieuwe rapport? Je zou toch zeggen dat het in de eerste plaats het vergaren van cijfermateriaal moet zijn. Maar nee hoor, men heeft alleen maar universiteitsbestuurders geïnterviewd. Het hele stuk gaat over financiering van onderwijs en onderzoek, maar geen enkele onderwijzer of onderzoeker is naar zijn mening gevraagd.

De samenstellers van het rapport blijken niet te weten wat onderzoekers motiveert. De belangrijkste demotiverende factoren zijn de vele reorganisaties en bureaucratische rompslomp bij universiteiten. De universitaire bestuurders weten het wel, maar die hebben wijselijk hun mond gehouden. Dit rapport van het CPB is het zoveelste dat zo in de vuilnisbak kan. Misschien moet iemand eens een goed boek schrijven over het bureau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden