PROFIEL

Het brein van Theresa May

Tot voor kort hadden weinig Britten van hem gehoord, nu is hij een van de invloedrijkste personen in het koninkrijk. Zoon uit een arbeidersgezin met een hekel aan de Cameron-clan.

Patrick van IJzendoorn
Timothy wordt gezien als de man achter het bloedbad onder de 'Cameroons' dat May na haar aankomst op Downing Street heeft veroorzaakt. Beeld Hollandse Hoogte
Timothy wordt gezien als de man achter het bloedbad onder de 'Cameroons' dat May na haar aankomst op Downing Street heeft veroorzaakt.Beeld Hollandse Hoogte

Wanneer Theresa May woensdag in Birmingham haar eerste congrestoespraak gaat houden als premier van het Verenigd Koninkrijk, zal ze de nadruk leggen op kansen voor jongeren uit de achtergestelde arbeidersklasse, met name de blanke. Te lang is het land volgens haar geregeerd door bevoorrechte regenten, hetgeen uiteindelijk heeft geleid tot een stem voor het verlaten van de Europese Unie. Ze wil, zoals het nieuwe credo van de Conservatieven luidt, een maatschappij die voor iedereen werkt. Voor inspiratie hoeft ze niet verder te kijken dan naar haar topadviseur Nick Timothy, bijgenaamd 'het brein van Theresa'.

Tot voor kort was de 36-jarige Timothy, die door zijn kalende hoofd en indrukwekkende baard twintig jaar ouder lijkt, onbekend voor het grote publiek. Hij werkte jarenlang als speciale adviseur van May tijdens haar geslaagde ministerschap op Binnenlandse Zaken, het moeilijkste van alle departementen.

Afgelopen zomer kwam hij voor het eerst in het nieuws, als de man achter Mays beslissing om de Chinese overheid schrik aan te jagen door de bouw van de kerncentrale Hinkley Point uit te stellen. Timothy, zo bleek uit artikelen die hij vorig jaar had geschreven, staat sceptisch tegenover het imperialisme van Peking.

Vandaag spreekt premier May op de slotdag van het congres van de Conservatieven. Sinds zondag luisteren de afgevaardigden naar veel speeches. Beeld reuters
Vandaag spreekt premier May op de slotdag van het congres van de Conservatieven. Sinds zondag luisteren de afgevaardigden naar veel speeches.Beeld reuters

Ongekende opmars

Inmiddels staat hij, achter zijn bazin, tweede op de lijst van invloedrijkste personen van rechts Engeland. Hij deelt het zilver met zijn trouwe maatje Fiona Hill, May's poortwachter. Brons is er voor meneer May.

Het is een ongekende opmars voor Timothy, die in 1980 werd geboren in Aston, een berooide buitenwijk van Birmingham. Zijn vader werkte in de staal, zijn moeder op de administratie van een school. De jonge Timothy, fervent fan van Aston Villa, was een pientere jongen die werd toegelaten tot King Edward's, een staatsgymnasium waar Jonathan Coe's roman The Rotters' Club zich deels afspeelt.

Deze 'grammar school', die de omstreden academische selectie hanteert, zorgde ervoor dat hij de eerste in zijn familie was die naar de universiteit kon. Het droeg ook bij tot zijn politieke bewustwording. 'Ik was 12 jaar en zat net een jaar op King Edward's,' zo blikte hij jaren later terug, 'ik wist dat als Labour de verkiezingen van 1992 won, onze school zou sluiten en de kans die ik had gekregen me zou worden ontnomen. Dankzij de Conservatieven gebeurde dit niet.'

null Beeld afp
Beeld afp

Haar Raspoetin

Het is geen toeval dat May bekend maakte het aantal grammar schools te willen uitbreiden, met het idee om de sociale mobiliteit te versterken.

Na zijn studie politicologie in Sheffield vertrok Timothy naar Londen, waar hij een betrekking kreeg op de onderzoeksafdeling van de Conservatieve Partij, het geijkte pad naar een politieke carrière.

Tien jaar geleden benoemde May, toen fractiewoordvoerder Binnenlandse Zaken, dit talent tot haar stafchef. Sindsdien groeide hij uit tot haar Raspoetin. Twee jaar geleden had Timothy plannen om kamerlid te worden, maar toen hij weigerde campagne te voeren bij een tussentijdse verkiezing - zich beroepend op zijn officiële status als 'neutrale' ambtenaar - werd hij door de partijleiding als straf van de lijst gehaald.

Deze episode zorgde voor wrok jegens David Cameron. De toenmalige premier stond in zijn ogen toch al symbool voor de gevestigde orde, waar hij als zoon van de arbeidersklasse weinig mee op had. De 'liefde' van Cameron voor Aston Villa vond hij lachwekkend en toen de premier deze club verwarde met West Ham United (eveneens spelend in bordeauxrood) zag hij zijn gelijk bevestigd: Cameron deed slechts alsof hij voetbal leuk vond.

Timothy wordt gezien als de man achter het bloedbad onder de 'Cameroons' dat May na haar aankomst op Downing Street heeft veroorzaakt.

null Beeld epa
Beeld epa

Op de achtergrond

Timothy's politieke vergezichten zijn vorig jaar duidelijk geworden door de columns die hij schreef op de website ConservativeHome. Zo keurde hij goedbedoelde interventies in Arabische brandhaarden af en bleek hij voor Brexit te zijn. Hij hekelde de 'pompeuze, hypocriete en narcistische bekendheden' die links preken. Nadat acteur Benedict Cumberbatch, een kostschooljongen, May had aangevallen schreef Timothy: 'Helaas heeft hij nooit contact met de minister gezocht, zodat ze niet kon profiteren van zijn wijsheden en ook zijn politiek-economische ideeën heeft hij niet met ons gedeeld.'

Als adviseur probeert hij zo veel mogelijk op de achtergrond te blijven en zijn aanwezigheid op het partijcongres blijft beperkt tot de boekenstalletjes waar zijn biografie over zijn held Joseph Chamberlain ligt. Deze Victoriaanse liberaal (later: conservatief) voerde als burgemeester grote sociale hervormingen door in Birmingham en groeide uit tot invloedrijk staatsman. De naam van deze politicus, die bedrijven extra belastte om riolen en waterleidingen te kunnen betalen, zal weerklinken in de symfoniehal, bij Mays toespraak die geschreven zal zijn door de onzichtbare bestuurder van het Verenigd Koninkrijk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden