ReportageBordspellen

Het bordspel ligt weer op tafel, want de homo ludens is toch een groepsdier

Spelletje Terraforming Mars in bordspellencafé The Boardroom in Haarlem.Beeld Katja Poelwijk

Bordspellen zijn in opmars, vooral onder volwassenen. De verkoop is verdubbeld, spelletjescafés zijn bomvol. De gamende mens zoekt het gezelschap weer op, in real life, als compensatie voor de eenzame schermuren.

‘Dit is interessant’, glimlacht Patrick terwijl hij zijn kaarten bekijkt. Zijn tafelgenoot Rijk fronst en vloekt. Niet alle kaarten worden even enthousiast ontvangen op deze zondagmiddag in spelletjescafé The Boardroom in Haarlem. Vijf mannen spelen hier het bordspel Terraforming Mars. ‘Met veel plezier’, verzekeren ze in koor.

Bordspellen zijn populair, vooral onder volwassenen. Dat blijkt niet alleen uit de bomvolle spelletjescafés, maar ook uit de verkoopcijfers. Bij webwinkel Bol.com is de verkoop van spellen tussen 2017 en 2019 verdubbeld. ‘Interactief intelligent speelgoed’, ‘gamen zonder scherm’, en ‘offline battelen’ staan in de top-10 van speelgoedtrends van 2019. Op Oudejaarsavond zullen bordspellen, ideaal voor een avond gezamenlijk vermaak, op veel keukentafels zijn uitgespreid.

Miesje van Rijn van Stichting SpeelGoed Nederland ziet in de toenemende populariteit een reactie op de individualisering van de maatschappij. ‘Bordspellen zijn gezellig en uitdagend. Het is een compensatie voor al die uren alleen achter je scherm.’ 

Voor spellenwinkels zoals The Boardroom biedt de wederopstanding van het bordspel kansen. Twee jaar geleden opende de winkel een cafégedeelte: voor 5 euro per persoon mag je hier de hele dag spelletjes spelen. In het weekend is het bijna altijd vol. François Blondel (21) kwam hier als 14-jarige binnenlopen om Magic: The Gathering te spelen, inmiddels werkt hij hier een jaar. Hij ziet vooral mensen tussen de 20 en 35 jaar oud op het café afkomen.

Geen nerdimago meer

De vele YouTube-kanalen gewijd aan het spelen en recenseren van spelletjes hebben volgens hem de bordspellen geholpen van het ‘nerdimago’ af te komen. ‘Het is weer populair. Mensen zijn op zoek naar een saamhorigheidsgevoel. Na een dag achter een scherm willen ze weer even terug op de wereld zijn. En het liefst nog een stapje verder, de fantasiewereld in.’

Terraforming Mars is een complex spel. Als speler ben je enkele uren weg van de aarde om de planeet Mars leefbaar te maken. Het staat al jaren op nummer drie op boardgamegeek.com, een onlinespelletjesbijbel. De groep Terraformers in Haarlem heeft het inmiddels al zo vaak gespeeld dat het tijd was voor wat variatie. Het bord hebben ze op zo’n manier geknutseld dat het spel elke keer anders verloopt: ‘Anders wordt ieders opening zo voorspelbaar, dat is saai.’ Ook hebben ze eigen corporatiekaarten bedacht en ontworpen, in de stijl van het spel.

Bij zo’n complex spel als dit vergt dat nogal wat nadenkwerk. ‘Maar dat is deel van de lol’, zegt Ben Haanstra (32). Hij heeft Terraforming Mars al meer dan driehonderd keer gespeeld. Zijn tegenstanders schatten zijn winstpercentage op 40 procent. De regel van de anderen is dan ook: als je iemand kunt pesten, ga voor Ben.

Crowdfunding

Als uitvinder wordt het steeds makkelijker om een spel op te markt de brengen, ook doordat er steeds meer vraag naar is. Wie een goed idee heeft, kan via de onlinegemeenschap van spelletjesfanaten publiciteit krijgen en zelfs kapitaal ophalen. Het spel Exploding Kittens haalde als een van de meest gefinancierde projecten op crowdfundingsite Kickstarter ruim 8 miljoen euro op.

Versgebakken broodjes

In The Boardroom klinkt intussen de jazzmuziek uit de boxen en vult de ruimte zich met de geur van versgebakken broodjes. Er hangt een gezellige sfeer, overal zijn groepjes vrienden en familie spelletjes aan het spelen. 

Sebastiaan van der Pal (41), eigenaar van spellenspeciaalzaak De Dondersteen in Hengelo, denkt dat de populariteit van spellen te maken heeft met ‘een balans waar mensen naar op zoek zijn’: ‘We willen niet wéér in ons eentje een serie kijken of een boek lezen, maar iets samen doen. We blijven groepsdieren.’ Ook ziet Van der Pal dat spellen leuker zijn geworden dan vroeger en dat er meer aanbod is. ‘Mensen houden ervan na een lange dag samen een toegankelijk spel te spelen. De kerstvakantie is ideaal voor het langdurige complexere spel.’

Bordspellencafé The Boardroom in Haarlem.Beeld Katja Poelwijk

Ook de Terraformers in The Boardroom houden van de gezelligheid die het spelen brengt. ‘Meedoen is belangrijker dan winnen’, is hun motto. De Amerikaan Dwayne Holmes (51) verliest meestal, maar zit hier toch elke week weer. Patrick Bolwijn (34) noemt het ‘een verslaving, maar dan een fijne omdat je gezellig samen bent en met je hoofd ergens anders.’ Rijk Groenewoud (26) speelt niet voor de ontspanning, maar juist voor de inspanning: ‘Ik vind het leuk om mensen – vooral Ben – dwars te zitten.’ Ali Alammari (46) werd derde bij het Nederlands Kampioenschap Terraforming Mars, dat de mannen afgelopen april organiseerden. Hij komt uit Bahrein en woonde lange tijd in Dubai: ‘Daar hebben ze een grote gaming gemeenschap’.

Hechte groep

De mannen kennen elkaar van The Boardroom. Los van elkaar zijn ze op een dag het spelletjescafé binnengelopen en werden ze uitgenodigd een keer mee te doen. Inmiddels vormen ze een hechte groep die elke week hier of elders samenkomt. Ze hebben allemaal een fulltime baan en reserveren de weekenden voor spelletjes. Vier van de vijf hebben in The Boardroom een plakkaat met hun naam aan de muur, een teken dat zij minimaal zestig keer zijn komen spelen.

Na bijna drie uur is het spel afgelopen en worden de punten geteld. Het ‘Ben-blokkeren’ heeft niet mogen baten, met één punt verschil wint hij de pot. De mannen schudden elkaar lachend de hand, maar nemen nog geen afscheid. Kemet, het volgende bordspel, ligt al klaar.

LEES VERDER:

Het spel Terraforming Mars is al eerder gerecenseerd door de Volkskrant. Wetenschapsredacteur George van Hal speelde het spel samen met een Astrobioloog: ‘Nou ja! Waarom zou je in vredesnaam paks (polycyclische aromatische koolwaterstoffen, red.) de Marsatmosfeer in willen pompen? Die zijn hartstikke kankerverwekkend!’

Verslaggever Aybala Carlak nam een kijkje bij de outlet sale van 999 games in Almere. Hier zag zij ook dat bordspellen een breder publiek vinden: ‘Het is weer eens wat anders dan film kijken.’

Kunst verzamelen zoals Helene Kröller-Müller? Het kan met het bordspel Art Collector. Anna van Leeuwen was aanwezig bij een spelletjesmiddag in het museum.

Begin jaren negentig verkocht Michael Bruinsma telefonisch een paar bordspellen op een avond; tegenwoordig vliegen ze er per pallet uit bij zijn bedrijf 999 games in Almere. Lees hier het interview met hem. 

Wat zijn leuke spellen? De Gids zocht de 7 beste bordspellen van de afgelopen vijf jaar uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden