Het Boekhuis heeft steeds minder boeken

Centraal Boekhuis, tegenwoordig CB, is als een centrale bank voor boeken. Hart van het bedrijf is een enorm boekenpakhuis in Culemborg, waar per jaar 70 miljoen boeken in een uit gaan.


Van alle verkrijgbare boeken in Nederland en Vlaanderen is ruim 95 procent in dit torenhoge pakhuis te vinden. Alle Nederlandse uitgevers brengen er al hun boeken naartoe. Een winkel die boeken wil hebben, krijgt die rechtstreeks vanuit CB, inclusief de rekening.


Een prachtig systeem, met één probleem: de boekenmarkt krimpt. Dat begon in 2010, met een gangetje van 3,5 procent. Daarna ging het steeds sneller: in 2011 4,5 procent, 2012 7,6 procent, 2013 10 procent. En in de eerste weken van dit jaar lijkt de daling nog harder te gaan, mede door de 'tijdelijke' sluiting van de twintig Nederlandse winkels van Polare.


De werkwijze is voor de boekwinkels enorm arbeidsbesparend, maar misschien ook wel riskant. Hun grote concurrenten, de webshops, hebben meer voordeel van CB dan de winkels zelf. En die waren toch al aan de winnende hand.


Webshops zoals Bol.com, hoeven dankzij CB geen boek op voorraad te houden. Zij kopen het boek pas van CB, als de klant het al betaald heeft. CB stuurt het rechtstreeks naar de klant. Dat betekent dat de webshops geen stuiver kwijt zijn aan voorraad aanhouden. Terwijl winkels nog altijd met een voorraad zitten van vaak duizenden boeken die zij moeten voorfinancieren.


De eerste voorloper van Centraal Boekhuis, werd opgericht in 1871. In 1973 ontstond al de huidige structuur: een BV waarvan de helft van de aandelen is van de 2500 boekwinkeliers, de andere helft van de duizend uitgevers. Maar te vertellen hebben die eigenaren niets. CB is een structuurvennootschap, dat wil zeggen: de commissarissen hebben alle macht, de aandeelhouders krijgen alleen dividend.


De aandeelhouders konden dan ook niet tegenhouden, als ze dat al gewild hadden, dat hun bedrijf in 2012 het boek uit zijn naam schrapte: het heet nu gewoon CB. Of eigenlijk: CB Logistics. De boeken verdwenen niet alleen uit de naam, maar ook uit 'missie', 'visie' en uit de 'kernwaarden'.


Fabian Paagman, eigenaar van een befaamde boekhandel in Scheveingen maar ook bestuurslid van de stichting die de aandelen van CB beheert, onderstreepte onlangs zijn onmacht toen hij tegen Boekblad zei: 'CB heeft echt een te grote machtspositie. Er zijn tal van voorbeelden van boekhandels die goed draaien en die ook enorm te stellen hebben met CB.' Een beschuldiging die erg lijkt op het verwijt dat Polares aan CB maakt.


CB is nu een logistieke dienstverlener, met drie speerpunten. Boeken natuurlijk. Maar ook zorgartikelen en mode, die over een paar jaar 30 procent van de omzet moeten vormen. Begin januari nam CB de helft van de aandelen over van Fashionwheels, met 350 man een van de grotere modedistributeurs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden