Het bloemrijke weiland sterft uit

AMSTERDAM - Ach, de bloemrijke weide, dat karakteristieke Nederlandse cultuurlandschap, kleurrijk en kruidenrijk weiland tot aan de horizon, met wat koeien en met her en der een boerderij en natuurlijk een kerktorentje op de achtergrond. Het bestaat nog wel, als je zoekt is het nog te vinden, zo'n weiland dat geel kleurt van de boterbloemen, roze van de pinksterbloemen en rood van de veldzuring. Vooral in deze tijd van het jaar, al wordt er alweer volop gemaaid.


Maar karakteristiek is de rijke weide, met insecten, bloemen, vlinders en vogels, allang niet meer. De bonte wei, zoals in 1911 beschreven door onderwijzer en natuurbeschermer Jac. P. Thijsse, in een plaatjesalbum van Verkade, is al decennialang op zijn retour.


Er is inmiddels een generatie Nederlanders groot geworden voor wie een weiland als vanzelfsprekend donkergroen is. Om precies te zijn: van de totale oppervlakte aan grasland in Nederland, ongeveer een miljoen hectare, kan nog een twintigste deel, rond de 50 duizend hectare, doorgaan voor bloemrijk. De ene helft daarvan dient als weidevogelreservaat, de andere helft is in gebruik van boeren die in ruil voor subsidie natuurvriendelijk boeren. Alarmbellen klinken al jaren, noodklokken worden volop geluid, maar toch: het aantal natuurrijke hectaren boerenland neemt nog altijd af.


Vogelbescherming Nederland hoopt het tij te keren. Het doel van hun campagne 'Red de rijke weide' is om het areaal bloemrijke weide op te voeren tot 200 duizend hectare in 2020. Dat doet de organisatie met het oog op de twintig soorten vogels die hun jongen grootbrengen in de Nederlandse weide. Met al die vogels gaat het slecht, of het nu de grutto of de scholekster is, twee soorten die grotendeels afhankelijk zijn van het Nederlandse weidelandschap als broedgebied, of de tureluur, de kievit of de veldleeuwerik.


Vogelbescherming richt zich specifiek op het bloemrijke weiland omdat uit eigen onderzoek is gebleken dat de gemiddelde Nederlander meer heeft met het weidelandschap dan met, pakweg, de grutto. De oorzaken van het verdwijnen van dat geliefde landschap is al jaren bekend. Nederland is topexporteur van melkproducten. Om te concurreren moet de melkveehouder steeds efficiënter werken. En dat heeft geleid tot de eiwitrijke, maar verder kale graslanden. Door de gekozen grassoort, door de onnatuurlijk lage grondwaterstand, door bemesting. Gerrit Gerritsen van Vogelbescherming Nederland: 'We offeren ons mooie landschap op voor de melkpoederexport.'


Het doel van 'Red de rijke weide' - er is een petitie - is om zuivelcooperaties en politici te bewegen om voor natuurvriendelijke melk te kiezen. Zonder extra subsidie. Gerritsen: 'Het hoeft de consument slechts een paar cent per liter meer te kosten. Veel boeren willen wel. Het levert betere melk op, gezondere koeien, en een mooier landschap.'


De campagne richt zich vooral op FrieslandCampina, de grootste zuivelcoöperatie in Nederland. 'De weidevogelboeren vinden het vervelend dat hun natuurvriendelijke melk nu gewoon in de bulk opgaat, en als melkpoeder wordt geëxporteerd. We zouden willen dat er naast een keten voor bulkproductie een keten voor natuurvriendelijke melk komt. We overwegen ook om het zelf te doen.'


Een woordvoerder van FrieslandCampina wijst erop dat de cooperatie wel al 'weidemelk' verkoopt, van koeien die niet op stal staan. 'Om daarnaast een nieuwe keten op te zetten, daar komt nogal wat bij kijken. Die stromen moeten apart verwerkt worden, dus dat kost ook geld.' Ook de woordvoerder van de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) meldt dat een aparte keten voor natuurvriendelijk geproduceerde melk nog niet aan de orde is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden